leygardagur 4. november 1978síða 10

Síða 10 Nr. 83 — 4. november 1978 Asfaltgrunnurin — eitt javnaðarmál Eftir uppskoti úr javn- aðarflokkinum, sam- tykti legtingið í seinasta valskeiði at helvtin av bensinskattinum skuldi fara í grunn til asfalt- ering av kommunalum vegum. Í hesum fíggjarári er studningurin úr asfalt- grunninum 150 kr. fyri hvenn íbúgva. Í seinasta figgjaråri var studning- urin 120 kr. Í næstsein- asta figgjaråri 100 kr. og arið fyri 80 kr. fyri hvenn íbúgva. Henda studning eiga allar kommunur: Tær kommunur, sum ikki hava gjørt nýtslu av asfaltstudninginum i farnu årum, eiga studn- ingin fyri øll årini til góðar hjá grunninum og fáa hann útgoldnan tá farið verður undir at as- faltera. Hetta er eitt úrslit av politikki javnaðarfloks- ins. Eitt stórt framstig fyri tær nógvu og smáu kommunurnar. X við javnaðarflokkin. Ríkisfelagsskapurin Tað var ein kendur polit- ikari, sum herfyri segði, at politikkur i Føroyum inn- til umleið 1928 snúði seg um, hvervítt undirvising- armálið í skúlanum skuldi vera danskt ella feroyskt. Verulig problem fyri fólk og land tóktist pol-- itikkarar = ikki hugsa um at loysa, tí menn tos- aðu so nógv um »de gode gamle dage<, sum veru- liga ikki vóru góðir dagar uttan bert fyri tey fáu. Tann sum í seinastuni hevur fylgt eitt sindur við, og givið far um, hvat er komið frá ti flokkinum — sambandsflokkinum — sum so at siga einans hev- ur vent sínar atsóknir móti javnaðarflokkinum, hann verður straks greið- ur yvir, at hesin flokkur hevur eina hevuðsupp- gávu í síni agitatión: og tað er at knúska javnaðar- flokkin fyri á tann hátt at fera føroyskan politikk á somu blindgetu sum frá 1906 til 1928. Hevuðsvápnini ímóti okkum eru at ræða fólk við, at vit vilja slíta ríkis- felagsskapin. Hetta at nýta ósannindi og hetta at ræða veljarar er ikki eitt ókent fyribrigdi hjá flokk- um, sum ongan veruligan politikk hava at vísa á og tí nýta slíka ræðslupropa- gandu fyri at á tann hátt skjóla seg sjálvan aftan- fyri. Javnaðarflokkurin var ein av flokkunum til at gera og samtykkja heima- stýrislógina. Og hesi lóg hava vit virkað undir og vilja framvegis virka undir í góðum samstarvi við Danmerkina, tí eg meti í hesum samistarvi eigur tann føroyska tjóðin so stór rættindir og fyri- munir, sum eingin onnur tjóð við slíkari stødd sum okkara. Tá menn sáa misálit og ræðslu um samstarvið við ríkið og harvið sosialu skipanina — herundir fólkapensión, avlamis- pensión, einkjupensión 0.a., so er hetta ógvuliga skitin vápn, tí allir føroy- ingar vita, hver javnaðar- manna lutur er og hevur verið í hesum málum. Øll vita um tað áhaldandi ar- beiðið, okkara undan- gongumenn máttu stríða okkum igjøgnum fyri at vinna á afturhaldinum, sum helt, at alt var gott, sum tað var. Og allir før- oyingar vita eisini, at hetta stríð hevur verið og verður fert víðari av javn- aðarmonnum í dag. Eg fari ti her at heita á allar javnaðarveljarar um ikki at lata seg taka av fótum av teirri skriving og teimum hvessu álopum, sum eru vend í móti okk- ara flokki, tí tit vita, at okkara politikkur er besta borgan fyri einum hollum samstarvi við Danmerk- ina grundað á tey rættindi og tær skyldur heimastýr- islógin tryggjar hverjum einstøkum av okkara landsmonnum. Latið so fólkafloksmenn, tjóðveld- ismenn, sambandsmenn, sjálvstýrismenn og fram- burðsmenn leika í sum teir vilja ímóti okkum! Veljið ein sterkan javn- aðarflokk, sum vil virka fyri framhaldandi fram- burði her á landi. Hilmar Bech Hvussu er gongdin við ti sosiala Vit minnast tann »hetz- in,« sum var í einum åvis- um blað ímóti teimum, sum vóru undir almanna skipan. Tað vil vera ó- semiligt at taka tað grova, sum tá varð skriv- að uppaftur. Men m.a. varð »progvad«, at størri og sterri partur av al- mennum útreiðslunum fóru til almannamál, og spurt varð so, nær øll okkara fíggjarlóg varð borin út til tey, sum vóru undir almannaskipan. Vit vóru fleiri sum mótmæltu hesi skriving, og m.a. visti undirritaði á, at