leygardagur 23. september 1978síða 6

Síða 6 sosialurin Nr. 71 — 23. september 1978 Jens Pauli Heinesen skrivar: ingini, um hon skuldi tikið so nógv (eygu) uppá. Hava tit hoyrt seguna um suðringin. Hann skuldi til Klaksvíkar at friggja, men veðrið var so ringt, at tað var ivingar- samt, um Smyril sigldi. Hann sendi tí soljóðandi fjarrit til gentuna: Ég komi, um eg sleppi. Gent- an var ikki sein at tele- grafera suðuraftur: Kom bara, tú skalt sleppa. Ja, so ymiskt kunnu orðini uppfatast, men álv- aratos, hatta við opnings- tíðunum gongur íikki, hatta er ov grovt. Vit hava einki orð, sum rakar akkurát, men upplating- artíð og afturlatingartid hava vit. Ella hví ikki siga: Vit hava opið frá og til. Og so hatta við at tapa 5 pund ella taka 5 pund uppá. Úr tí bygd, eg komi, hoyrdi eg í minum barndómi ikki annað enn, oyar lá millum nógv tey ríkastu, eg hugsi millum 25 tey rikastu — og munnu vera farin longur upp á stigan síðan tá. So hvat vil tað siga: fá- tækrahjálp til eitt av heimsins ríkastu londum. Tann olmussa vit nú fáa úr Danmark er meir enn ein kvart milliard. Gera vit okkum ta hugsunar- roynd, at henda peninga- gávan kavaði niður yvir Havnina i 10-krónuseðlum (26 milliónir 10-krónu- seðlar), so hevði býurin kavað undir, vit hevdu vassað upp um øklar, og tað hevði tikið okkum dagar, ja, vikur at henta alt uppaftur. (Og sjálv- sagt hevði reyvin verið hægst allar hesar dagar- nar). Heldur hetta lagið fram, fáa vit skjótt Gren- land aftur. Longu í fimti árunum stóð grein í Aktuelt, har Um opningstiðir, Eg eri biðin um at skriva okkurt í miðleingjuna í hesum blaði, men evni, eg ætlaði mær í holt við, er kvæmt sum krút (ikki minst í hesum teigum), so eg tori ikki at nærkast tí beinanvegin, uttan fari fyrst at skriva um okkurt heilt annað. Eitt nú um opningstiåd- ir. Í seinastuni hevur ein treisk fyritøka aftur og aftur lyst í blødunum um sínar opningstíðir — (ein ónærislig lýsing, ti tað mátti ikki verið nakað at breitt út um landið, nær tey har á staðnum kunnu sleppa á bukkuna). Men slík lýsing er ikki eindomi og óvanlig í blødunum, og tað er ein spurningur, um handlar og fyritøkur við hesum undarligu kunn- gerðunum ikki ganga okk- ara privatlívið so mikið nær (umframt at tað mátti verið brandólógligt), at vit ikki bara skuldu stevnt tey inn fyri manna- rættindardómstólin og á- kært tey fyri avmarkan av okkara dýrt goldna per- sónliga frælsi. Soleiðis hevur ein klubbi her í Feroyum eitt uppslag, har tað stendur at gestirnir kunnu hava sín opning millum kl. 20 og 24 gerandisdagar, men er kortini so menniskjans- ligur, at neyðardýrini, har koma, fáa nakað sterri skotbrá um vikuskiftið. Í sovjetiskum fangaleg- um eru teir ikki so human- ir. Har skalt tú hava tín opning stundisliga kl. tað og tað á morgni, um tú vilt ella ikki vilt. Og vilt tú ikki, mást tú bíða til næsta morgun somu tíð, og slíkt kann sum kunn- ugt vera stak drúgfort. Men í Sovjet hava teir verið undangongumenn í nógvum sovorðnum und- arligum, sum vit áttu ikki at apa okkum eftir. Í síni ómetaliga kosti- ligu og fråliku skaldsøgu um soldátin Sveik í fyrsta heimsbardaga, sigur høv- undurin Jaroslav Hasek frá, at har máttu heili her- lið hava opning upp á kommando. Slíkt er ikki pent, tað er vist. Tað hevur mangan hent seg, at eg havi hoyrt onkran sagt nakað soleið- is: Oys, eg havi tapt fimm pund, eg eri so glað(ur). Tað er legið, at fólk kunnu fegnast um at tapa nakað, sjálvt um tað sum í hesum feri ikki er so nógv. Ti roknar tú eftir — og tað eru eingilsk pund, tú roknar við — so verður tað bert umleið 50 kr., og ell í Føroyum munnu hava ráð til at tapa so frætt. Men tað hendir seg eis- ini, og oftari í hesum feitu tíðum, at tú hoyrir onkran siga: Eg eri so kedd(ur), tí eg havi tikið 5 pund uppá. Einhver bindingarkona hevði eisini ógvast við slíkt strev, tí tað hevði onga leið gingið við bind- at tað æt: eg eri farin 5 pund fram. Ella: eg eri farin 5 pund aftur. Eisini ber til at siga, at