leygardagur 4. november 1978síða 12

Síða 12 sosialurin Nr. 83 — 4. november 1978 Útvarpið strikar luttakara í valsending javnaðarflokksins Ingeborg Vinther, formaður í arbeiðs- kvinnufelagnum Fjallbrúður, slapp ikki at luttaka í valsending floksins, hóast hon hevði talað rødu sína inn á band saman vid hinum luttakarunum Mikudagin 1/11, 3 dagar aftaná at sendingin var liðug og aftaná at tað var loyvt at fáa nakran lut- takara fyri Ingeborg, fekk javnaðarflokkurin at vita, at vegna tess, at hon ikki var uppstillað, kundi Ingeborg Vinther ikki sleppa at reða. Flokkurin hevði annars frá útvarpinum fingið bræv, sum bert segði, at hann til politisku valsend- ingina átti 2 tímar at ráða yvir, men einki varð sagt um, at hetta var til val- evni og bert valevni. Útvarpið hevði gingið út frá, at hetta roknaðu flokkarnir fyri eina sjálv- fylgju. Orsakað av, at javnað- arflokkurin hevur fingið at vita, at sjálvstýrisflokk- urin fyri 4 árum síðani fekk noktað at nýta onnur enn valevni í síni sending tá, ætlar flokkurin ikki at gera meira við málið, hó- ast greitt er, at flokkurin sambært brævi útvarps- ins hevði rætt til frítt at ráða yvir teirri tid, tillutað var. Kortini meinar flokkur- in, at avgerð útvarpsins avmarkar hansara megu- Politisk- og faklig arbeidararørsla í samvinnu Í ellum hinum norðan- londunum eru javnaðar- flokkarnir nær knýttir at fakfeløgunum, har ið báðir partar stuðla hverjum eðrum í einum góðum og breiðum samarbeiði. Tað skuldi sjálvsagt verið tann natúrliga leiðin at gingið her hjá okkum eisini. Nú uppundir val ljóðar frå øllum flokkum, hvussu nógv teir halda av arbeið- arunum og hvussu nógv teir skulu gera fyri arbeið- arastættin, men tað er sum vanligt bert tómt tos. Tað er bert ein flokkur, sum er arbeiðaraflokkur, og tað er sjálvsagt javn- aðarflokkurin. Tað er tann flokkur, sum hevur stridst fyri arbeidarastættinum her á landi. Tann feroyska arbeiðs- kvinnan og arbeiðsmaður- in eru tey lægstlentu í okkara samfelag í dag. Har afturat hevur tann mismunur verið, at kvinnulenin altíð hevur ligið væl lægri enn mans- lenin. Men nú er vend komin í, hvat ójavnanum millum lenirnar viðvíkur, við tað at kvinnulønin kemur ájavnt við mans- lenina í 1981. Tað er ógvuliga trupult hjá einum arbeiðara við familju at klára seg við teirri galdandi tímalen, tí má hann ofta hava ein arbeiðsdag í upp til 10— 12 tímar. Har afturat má Orð og tal Fyri stuttum hoyrdu vit soleiðis tikið til orða: »Hon risti á høvdinum«. Hetta er tikið beint úr donskum: »rystede på hovedet«. Å føroyskum høvdu vit sagt: »risti við høvdinum«. Tad er ikki sjåldsamt at hoyra sagt og at síggja á prenti: >Tað er eydnast honum, at...a Aftur her er tað danskt orðalag, sum býr undir: „det er lykkedes<. Hetta eigur á føroyskum at vera: >Tað hevur eydn- ast honum, at...< Danska árinið er ser- liga sterkt í fyrisetingar- orðum. Tað sæst og hoyrist iduliga, at fólk sundrast yvir« okkurt (danskt: undre sig over ngt.) í staðin fyri at „undrast á< okkurt, fyri ikki at siga >teinkja yv- ir« í staðin fyri at »hugsa ume. Okkara frálíka orð samdegur er um at verða við undirlutan fyri inn- komna orðinum »døgn«, sum eyðvitað er ófer- leika fyri at vísa á polit- iskar veruleikar, sum telja við í metingum veljaranna nú fyri valið, tí orsekin til at Ingeborg varð biðin um at luttaka var m.a., at hon sum fakfelagsoddafiskur týðuliga undirstrikar tað neyva samband, sum eig- ur at vera millum polit- isku arbeiðararersluna og hina fakligu arbeiðara- rersluna. Eisini var Inge- borg hin einasta av lim- unum í floksstjórn javn- aðarfloksins, sum ikki var valevni, men sum kortini fegin vildi luttaka til tess at gera vart við, at floks- stjórnin einmælt og dyggiliga tekur undir við ferda politikki floksins. Niðanfyri prenta vit reðu Ingeborgs Vinthers