mikudagur 10. juli 2002síða 6

10 Nr. 129 - 10. juli 2002 Nr. 129 - 10. juli 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. “Fyri føroyskan fótbólt er at vóna, at hann (landsliðs- venjarin, blaðstj.) nú fer at gera lektiur. Higartil hevur alt hingið í leysum lofti hjá honum.” Hesi orðini eigur ein av ítróttarskrivarum okkara, Jóannes Hansen, sum nú í mong ár hevur fylgt fót- bóltslandsliðnum og hvørs greinar og analysur standa høgt í metum millum manna og her ikki minst millum virkin ítróttarfólk. Hesi orð hansara eiga tí at verða tikin í størsta álvara á rætta stað. Tað nyttar lítið ella einki, um nýggi landsliðsvenjarin ella fyri tað arbeiðsgevarar hansara í FSF venda deyva oyrað til. Nú nettupp fótbólturin tykist hava fingið so stóran týdning fyri tann føroyska samleikan, har hesin nærum á jøvnum føti við mál og mentan hevur kunnað savnað okkum sum fólk, hevur kunnað fingið allar føroyingar - uttan mun til flokspolitiskan lit, trúgv ella annað – til at staðið saman sum ein maður, er greitt, at hesi orðini hjá einum av okkara frægastu ítróttarviðmerkjarum eiga at verða tikin í ramasta álvara, serstakliga millum teirra, sum vara av fótbóltinum og hava átikið sær ta stóru ábyrgd hetta er – ikki bert fyri tey fótbólts- áhugaðu men fyri alt Føroya land. Tað er eingin loyna, at síðani føroyingar fóru uppí al- tjóða fótbólt, hevur hesin verið við til at marknaðarføra okkara land og tað vit liva av, fiskin. Fótbóltslandsliðið hevur verið við til at seta Føroyar á heimskortið, men tað hevur eisini verið við til at eggja ungdóminum til at brúka tíð og kreftir til hetta sunna frítíðarítrivið. At vit nú hava fingið ein landsliðsvenjara, sum ikki tykist at taka uppgávu sína í nóg stórum álvara, er eitt alvorligt mál, ikki bert fyri hann, men eisini fyri leiðsluna í FSF og í síðsta enda fyri leiðsluna í ÍSF. Hava vit ráð til at hava ein landsliðsvenjara, sum eftir øllum at døma ikki tykist at taka uppgávu sína meira alvorliga enn hann ger í løtuni? Vit skulu um stutta tíð møta varaheimsmeistarunum í fótbólti, og hetta er einki minni enn ein sensatión fyri ikki bert føroyskan fótbólt men eisini fyri okkara lítlu tjóð sum so. Eitt heiðurligt úrslit vil hava stóran týdning fyri Føroyar. Og eitt heiðurslit úrslit fæst bert, um teir, sum skulu standa á odda, taka uppgávuna í fullum álvara. Tað kunnu teir neyvan gera, tá enn einki stig er tikið til at finna og savna spælararnar. At landsliðsvenjarin ikki hevur sæð nakran av dystunum í seinastuni, og at hann ikki hevur sett nakra fyrireiking í gongd til komandi stórdystin móti Týskalandi, er bæði ein gáta og ein skandala. Vit hava áður á hesum stað appelerað til landsstýrið um at útvega eina serstaka játtan til landsliðið til eina optimala fyrireiking til dystin móti Týsklandi, men hava helst skrivað fyri deyvum oyrum. Men hvussu skal tað vera, tá landsliðsvenjarin ikki letur hoyra frá sær. Og spurningurin er, hvat leiðslan í FSF sigur til hetta. Kann hon bara standa og hyggja at, meðan einki hendir. Her má okkurt henda beinanvegin, ella má hetta málið fáa avleiðingar fyri tey, ið ábyrgdina hava. