leygardagur 21. oktober 1978síða 4

Síða 4 kring oyggjarnar Feroyskar yrkingar / á serbokroat- iskum Nýliga fekk Rithev- undafelagið sendandi eitt bókmentatíðarrit, KNJIZEVNA SMOT- RA, úr Jugoslaviu. Í ritinum vóru millum annað 34 føroyskar yrkingar, týddar til serbokroatiskt av Mirko Rumac, sum býr í Zagreb. Rumac sigur í einum brævi til Rit- hevundafelagið, at hann hevur í umbúna at geva út eina antologi við nútíðaryrkingum úr Norðurlondum. Fer- oyar verða eisini við í hesi antologi. Mer. tað er ikki ein- ans í Jugoslavia, fólk fáast við at týða fer- oyskar yrkingar. Um stutta tíð kemur út á skotska forlagnum Wilfion Books Pub- lishers eitt savn við føroyskum yrkingum, sum canadiumaðurin George Johnston hevur týtt til enskt. John- ston er sjálvur yrkjari og hann er eisini mål-' frødingur. Yrkinga- savnið fer at hava ein rættiliga drúgvan inn- gang um mál og ment- an í Feroyum. Peer Gynt komin til Feroya Norskur leikari, Jens Bolling, er komin til Feroya at spæla Peer Gynt og siga frá ævin- týrum og sagnum. Tað er Havnar sjónleikar- felag, sum hevur boðið honum higar í sam- bandi við 150-ára feð- ingardag Henrik Ib- sens. Sunnukveldið kl. 21 verður kveldseta í Sjónleikarhúsinum við Jens Bolling og mána- kveldið kl. 20 hava By- arbókasavnið og Norr- ena felagið Ibsenkvøld- setu á savninum. Men tað vera fleiri enn havnarfólk, sum fáa hevi at síggja og hoyra Jens Bolling. Hann verður í Feroyum í 20 dagar og umframt leik- in >Peer Gynt í eventyr og dikt« hevur hann ymiskt annað at bjóða. Hann hevur eina ævin- týraletu við sjónleiki fyri bern yngri enn 14 ár og eina fyri eldri og so hevur hann eina samanseting av hesum báðum og leikinum um Peer Gynt. 20 skúlar hava longu biðið um sýningar við Jens Bol- ling. Annars kunna tey, skúlar ella feløg, sum hava áhuga, biðja um sýningar á tlf. 13151, upplýsir Sjón- leikarfelagið. Í Noregi er Jens Bol- ling kendur av hverj- um mansbarni. Hann hevur nú í mong ár lisið ævintýr í skúlum, á pellum, í útvarpi og sjónvarpi. Í sambandi við fød- ingardag Ibsens setti Nationalteatret upp leikin »Peer Gynt i ev- entyr og dikt« við Jens Bolling sum einasta leikara. Hann hevur síðani ferðast um alt Noreg við leikinum og eisini í Danmark og Sveríki. Og nú er hann komin til Feroya. Trell eru eisini við í ævintýrunum, sum Jens Bolling lesur sosialurin Nr. 79 — 21. oktober 1978 | Væl fyri, men fyrimunur við altjóða samstarvi! Vit eru væl fyri, men tað er avgjørt ein fyrimunur at luttaka í altjóða samstarvi, sigur Oli Jacobsen í hesi samrødu um heimlig og altjóða fiskimanna- viðurskifti Nevndin í fiskivinnudeild- ini undir ITF — alheims flutnings- og fiskimanna- fakfelagið — helt fund í Feroyum í síðstu viku. Á fundinum skuldu ym- isk mál fyrireikast til ein seinri fund í ár. Somuleið- is var ein samtykt gjerd, sum kemur fyri á hav- rættarstevnuni í Geneve komandi vår. I fundarsamtyktini, sum viðkemur Føroyum ógvuliga nógv, verður sagt, at í eindartekstinum verður at tilskila, at í samráðingum millum strandarrikir um fiski- vinnurættindir skal ser- liga verða hugsað um lond og økir sum eru treytað av fiskivinnu úr einum figgj- arligum sjónarmiði. Her verður hugsað um lond og ekir sum ikki hava aðrar náttúrukeldur -enn fiski- vinnuna, har heima- marknaðurin er avmark- aður og har fjarstødan til aðrar marknaðar ger, at framleidsluidnadur ikki er førur fyri at bera seg. Framhald frå 1976-samtyktini Oli Jacobsen, formaður Feroya Fiskimannafelags, sigur, at hendan samtykt- in er eitt framhald frá tí samtyktini, sum varð gjerd á nevndarfundi i fiskimannadeildini i Grimsby fyri tveimum år- um síðani. Í tí fundarsamtyktini, sum Óli Jacobsen legði fyri fundin verður sagt, at tá tey ymisku londini skuldu til at samráðast um fiskirættindi hjá eðr- um innan fyri teirra kom- andi 200 fjórðinga fiski- mark, skuldi serliga verða hugsað um lond og økir, sum einans hava fiski- vinnuna á at líta. Fyri á