leygardagur 13. mai 1978síða 3

Nr. 36 — 13. mai 1978 sosialurin Síða 3 Mortan Johannesen, skipari: Føroyskt sjoøki hevur alternativar møguleikar — tað finnast virðismikil fiskasløg á djúpum vatni og tey mugu vit satsa uppá — Tað er avgjert neyð- ugt, at vit so við og við fara at klára okkum við okkara egna sjoøki, tí fyrr Mortan Johannesen — vit hoyra nú í útvarpinum um júst hesin fiskur, sum vit nú eiga at satsa uppá. Hann hugsar serliga um blálongu, kongafisk og problemini hjá donsku fiskimonnunum. Tey koma av, at teir noyðast at líta á kvotur frá eðrum. Hetta kemur eisini at henda okkum í framtíðini ella seinni verða vit koyrd- ir út alla aðra staðni. Men tann flotin, sum fiskar tosk og hýsu undir Feroy- um, er vorðin nóg stórur og tí mugu finnast al- ternativir meguleikar til tey skip, sum koma aftur- at. Hesir meguleikar eru til staðar. Mortan Johannesen, skipari á Suðringi, sigur í samreðu við Sosialin, at aðrar tjóðir leggja stóran dent á at veiða fisk í før- oyskum sjógvi, sum for- oyingar sjálvir ikki hava lagt so nógv i, men tað er upsa, sum aðrar tjóðir í nógv ár hava fiskað undir Feroyum, bæði við troli, línu og gernum. — Í fjør vórðu fiskað 30.000 tons av upsa, 10.000 tons av blálongu og uml. 6.000 av konga- fiski undir Feroyum. Um vit sjálvir veiddu megin- partin av hesum 46.000 tonsunum, hevði tað verið ivaleyst til ell flakavirkini í landinum. Men tað er sjálvandi treytað av, at EEC skipini verða koyrd útum. Prísurin ov lágur Mortan Johannesen sigur, at fyrsta treytin fyri at skip fara at royna eftir eitt nú blálongu, er, at av- reiðingaprísirnir hækka. Í letuni fáast 2,50 kr. fyri kg av blálongu og upsa og kg-prisurin á konga- fiski er 1 kr. — Hinvegin fáa týsk- arar og fransmenn betri prís fyri blálongu og kongafisk enn fyri tosk, og tá fransmenn t.d. selja í Onglandi, fáa teir 75% av toskaprisinum har. Toskaprisurin er sum kunnugt rættiliga høgur í Onglandi. Eg veit eisini um ein íslendskan trolara, sum í fjør heyst seldi 100 tons av kongafiski í Týsk- landi fyri 800.000 kr. Norðmenn hava uppbygt ein marknað fyri blálongu og upsa og eisini teir fáa góðan pris. Mortan Johannesen leggur aftrat, at tað er neyðugt, at feroyingar fara at leita eftir marknaði fyri ti, sum vit vanliga kalla rud, t.e. II. floks fiskur. Hann heldur, at vit kunna foredla blålonguna vid t.d. at roykja hana, og hann ivast ikki i, at tad eru keyparar til hesi fiska- sløg, eftir sum tyskarar, fransmenn og noråmenn fáa so góðan pris fyri tey. — Men hetta verður ikki í morgin, heldur ikki um tveir månar, men kanska og vónandi um eini tvey ár. Eitt gott demi um, hvussu stórt virði hesin fiskur hevur, er, at føroy- ingar hava fingið tosk og hýsu frá norðmonnum í býti við blálongu og upsa. Royndir á djúpum vatni Tað er ætlanin, at Fiski- rannsóknarstovan skal leiga Suðring í fýra dagar í næstu viku til royndir eft- ir blálongu og kongafiski á djúpum vatni. — Fýra dagar er stutt tið og eg meini, at lands- stýrið átti at leiga eitt skip sum t.d. Sjúrðarberg i triggjar månar til slíkar royndir. Hann kundi tå roynt á djúpum vatni alla staðni rundan um Feroy- ar. Mortan Johannesen heldur ikki, at tað al- menna hevur sett ov