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Landslið í leysum lofti VIÐMERKINGAR Johan Mortensen Tað munna vera nógv við mær, sum ógvast og harm- ast av at síggja, at ein ali- ringur (kanska ikki sótt- reinsaður ?) er komin at liggja fyri teym á Sandsvág fullur av fiski. Eftir hvat ein frættir, so er handlað í sera stórum heimildarloysi: • Ringurin er blakaður á Sandsvág av Atla Greg- ersen og hansara felag Pf Fútakletti, áðrenn Vinnumálastýrið hevur skrivað loyvi • Ongin umhvørvisgóð- kenning er givin av Heilsufrøðisligu Starvs- stovuni, slíkt er eitt greitt politimál. Tekur ongin Heilsfrøðisligu Starvsstovuna í álvara longur? Slíkt niður- brýtur autoritetin hjá hesum týdningarmikla stovni. • Allarhelst hevur P Øst- ergaard, Fiskadjóra- lækna ikki givið flutn- ingsloyvi til fiskin. • Sýslumaðurin er ikki kunnaður um, hvat fer fram Tað er torført at skilja hví Sands bygdarráð hevur við- mælt hesi ørvitisætlan, sum onki fíggjarligt íkast yvir- høvur fer at geva til Sands bygd, tvey arbeiðspláss í mesta lagi. Ein lívfiska- støð, sum ikki er tørvur á. Av óskiljandi orsøkum letur Sands bygdarráð eitt óspilt náttúruøki til gávis til Pf Fútaklett, tápuligt, fyri at siga tað diplomatiskt. • Sandsvág, Sandsvatn, Gróthúsvatn, áirnar, Húsavík og Dalur eru eitt ótrúliga vakurt og óspilt náttúrutilfeingi, ogn Føroya Fólks og ein av allarseinastu perlun- um í Føroyum. Eitt ali- virksemi har fer at hava óbótaligan skaða : • Alingin fer at dálka sandin Heima á Sandi, ein hin vakrasta í Før- oyum og verða hann og Mølheyggjarnr ein køstur og vágin verður dálkað av skarni, fóður- leivdum og lýsi. • Skjótt fer ILA at koma í bæði alifiskin og tann villa fiskin á Sandsvatni og Gróthúsvatni, og for- boð verður at fiska á hesum vøtnum. Arbeiði hjá Kunningarstovuni á Sandi og Ferðaráð Før- oya verður trupult og nógv darvað. ILA á Sandsvatni fer eisini at hava ávirkan á, hvussu bøndurnir fara at sleppa av við sínar vist- frøðisligu framleiðslur. • Sandoy Seafood fer ikki at kunna lýsa við fram- leiðslum úr ILA fríðum umhvørvi og fer tørv- urin á vatni orsakað av eini lívsfiskastøð at darva Sandoy Seafood. • Grind fer ikki longur at verða hildin til á Sandi orsakað av ILA smittu- vandanum hjá lívfiskin- um. Sandingar kunnu enn støðga hesari ætlan við at kæra til Umhvørvisstýrið og heiti eg á sandsfólk um at gera vart við seg! Tíðin er nú búgvin til, at fólk og lokalsamfeløg tora at støðga umhvørviságangi frá einum ábyrgdarleysum alara. Ein óspilt og rein náttúra Heima á Sandi hevur meira at siga enn áhugamálini hjá Pf Fúta- kletti, ella hvat halda sand- ingar ? Áheitan á sandingar um at vakna og mótmæla! Vit hvítu halda okkum best at vera Og kunna meir enn onnur gera Hvat billa vit okkum inn At hava so óreint sinn Vit rændu tey svørtu úr teirra landi Og fluttu tey bundin í bandi Í okkara egnu lond Og slitu teirra familjubond Tey blivu seld sum trælir So teir hvítu kunnu vera sælir Alt hart arbeið tey skuldu gera Tí tey hvítu fín skuldu vera So nógv ár eru liðin Síðan tann svarti var sligin Men enn í dag vit síggja Hvít, tey svørtu skíggja Ófatuligt, hvat hatur til kann føra Hetta kann gera meg púra øra Særd og dripin í hópatal Tey hvítu vóru líkasæl Húðalitur, hvat hevur tað at siga? Bið tey hvítu gera so væl og tiga Skamma seg tey máttu Og umborið, sum tey áttu Elska næsta tín sum sjálvan teg Sigur orðið, ja eisini við teg Hugsa teg um áðrenn tú dømir Og vita um tað seg ikki sømir Tóra Joensen, Leirvík Sannleikin um okkum hvítu Ikki talan um nøs Í blaðnum leygardagin vóru vit so ósketnir á forsíðuni at skriva, at aðalstjórin í Menta- málastýrinum hevði fingið eina nøs frá løgmanni fyri hand- faring av samráðing- um um yvirtøku av kirkjuni. Hetta er ikki beint og vilja vit