og mæla øllum fakfelags- limum til at fylgja áheitan hennara. konan oftast hjálpa til. So ein arbeiðarafamilja hevur ein langan og strævnan arbeiðsdag. Men her er ti- betur ein broyting komin i við at arbeidsvikan nú verður stytt stigvist niður í 40 tímar uttan lenar- Miss. Hetta er eisini eitt mál, ið javnaðarflokkurin hev- ur stríðst fyri. Trygdareftirlitið á mongum arbeiðsplássum er ikki í lagi. Lógin um ar- beiðaravernd, sum er ein karmur um tær skipanir, ið skulu gerast, er ikki komin at virka nóg væl enn. Men tann samvinna millum vinnufeløgini og tað almenna eftirlitið, sum javnaðarflokkurin mælir oyskt. Eitt nú er ein handilsfyritøka farin at lýsa við, at hon svarar »døgnid runt«, í staðin fyri »alt samdegrið< ella „nátt og dag«. Í eini lýsing sóust orðini »nyggjheit« og »golvbelegningur«, sum eru donsku orðini »ny- hed« og »belægning« i »føroyskum« hami. Stavilsini be- og -heit hóska sum kunnugt ikki í okkara máli. Í fyrra førinum noyðast vit Tórshavn til, eigur at skapa eitt dyggiligt trygdareftirlit á hverjum arbeiðsplássi. Tað má vera eitt krav, at einhver arbeiðari undir øllum umsteðum kennir seg tryggan og vardan mót arbeiðsvanlukkum. Undir sjúku hevur ar- beiðarin heldur ongan meguleika havt fyrr fyri at fingið hjálp. So tað hevur mangan verið trup- helst at nýta lýsingar- orðið »nytt«, og fyri „danska orðið »belægn- ing< kundu vit hugsað okkum at skotið upp »legging« ella »ålegg- ing«, ella hevur onkur eitt betri uppskot? Lættari er at lúka i forum, har føroysk orð eru longu til, sum t.d. i yvirskriftini »Trø og buskar«. Orðið »runnur« er tøkt frammanundan. Ella i lysingini, sum bydur fram »reolir«, har orðið »bokahill« hevði Útvarp Føroya mi (The Faroese Broadkastin; 1 in T11 Javnaðarflokk v/ barra Atla Dam, bakki 33. P.O. De 138 Få Corporation) legmanni 2800 Torshavn 6. oktober 1978 Uppundir løgting sum teir ráða yvír. Sen 29. oktober- Sent verður Í hesi Sjálvstýrieflokkurin Fólkaflokkurin Sambandsflokkurin rød: Tjóðveldisflokkurin Javnaðarflokkurin Framburde- Og fisk Tann 5. november klokkan gum orðagki luttaka Í beinleiðis sendum hver. Fyrsta umfar 15 minut ult hjá arbeiðaranum at klára skyldurnar fyri seg og síni. Men her er ein stór broyting hend, nú dag- peningaskipanin kemur at virka frá 1. juli 1979, har arbeiðarin kann fáa upp til 80% av lenini undir sjúku. Dagpeningaskipanin er eitt stórmál, sum javnað- arflokkurin hevur virkað verið betur hóskandi. Í einum blað stóð hetta: „at reingja nær- um einhvønn veruleika«. Einhvør å føroyskum hevur ikki sama tydning sum enhver å donskum. Einhver er tað sama sum onkur, sum er ikki annað enn hitt fyrra í broyttum líki, sbr. t.d. hesa er- indisreglu eftir Jóan Petur uppi í Treð: >Um einhver er enn, sum á fund ei flytur«. Sam- svarandi tí danska en- hver hava vit á fer- Telefon 11380 og 12537 flokkarnir 2 tímar hver, ivinnuflokkurin 4. 19 fáa allir flokkar hevi át fti vid einum luttakars tír, annað og tríðja umfar 5 hini fyrru. minuttir hvørt. Raðfylgjan verður øvug 8v Telex 81226 - Guo 3264 inn á band innan oktober oktober 29. 30. 51. 2. november oktober 3. november november fyri og vunnið ávegis við. Javnadarflokkurin = er altíð til reiðar at verja og stuðla ellum arbeidara- málum. Men fyri at arbeiðara- stætturin her á landi skal koma á mál, mugu vit all- ir,arbeiðarar og fakfelags- limir, standa saman um henda flokk, stuðla hann við at fara fjølment á val 7. november og seta X við javnaðarflokkin. oyskum t.d. ein og hver, hver ein ella bert hver. Máliskur, ið hava rót í enskum, stinga seg upp av og á og gerast móti; eitt nú henda, ið lítið man vera vert at lívga: >Tað er upp til tin,« enskt „it's up to you«. Á føroyskum kundu vit heldur sagt: >Tað stend- ur til tin« ella „tað veldst um teg<. Næmingar á Feroyamálsdeildini