havrættar- stevnuni Hendan nýggja samtyktin skal nú leggjast fyri hav- rættarstevnuna, sum skal haldast í Geneve komandi vár. So er spurningurin, um nakað kann koma burtur úr eini slíkari fundar- samtykt. Tað heldur Óli Jacobsen og vísur á, at tað er ein stórur felagsskapur, sum stendur aftan fyri upp- skotið ITF telir ikki færri enn 6 milliónir limir úr 80 londum. Millum limalond- ini eru eisini tey lond, sum vit hava samstarv við — t.d. EF-londini, Noreg, Ísland og Canada — og her kann eitt slíkt uppskot fáa ein praktiskan týdn- ing. v Verður eitt slíkt upp- skot samtykt á havrætt- arstevnuni, eru eini 150 lond bundin av samtykt- Loysir seg við altjóða samstarvi Feroya Fiskimannafelag hevur verið limur í ITF í 20 ár. Hesin limaskapurin var tað fyrsta sjålvstød- uga umboð hjá feroying- um í altjóða samstarvi. Tað er einki ivamál, at tað kann loysa seg at vera við í slíkum millumtjóða samstarvi. — Vit fáa hevi at fram- fera okkara serligu sjónar- mið á fakfelagsplani. Hetta hevur eisini sín tydning, tá fakfeløgini jú hava stóra ávirkan á stjórnarsamarbeiði i nógvum londum, og ti hevur ein slík samtykt eis- ini sín tydning, sigur Oli Jacobsen. Fyrireikandi fundur Nevndarfundurin i fiski- mannadeildini, har Oli Jacobsen hevur siti3 sum nevndarlimur síðan 1971, var ein fyrireikandi fundur til ein fund hjå felagnum umboðandi fiskimenn, sum skal haldast í Geneve í november. Hesin fundurin er m.a. eisini ein fyrireikandi fundur til ein fund hjá alheims felagnum, ILO, sum fevnir bæði um ar- beiðarar, arbeiðsgevarar og tað almenna. ITF er bæði beinleiðis við og sum eygleiðari. Fiskimannamál Millum tey mál sum ITF leggur fyri ILO fundin eru fleiri beinleiðis fiskiman- namál sum heilsuviður- skifti umborð, arbeiðs- tímar og manningarviður- skifti, tryggari arbeiði og úrteka, eftirløn og sjúkra- trygging og fritið við løn og ókeypis heimferðir. Feroyskir fiskimenn hava í ein vissan mun vunnið hesar semdir, men tað hava fiskimenn aðra- staðni ikki gjørt. Og í eini samrødu við Sosialin síðsta leygardag spurði forsetin í fiskivinnudeild- ini, Rake m.a.: >Hví skulu fiskimenn sum einasta stætt í samfelagnum verða lentir eftir teirri ald- argomlu skipanini, har risiko, óvissa, fongur og prísir á marknaðinum einsamell eru avgerandi fyri løn fiskimanna?« Fasta årtøku Rake sipar ikki her bert til eina minstuløn, sum vit hava, men harafturímóti til ynski um, at fiskimenn verða fastløntir. — Sumt hevur åhuga fyri okkum, men å nogv- um økjum eru vit væl fyri og eru væl tryggjadir i mun til aðrar tjóðir. T.d. við okkara minstulenar- skipan, sum ikki finst nakra aðra staðir, so vitt eg veit, sigur Óli. Samsvarar minstalenin við feroyska lenarlagið annars? — Vit royna altíð at hava minstulønina á somu hædd sum ein vanlig ar- beiðsmannalen, men í let- uni er hon nakrar 100 kr. minni. Minstalenin er pristalsviågjørd, men tå lenirnar fara upp t.d. eftir nýggjum sáttmálum, eru vit noyddir at søkja løg- tingi3 um eina hækking av minstulønini. — Men um eitt tilmæli kemur fram å ILO-fundin- um, sum vit ikki hava rokkið, kunnu vit sjálv- andi vísa til tað og brúka tað til at vinna okkum semdir við. Eftirløn — ein sjålvsagdur rættur — Hava vit nakra serliga eftirlønarskipan fyri fiski- menn? — Nei, men tankin um eina eftirløn fyri fiskimenn hevur verið frammi. Tað er givið, at ein fiskimaður ikki er førur fyri at vera til skips til vanliga eftirlen- araldur. Nú verður hetta tikið upp og er tað avgjert neyðugt, at fiskimenn kunnu fáa eftirlen, tá teir eru um 60 ár. — Á ILO-fundinum kemur eisini spurningurin um frítíðarlen, men her hava vit somu fritidarløn- arskipan sum arbeiðandi á landi. Góðar sømdir undir sjúku — Nú fær arbeiðandi fólk- ið á landi len undir sjúku sambært dagpeningaskip- anini, hvussu er við fiski- monnum? — Viðvíkjandi sjúku eru vit eisini betri fyri enn aðrir. Undir sjúku fáa fiskimenn í tríggjar mán- aðar minstulen. Verður Á