tí koma við eini treyta- leysari umbering til Petur Petersen fyri hetta okkara mistak. Blaðstjórin Hans Birgir Hansen Eg havi verið stórbrúk- ari av telefon frá ’79 og til dagin í dag og havi fleiri ferðir fingið slitið telefonina og fingið hana setta til aftur, tá ið ein hevur goldið fleiri stórar telefonrokningar – omanfyri 40 túsund kr. Við lántøkum úr pen- ingastovni í Havn, sum síðani er afturgoldið, tá ið foreldrini vóru á lívi. Eg fekk aftur eina slíka stóra telefonrokning áðrenn F.T. byrjaði takstlækkingar fyri nøk- rum árum síðani, ið ikki klárar kappingina við telefonfelaga Kall í dag. Eg vil alment klaga órættvísu framferð ein av fyrrverandi og núver- andi telefonistum hevur fingið uppi á tænastu- miðstøðini á Tinghús- vegnum í Havn. Tað er ikki smávegis samskiftistrupulleikar ein hevur drigist við telefonistar og starvs- fólk fyrst hjá F.T.L. og síðani hjá F.T. hesi seinastu árini síðani í ’79. Eg havi áður havt NMT 900 fartelefon, sum bleiv niðurtikin um ársskifti og tá hevði ein heypt sær nýggja GSM- fartelefon og ein hevur nýtt nógv korttelefonir. Eg síggi, at munur verður gjørdur á fastnet- telefonfelagum og GSM-telefonfelagum við og uttan telefon- rokning, ið ein væntandi vil klaga eftir ólavsøku. Eg haldi tað vera gott, at telefonfelaga Kall hevur fingið keypt sam- skiftisútgerð frá sam- starvsfelaga hjá F.T. í Svøríki verður klár at taka í nýtslu í heyst. Eg síggi, at F.T. kemur framhaldandi at missa nógv viðskiftafólk til telefonfelaga Kall, sum byrjar at bjóða GSM- fartelefontænastur eina ferð í heyst. Tað er ikki smávegis ein hevur ringt bæði innanoyggja og uttan- lands, hvørs ein mest hevur prátað við konu- fólk, ið ein lærir at kenna ígjøgnum telefon- prát. Tað hevur verið stórt trot á konufólki, tá ein er komin í samband við hesar, tá ein er telefon- narkoman. Tað eru vinnan, ferðafólk, bilar og samferðslan við Norðoyggjar tað snýr seg um, og ikki um eg "eri nøgdur ella ónøgdur" við strandferðslustjóran. Seinasta leygardag høvdu Sosialurin og eg samrøðu um eitt og annað, sum Reidar Nónfjall stjóri á Strandferðsluni hevði sagt um truplu ferðsluna um Leirvíksfjørð. Eg helt og haldi, at ein yvirskrift sum "Nónfjall enn í starvinum - meðan vinnan situr í saksinum", hevði verið meiri í tráð við innihaldið. Hinvegin metti blaðið at betur ljóðaði yvirskriftin: "Jógvan við Keldu stak ónøgdur við strandferðslustjóran". Spurningurin um "eg eri nøgdur ella ónøgdur", hev- ur ikki tann stóra týdningin, meiri áhugavert er, hvussu samferðsluviðurskiftini eru fyri vinnu, ferðafólk og bilar. Men lat hetta fara. Fjøl- miðlafólk eru náttúrliga serkøn á teirra øki. Nónfjall og Norðoyatunnilinum Heldur fari eg at gera nakrar viðmerkingar til, nakað av tí sum Nónfjall stjóri sigur í sínum við- merkingum, og sum eg roknið við, at allir norð- ingar, politikarar og kundar annars hava ilt við at skilja. Fyri tað fyrsta siugr hann, at tað ganga fimm til átta ár áðrenn fasta sam- bandið er veruleiki millum Eysturoynna og Klaksvík- ina. Møguliga hevði tað verið úrslitið, um hesin hevði avgerandi orðið í hesum máli. Hinvegin hevur okk- ara ferðslumálaráðharri og stjórin fyri Norðoyatunnilin sagt so seint sum nú í summar, at arbeiðið verður boðið út í hesum árinum, og tekur trý ár at gera. - Hetta er sjálvandi galdandi, um einki serligt ókent vandamál stingur seg upp. Trý ára "langtíðarætlan" Í øðrum viðfangi sigur stjórin á Strandferðsluni, at trý