tey >prógv<, sum vóru nytt til at prógva omannevndu pástandir ikki hildu. Tá eg nú taki aftur í aftur hetta orðaskiftið, so er tað tí, at síðan seinast eru komin nýggj tel, sum visa, at almannaútreiðsl- urnar eru undir kontroll. Færri undir almannaskipan Hesi tel vísa, at pr. 1. januar 1978 var talið av teimum undir almanna- skipan lægri enn eitt ár frammanundan, nevni- liga 5.881 móti 5.922. Hetta er kanska ikki so nógv, men hugsast má eisini um, at tað hevur verið ein vekstur í fólka- pensjonistum uppá 133. Hetta er ein nátúrligur vøkstur, tá øll sum hava rokkið ein vissan aldur fáa fólkapensjón. So talið á teimum, sum hava fingið aðrar veitingar enn fólka- pensjón, er minkað við 174. Vit vita, at tað sum fólk ofta fáa ilt av, eru avlam- ispensjonistar. Men her er eingin hækking bert frá 1.033 til 1.037. T.v.s. at tali3 av avlamispensjon- istum frå 1/1 1973 til 1/1 1978 er bert økt frå 1.014 til 1.037. Prosentparturin minni Eitt annað áhugavert er eisini, at tann prosent- partur av almennu út- reiðslunum, sum fara til almannamál er eisini í minking. Telini fyri tvey tey seinastu uppgjerdu árini síggja soleiðis út: 1975/76 126.253.000 av 532.435.000 ella 23,7% 1976/77 138.451.000 av 606.759.000 ella 22,8%. Tað kann skoytast uppí, at seinastu um 17 árini hevur parturin ligið um tað sama, hóast nógv- ar åbøtur eru gjørdar i al- mannalóggávuni síðan. Soleiðis kann nevnast, at í 1960/61 fóru 23% av teimum almennu útreiðsl- unum til almannamál, “so talið fyri 1976/77 er enntá eitt vet lægri. Bert smáar gkingar Í talvuni niðanfyri síggja vit, at síðan 1970 er talið á teimum undir almanna- skipan ekt við 1.096. Men av hesum eru 711 øking í talinum av fólkapensjon- Inntøkuåsett fólkapensión Talið av persónum, ið fáa almannaveitingar 1/1-70 1/1-76 1/177 1/1-78 Inntøkuåsett fólkapensión 2.898 8357 3.695 3.828 Lægsta fólkapensión 223 10 5 4 Avlamispensión 853 1.018 1.033 1.037 av hesum: lægsta 67 119 119 119 miðal 626 512 509 474 hægsta 160 387 405 444 Avlamisveitan 36 37 44 41 Einkjupension 103 146 143 191 Einkju- barnastyrkur 412 426 414 399 Barnaforsorg 56 79 60 76 Vidkad hjålp 18 44 48 43 Talið av persónum, ið fáa almannaveitingar 1/1-70 1/176 1/1-77 1/1-78 Hjálp til stakar uppihaldarar 76 337 365 158 Vanlig uppi- haldshjálp 110 124 115 104 Tilsamans 4.785 5794 5.922 5.881 Heimildartilfar: Almannastovan istum, so á ødrum økjum eru bert småvegis øking- ar. Hetta verður ikki skriv- að fyri at siga, at alt er í lagi á almannagkinum. Men tá áðurnevndi blað- stjóri í o rbtterhølnt hevði hug at taka aftur í hendan hetzin má tað vera rætt eina ferð enn at und- irstrika tað ógrundaða í Tað má annars liggja fremst á almannagkinum er fremjan av dyggiligari endurbúgvingarskipan (revalidering). Her liggur eitt álit frá eini nevnd, og landsstýrið hevur tikið stig til at fáa hetta sett í verk, so vónandi síggja vit úrslit her heilt skjótt. Óli Jacobsen så Ein personlig heilsan hesum. Lagnan vildi tað so, at eg ikki havi havt høvi at ferðast i Suðurstreymoy saman við hinum valevnunum, og har- við heilsa uppá veljararnar í valdomi mínum. Hetta hev- ur gjert mær ilt, men eg vil tí ístaðin nýta hevið til, gjøgnum blað okkara at senda eina inniliga áheitan á veljarar í Suðurstreymi um at vísa javnaðarflokkinum álit. Vit hava víst, at vit eru menn at standa fyri borgum, tá ið á stendur, og føroyingar, sum teir skilamenn teir eru, hava altíð havt fyri neyðini at duga at skilja í- ímillum rangt og rætt í lívsins harða skúla, tí hevur álit- ið á javnaðarflokkinum vaksið val eftir val. Javnaðarflokkurin hevur sterstu royndir í stjórnar- leiðslu her á landi, hann hevur verið borganin fyri trygg- um og miðvísum framburði í Feroyum seinastu tjúgu árini. Um tú vilt, at hesin skilapolitikkur skal halda fram, kæri veljari, so fert tú á val tann 7. november og setir X við lista C, javnaðarflokkin. Gott val Staddur á sjúkrahúsi í Keypmannahavn t. 24. okt. 1978 Við javnaðarkveðu Johan Samuelsen