lítið av peningi av til royndar- fiskiskap, men tað verður meguliga neyðugt at brúka meiri pening til hetta í framtíðini. Slíkar royndir eru ov dýrar til, at nakar privatmaður hevur ráð til at gera tær, sigur hann. — Pengar verða settir av á fíggjarlógini til alter- nativar orkumøguleikar, so tað sama kundi verið gjørt í sambandi við fisk- ariid. Mortan Johannesen hevur sjålvur gjørt roynd- ir við Suðringi á djúpum vatni. Tann 22. apríl í ár, tá teir vóru á veg til Is- lands, høvdu teir tvey hál vestur av Feroyabanka og fingu tvey tons av blá- longu í hverjum. Aftur tann 2. mai royndu teir, men tá longri úti, ella norður av Bill Bailey bankanum. Tá hálaðu teir triggjar ferðir, men tá var minni av blálongu at fáa, 1 1/2 tons í tí eina háli- num og minni í hinum báðum. Men tað var henda dagin, at teir fingu rækjurnar. — Og hetta er bert eitt lítið dømi um, hvat finst á djúpum vatni. Teir fingu eisini triggjar kalvar og annars nakað av ymiskum fiskaslegum, sum teir ikki kendu. Góður botnur Mortan Johannesen sigur. at teir royndu å einum øki frå 100 fjórðingum út á 200 fjórðingar úr landi Dýpið var millum 400 og 500 favnar og botnurin var góður. Men teir fingu ikki togað so skjótt, ti weirurin var ov stuttur og lemmarnir ov lítlir. Teir høvdu trolið úti í 3 1/2 tíma hverja ferð. Teir royndu um dagin, men tað er óvist, um tað er tann besta tíðin. — Allir føroysku trolar- arnir, sum eru yvir 200 tons, kunna fiska so langt úti, og har sum vit royndu, vóru franskir trolarar, sum eru bæði tvær og tríggjar ferðir sterri enn feroysku ísfis- katrolararnir, so tað má vera ein veiða, sum lenar seg. Vidurskiftini versnað — Síðani eg byrjaði við Polarborg Í í 1975 eru við- urskiftini hjá teimum stó- ru bátunum versnað mun- andi og tað er onki at ivast í, at vit verða koyrdir út allastaðni. Eg haldi ikki, norðmenn basera sín flota á Feroyafiskariinum long- ur og tá tann flotin er áv- viklaður, fáa vit onki eystanfyri. Tað sama kann sigast um EEC- londini. Men vit eiga eisini at minka mest meguligt um EEC-veiðuna her Spurdur, hvat so skal blíva av nóta- og idnaðar- skipunum, sigur Mortan Johannesen, at tey mugu leggja um til aðra veiðu við Førovar ella fáa sær flótitrol til svartkjafta veiðu. Blálongan fæst í apríl, mai og juni, tá hon gýtir rundan um Feroya banka og Bill Baileys banka. Hinar mánaðirnar er lítið at fáa av henni. Blálongan kann blíva upp til 1,5 metrar long, og hon verð- ur mett at vera betri matfiskur enn longa. Bæði blálonga og kongafiskur nerast seint, og vit eiga tí at vera varnir við at lata aðrar fáa ov nógv av hesum fiskaslegum, sigur Mortan Johannesen. Kongafiskurin fæst eisini í apríl-juni, tá hann savnar seg fyri at leggja ungar á landgrunnskantinum og vestureftir á rygginum til Íslands. Tað er óvist, hvar hann fer, tá hann hevur lagt. Kongafiskur verður ikki kynsbúgvin fyrr enn hann er 11 ára gamal og tå er hann uml. 38 cm til støddar. Íslendingar hava í nógv ár fiskað kongafisk, og eisini hann verður mettur at vera góður matfiskur Viðvíkjandi upsa hava vit ongar royndir sjálvir, men útlendingar siga, at besta tíðin er frá februar til juni. Upsi fæst frá Munkagrunninum og norðeystur um Fugloynna