til fimm ár er lang- tíðarætlan hjá teimum. Innan kunningartøkni eru trý ár long tíð, men hugsa vit um, at Suðuroyarskipið tekur trý ár at byggja, tunnilin tað sama og eitt nú at vegir skulu útbyggjast, so ber ikki til at siga, trý ár er langtíðarætlan. - Ja skilji hvør íð skilja vil. Eingin veit alt Í triðja lagi sigur hann í viðmerkingunum hjá sær, at orsøkin til at hann tók síni fólk úr sokallaða "Leirvíksfjarabólkinum" í 1998 var, at hesir "komu ov langt inn á teirra (strand- ferðslunnar) arbeiðsøki". Tað vildi hann "ikki finna seg í". Tað vil siga, at tey sum vanliga nýta strandferðslu- tænstuna, skulu onga mein- ing hava, og stjórin "finnur seg ikki í", at tey hava nakra meingin, og eingin uttan stjórin sjálvur og tey fólk, sum eru uttan um hann, skulu kunna geva til kennar síni sjónarmið. - Vit skulu minnast til, at hesi fólk verða útskift helst við tvey til trý ára millum-bili, so tað er avmarkað, hvat tey kunnu vita um viður- skiftini. So tað er møguliga hetta sum gevur honum rættin til at siga, at trý ár er ein langtíðarætlan. Hetta vísir støðið So leggur sjórin til síðst dent á, at eg havi atkvøtt ímóti avloysaraskipi. Hetta vísir eina veikliga síðu av stjóranum, sum situr beint undir sam- ferðslumálaráðharranum. - At ein minniluti í tinginum, sum ikki fær meiriluta fyri einum avloysaraskipi legg- ur málið fram, er teirra sak, men at stjórin á Strand- ferðsluni leggur seg upp at tílíkum, sigur eitt sindur um støðufestið ella kon- tinuitetin hjá honum. - Hann hevur í hesum umfari skyldu til at halla sær upp at ferðslumálaráðharran- um. Fyri nøkrum árum síðani las eg lívsøguna hjá Andrew Carnegie. Um eg minnist rætt, stendur nakað soleiðis á gravsteininum hjá honum: "Her liggur ein maður, sum gjørdist til tað hann varð, tí hann sam- virkaði við fólki, sum vitsti betri enn hann". - Hesin vitsti hóast alt "nakað". Møguliga er tikið nakað dýran til í hesi sammeting. Eg fari tí enn einaferð at heita á Reidar Nónfjall, stjóra á Stranferðsluni, at finna samstarv við fólkið, sum dagliga nýta hesa kundatænastu, so at ein tílíkur arbeiðs-bólkur aftur fæst at virka. Støðan er óúthaldilig. - Tað er eingin skomm at samstarva við fólk, sum vita nakað um viðurskiftini. Arogansa loysir einki vandamál. Lykilin til framgongd fæst oftast v Jógvan við Keldu, tingmað- ur og formaður í Vinnu- lívsráðnum í Klaksvík: Samstarv oftast lykilin til framgongd Tað eru vinnan, ferðafólk, bilar og samferðslan við Norðoyggjar tað snýr seg um, og ikki um eg "eri nøgdur ella ónøgdur" við strandferðslustjóran. Seinasta leygardag høvdu Sosialurin og eg samrøðu um eitt og annað, sum Reidar Nónfjall stjóri á Strandferðsluni hevði sagt um truplu ferðsluna um Leirvíksfjørð. Eg helt og haldi, at ein yvirskrift sum "Nónfjall enn í starvinum - meðan vinnan situr í saksinum", hevði verið meiri í tráð við innihaldið. Hinvegin metti blaðið at betur ljóðaði yvirskriftin: "Jógvan við Keldu stak ónøgdur við strandferðslustjóran". Spurningurin um "eg eri nøgdur ella ónøgdur", hevur ikki tann stóra týdningin, meiri áhugavert er, hvussu samferðslu- viðurskiftini eru fyri vinnu, ferðafólk og bilar. Men lat hetta fara. Fjøl- miðlafólk eru náttúrliga serkøn á teirra øki. Nónfjall og Norðoyatunnilinum Heldur fari eg at gera nakrar viðmerkingar til, nakað av tí sum Nónfjall stjóri sigur í sínum við- merkingum, og sum eg roknið við, at allir norð- ingar, politikarar og kundar annars hava ilt við