eg eri lætnaður ella tyngdur 5 pund. Meguleikarnir eru ymsir. Hví velja tann við ongum hepi i. Men nú mugu vit koma til evnið. Vit hava mang- an verið í holt við tað fyrr, nevniliga olmussuna, vit fáa úr Danmark. Ella rættindi okkara í danska pengapunginum, sum ikki eru nøkur rættindi, ti eini- hverji rættindi krevja vissar skyldur, og vit hava ongar. Ti er og verð- ur tann manna, sum regn- ar niður yvir okkum úr Danmark einki annað utt- an olmussa. Eg havi áður siterað fleiri skilamenn og nýti orð teirra sum skorur und- ir hesi ákæru, men hesa ferð skulu teir sleppa frá at verða nevndir. Tað skal Adolf Hansen ikki. Hann rópti hesa olmussu í eini grein í Dimmu fyri fátæk- rahjálp, og tað ber ikki til. Hagfreðin sigur tað. Longu í seksti árunum gjørdi ST stovnur yvirlit yvir, hvussu húsaviður- skiftini vóru í heiminum til rúmd og hentleikar pr. íbúgva. Feroyar vóru nummar 2. California lá frammanfyri. Í dag eru vit eyðvita flott nr. 1. Og tað er ikki langt síðan Samvirke hevði yv- irlit yvir stigan frá ríkasta til fátækasta land. Før- tað stóð um føroyingin, at kærleiki hansara til Dan- markar var ikki kærleiki til danska fólkið, danska málið og donsku mentan- ina, tað var kærleiki til danska pengapungin. Tað er sambandið, sum liggur á odda í hesum »kærleika«. Oddafiskurin hjá teimum skrivaði í hana sjálva herfyri um »politikk og mentanc. Men sambandið hevur einki við politikk at gera og minni við menta ment- an. Sambandið er eitt sál- arfrødisligt fyribrigdi. Teir hava eina politiska skrå og enntå eina grein um mentan, rætt er tað. Men hvat kann hon annað brúkast til enn at fjala út- yvir, at teirra mið og mál her í samfelagnum er at fáa okkum øll somul „at liva upp á nass<. (Hatta var ikki gott feriskt, men tað rakar beint. Og vón- andi meint). Sektin á, um bróðir tín ber byrðar tínar fyri teg, bara eg sleppi undan. Sektin á, um bróð- ir tín bleðir fyri teg, bara eg sleppi frá. Hatta er lag- ið, og slíkt eru mannfólk, slíkt eru brandar! Nei, slíkt eru als ikki brandar. Slíkt eru eitt undarligt slag av kvent- lingum, sum danir einki annað hava til yvirs fyri enn háð og spott. Og av rottum. Tað er líkt til, at alt størri ístrið verður, alt fleiri pengar vit tjena, alt størri verður uppgávu- lyndið og sambandið. Vit mugu fyri alt her í verðini ikki klára okkara húsar- hald sjálvi. Alitið á sjálv- an teg og tínar egnu gávur má fyri alt her í verðini ikki vinna á trongd tínari eftir at liva upp á nass. Henda >sjúkan< kann ikki fera til annað enn sjálvmorð, soleiðis at skilja at vit t.d. drepa okkum av fiti og andiligari armóð. Men vit kunnu eis- ini drepa okkum á annan hátt. Tí: kann eitt so ríkt fólk sum okkara ikki klára sítt egna húsarhald, so er heimurin fortaptur, tí so kann einki land her í verð- ini klára seg. So eru tveir triðingar av heimsins fólki dømdir at liva í hungri og lorti, fyri at vit, tann eini triðingurin, kann sleppa at dusa sær í einum luxus, sum er ókendur í seguni. Men tað er heilt vist, at tað kemur ikki at ganga. Triði heimurin kemur at reisa seg sum ein veldig kraft og krevja sín rætt. Og sanniliga av rettum. Og tá kemur tann heilt stóra vanlukkan at raka okkum, um vit ikki taka annað skinn um bak. Ja, tað ljóðar kanska stórt og háfloygt at siga tað, men eitt sidaskifti má til. Og alt tað sum sam- bandið — ella henda „sjúkan< stendur fyri, fer- ir burtur frá einum slíkum siðaskifti til eina tilveru í skammleysum nassarii. Heldur henda >„sjúkan- fram at vinna í okkara samfelag, so mugu vit gera okkum greitt, hvat ið fer at henda. Men eg hugsi ikki, for- ingurin torir at gera sær hetta greitt. Eg hugsi, at tað er ov lítið mannfólk í honum. Eg frykti fyri, hann velur at blunda og gapa. nass 0.34. blokkar Teir vælumtoktu Møllerblokkarnir við rullulegum i støddunum frå 1—5 tons á goymslu, men aðrar støddir kunnu eisini útvegast. Allir blokkarnir hava certifikat. Fa. Skipaútgerð postbox 92, tlf. 24310, 3860 Vestmanna Heldur tú ikki