at skilja. Fyri tað fyrsta siugr hann, at tað ganga fimm til átta ár áðrenn fasta sam- bandið er veruleiki millum Eysturoynna og Klaksvík- ina. Møguliga hevði tað verið úrslitið, um hesin hevði avgerandi orðið í hesum máli. Hinvegin hevur okk- ara ferðslumálaráðharri og stjórin fyri Norðoyatunnilin sagt so seint sum nú í summar, at arbeiðið verður boðið út í hesum árinum, og tekur trý ár at gera. - Hetta er sjálvandi galdandi, um einki serligt ókent vandamál stingur seg upp. Trý ára "langtíðarætlan" Í øðrum viðfangi sigur stjórin á Strandferðsluni, at trý til fimm ár er lang- tíðarætlan hjá teimum. Innan kunningartøkni eru trý ár long tíð, men hugsa vit um, at Suðuroyarskipið tekur trý ár at byggja, tunnilin tað sama og eitt nú at vegir skulu útbyggjast, so ber ikki til at siga, trý ár er langtíðarætlan. - Ja skiljið hvør í skilja vil. Eingin veit alt Í triðja lagi sigur hann í viðmerkingunum hjá sær, at orsøkin til at hann tók síni fólk úr sokallaða "Leirvíksfjarabólkinum" í 1998 var, at hesir "komu ov langt inn á teirra (strand- ferðslunnar) arbeiðsøki". Tað vildi hann "ikki finna seg í". Tað vil siga, at tey sum vanliga nýta stranferðslu- tænstuna, skulu onga mein- ing hava, og stjórin "finnur seg ikki í", at tey hava nakra meingin, og eingin uttan stjórin sjálvur og tey fólk, sum eru uttan um hann, skulu kunna geva til kennar síni sjónar-mið. - Vit skulu minnast til, at hesi fólk verða útskift helst við tvey til trý ára millum- bili, so tað er avmarkað, hvat tey kunnu vita um viðurskiftini. So tað er møguliga hetta sum gevur honum rættin til at siga, at trý ár er ein langtíðarætlan. Hetta vísir støðið So leggur sjórin til síðst dent á, at eg havi atkvøtt ímóti avloysaraskipi. Hetta vísir eina veikliga síðu av stjóranum, sum situr beint undir sam- ferðslumálaráðharranum. - At ein minniluti í tinginum, sum ikki fær meiriluta fyri einum avloysaraskipi legg- ur málið fram, er teirra sak, men at stjórin á Strand- ferðsluni leggur seg upp at tílíkum, sigur eitt sindur um støðufestið ella kon- tinuitetin hjá honum. - Hann hevur í hesum umfari skyldu til at halla sær upp at ferðslumála- ráðharranum. Fyri nøkrum árum síðani las eg lívsøguna hjá Andrew Carnegie. Um eg minnist rætt, stendur nakað soleiðis á gravsteininum hjá honum: "Her liggur ein maður, sum gjørdist til tað hann varð, tí hann sam- virkaði við fólki, sum vitsti betri enn hann". - Hesin vitsti hóast alt "nakað". Møguliga er tikið nakað dýran til í hesi sammeting. Eg fari tí enn einaferð at heita á Reidar Nónfjall, stjóra á Stranferðsluni, at finna samstarv við fólkið, sum dagliga nýta hesa kundatænastu, so at ein tílíkur arbeiðs-bólkur aftur fæst at virka. Støðan er óúthaldilig. - Tað er eingin skomm at samstarva við fólk, sum vita nakað um viðurskiftini. Arogansa loysir einki vandamál. Lykilin til framgongd fæst oftast við samstarvi. VIÐMERKINGAR Samstarv oftast lykilin til framgongd Telefon- narkomanur í Havnini Frants Jensen blaðstjóri Eg ætli mær ikki út í nakað blaðkjak, og hetta verður einasta viðmerk- ing. Men eg vil greitt afturvísa skuldseting- unum, sum koma fram í viðmerking í Sosialinum 5. juli 2002, at Trúboðin hevur eina ódemokrat- iska kós, at blaðið ikki loyvir øllum at koma við meiningum og atfinn- ingum, og at blaðið tyk- ist at vera heldur prav- daiskt. Eingin fyrispurn- ingur ella áheitan er komin um at fáa nevndu viðmerkingar í Trúboð- an. Afturvísing C M Y K 11 10