mikudagur 6. desember 1978síða 6

sosialurin Nr. 92 — 6. desember 1978 lesarabrøv Føroya Keypssam- tøka og kynslig diskriminering Í grannalondum okkara royna demokratiskar kreftir at beina fyri kyns- ligu diskrimineringini á arbeiðsmarknaðinum. Í Danmark er soleiðis bann- að arbeiðskeyparum at lýsa alment eftir »kvinnu« ella >mannfólki< til åvis sterv. Hetta er sama sum at lýsa eftir »svørtum« ella »hvitum« fólki til sterv. So seint sum 25. no- vember lýsir Feroya Keypssamteka eftir »Skrivstovukvinnu«. Al- tíð havi eg hildið Keyps- samtøkuna verið fram- burðshugaða fyritøku í mun til privatkapitalist- isku fyritøkurnar, og mær vitandi er formadur FK's gamal sosialistur. Sosial- istar eiga at arbeiða fyri javnrættindi kynjanna millum. Hvat sigur hann og nevnd FK's annars um tað, at kynini ikki hava javnrættindi til at sekja um størv í Keypssam- tekurersluni? Ella hugsar nevnd FK's veruliga á teirri suðurafr- ikansku breyt, at fólk, alt eftir kyn og rasu, hava náttúrlig viðfedd evni til ávís sterv? Skulu stjórar bara vera menn, og skriv- stovufólk kvinnur, ella hvat? At enda vil eg spyrja, nær vit her heima fáa eina lóg sum samsvarar teirri donsku um javnrættindi kynjanna millum til øll arbeiði. Vandin við okkara heimastýri er, at tað einans eru tær fram- skygdu, progressivu, lóg- irnar góðtiknar á fólka- tingi, sum „ikke gælder for Færøerne«. Sostatt gerst ein ræddur fyri ti fullkomnu loysingini, ti tå verður lóggávan her heima helst enn meir re- aktioner enn nú. Sekt eigur at vera eftir »FOLKI« til arbeiðspláss og ikki eftir ávísum kyni, húða- ella hárliti. krippi Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upp- tikin undir hesum teiginum er, at blaðstjórnin veit, hvor hevur skrivað brøvini. Heimsins skomm Um allan heimin vórðu Feroyar ein skomm val- dagin. Tjóðin, sum valdi afturhaldsflokkarnar = — sama tjóðin, sum eisini valdi nei til 18-ára valrætt fyri stuttum. Meðan aðrar heimsins tjóðir flyta seg í framburðsætt, flyta fer- oyingar seg í afturhalds- ætt. Og fyri ikki at gloyma sensurin í bleð- unum, onki undantikið, so hava seinastu mánaðarnir verið nakrir av teim svart- astu í segu Føroya. Tó var tað ein uggi, at svartasti flokkurin, fólka- flokkurin (fyri at avmarka seg frá gásaflokkum og seiðatorvum), gekk aftur. Men sambandsmenn fingu hansara atkveður, meðan toskarhevdaflokkurin fekk tjóðveldisatkveður. Tað undraði mann, at Erlendur skrivar í 14. Sept., at sambandið er einasta rafturhaldið<. Sig mær — hvat halda hann og tjóðveldismenn annars um fólkaflokkin og urgu teirra Dagblaðið? Heldur vildi eg, um eg var tjóð- veldismaður, mín við sambandið enn við fólkaflokkin, sum um- boðar tað svartasta aftur- hald við nationalum yvir- tóna, sum eksisterar utt- anfyri kristiliga flokkin hjá nasistinum Franz-Jos- ef Strauss í Bayern. Lat tey so blanda krist- indom og tingpolitikk saman fyri at vinna at- kveður. Men Kristus í himli, gamli stríðsmaður- in hjá palæstinensarunum móti jødiskum og róm- verskum yvirstætti og herræði, hann man taka undir við mær og boyggja hevur yvir avgerð føroy- inga 7. nov. Svein Ungi Dimmalætting týsdag 28. november Ímaði snorklútur sam- bandsins, eintak numm- ar 137 higartil í ár. Nú er longu nakað út- liðið, síðan tysdags- dimman kom, og tey flestu hava kanska gloymt innihaldið. Men illgresið, ið sáðað varð, ver neyvan deytt fyri tað. Og onkuntíð eydn- ast at festa retur. Tað er av stersta týdningi, at samfelags- kritisk fólk fylgja við, kanna og avdúka hettar vanskeplandi ervitistos- ið. ið dagliga verður spýð niður í Feroya fólk. Eg fari ti at heita á lesaran um at blaða í- gjegnum týsdagsdimmu saman við mær. Roynið at halda klígginum aft- ur, men latið bert nátt- úrligu vreiðina sleppa framat. Á fyrstu síðu verða vit einaferð enn mint á tey frísku, føroysku fólkini í Rituvík, ið strevast fyri at vinna landmonnum sínum feroyska mjólk. Á eini av myndunum síggja vit trý smílandi starvsfólk standa hver á sínum bási. Og har eru eisini fleiri tómir básar til neytini. Neytini fáa tað so arbeiðsligt, og starvsfólkið fær tað so gott sum meguligt. Sjálvt Gøbbels gamli kundi lært eitt og annað av propagandaapparat- inum hjá Hejgaard Sim- onsen. Men har eru eisini aðr- ir gloypubitar til tann hugagóða lesaran: »Hevur ikki sett seg í samband við legregluna í Klaksvík. Ein tann vamlisligasti stubbin í blaðnum yvirhevur. Í stuttum eru tíðindini hesi: Dani á vitjan í Feroyum fregnast um hálendingin, sum datt oman í heyst. Men dimma skal nokk fáa burturúr: Í besta »Rapport-« og »Bild«-stili sleyga teir so um hin fremmanda, ið »Sigur« seg savna upp- lýsingar til eftirsitandi mammuna. Eftir at hava vist á fleiri >legin< og illgrunaverd fyribrigdi, kann dimma tó ugga sínar ræðsluslignu lesar- ar við, at sambært ein- um ella eðrum presti er maðurin kanska íikki njósnari, og at fólk ikki eiga at bera »størvegis« ótta fyri honum. Maður- in er kanska ikki eingong sinnissjúkur hópdráps- maður, men INTERPOL átti nú at frætt kortini. At enda verða suðringar inniliga ávarðaðir, tí nú búleikast jassurin í Suðri. Og so er hann sosio- logur ella okkurt tílíkt, og tað er ivaleyst okkurt við sosialismu. Meg lysti at vitað, hvat dimma hevði skriv- að, um maðurin hevði verið pakistanari ella kanska enntá svartur. Men um hasin neyðar danin ongantíð vendir sær til løgregluna, er tað sera skilligt, ti so endar hann í geglinum. Ið hvussu er, um dimma fær sín vilja. Síða 2 er eisini áhuga- verd. Har frætta vit (á donskum) um tveir kav- arar, ið lótu lív av eini arbeiðsvanlukku í Norð- sjónum. Seinast í stubb- anum verður líka nortið við, at nú eru nærum 70 kavarar deyðir av líkn- andi ávum. Her er sanniliga tilfar til eina logandi ákæru móti oljufeløgunum og teirra vanvirðing av mannalívum. Móti eini samfelagsskipan, ið krevur, at arbeiðsfólk seta lív og heilsu upp á spæl fyri at skava saman pening til nøkur få. Men nei, dimma legg- ur dent á heilt onnur ting. Yvirskrivtin talar fyri seg: >Gav signal til deres egen død«. Hervið lokkar dimma okkum at trúgva, at kavararnir tóku seg sjálvar av dog- um, og at skuldin ikki er at finna hjá teimum, ið sendu teir í dýpið. At enda uggar dimma okkum tó við, at kavar- arnir tjentu hilar 2000 krónur tann dagin. Síðu 3 fara vit lætt um. Oseka-lýsingin eig- ur hálvu síðuna, og hag- ar ætli eg mær ongantið. Lesarabrevini á síðu 4 eru heilt vanlig, og blað- stjórin hevur skrivað tey trý (av fimm). Martin Petersen skal hava rós, hann er tann einasti, ið torir at seta sítt (annars ógvuliga) kristna navn undir. Og tað er sanni- liga djarvt gjort, tí slík- um orðaskvaldri >o.t. fjasi« skal leitast leingi eftir. Síðu 5 eigur Feroya eggvirki næstan alla. sett kross Til Helenu Samuelsen Hvussu er samvitska tyg- ara sum fyrrverandi for- maður fyri felagnum JAVNA, tá tygum opið og eldhugað fara í bardaga fyri at verja fólkaflokkin og Ola Breckmann — tå tygum annars stilla tyg- um alment fram sum verja fyri landsins mest asosiala flokki? Samsvarar slikt felagsarbeidi innan JAVNA — ella hvat skal ein halda um eitt tílíkt felag, sum velur sínar for- menn frá einum flokki, sum bert byggir á asosi- alitet, persónsforfylging, kapitalistavald, beinharð- an kappingarbúskap, har tann minni menti verður traðkaður niður? Sanniliga undrar tað meg at síggja tygum og annað fólk, sum ein hevði hugsað betri um, mitt í fólkaflokksparaduni, stríðnum móti teim minni mentu. At enda: hví nýta tit hampafólk ikki heldur kreftir tykkara til at standa sum manngarður um fólk sum Hanus An- dreassen og bardaga hansara móti persónsfor- fylging, órættvísi og dup- ultmorali fólkaflokksins? Tit hava onki at gera í tí flokkinum, yvirlatið tit hann til pengaspekulantar og grossistar. sosialur sosialistur *k KI Miðaldarligt valstrið tjóðveldisins Tjóðveldismenn hava við rætti ofta gramt seg um at sambandsmenn og aðrir borgaraligir hava nýtt tað skitna vápn í propagand- uni móti flokkinum, at blanda átrúnaðarligu kenslurnar hjá fólki upp í »Rationell framleiðsla — ella?«, verður spurt. Nei, men ógvuliga rationell reklama. Og restin av dimmu so hesa politisku gandu. Ti undrar tað, at Fjúrt- andi beint uppundir valið fer inn á somu miðaldar- ligu breytina: sí greinina >Neyðars sambandsfólke í Pr propa- hesaferð. Men hendinga- ferð er okkurt gullkornið við, kanska av óvart. Ítróttarteigin kunnu tey meta um, sum hava at siga, er lýsingar. Heildanskar og hálv- brotnar og so eru nakrar stuttligar á setursfør- oyskum. Og føroyingar keypa: Sjokolátueskju, átulig blanding kr. 39,95, 3 fyrilestrar eftir Høgna Poulsen (heft) kr. 14,00 og sildagern uppá tilboð frá C. C. Johansen. Alt kann prakkast uppá føroyingar, er tað líkt til. Men lýsingarnar bera eisini onnur boð. Hver einasta dimma inniheld- ur neyðarróp eftir íbúð- um. Og kroyst uppi í ein- um horni á síðu 8 finna vit eina áhugaverda aft- urat: Nú skulu teir hava ein landsskúlastjóra, og hóast starvið ikki ein- gong er normerað, er lenin longu ásett: 204.362 krónur, ella tað sama sum tríggjar ar- beiðsmannalenir. Alt í einum skilja vit uppaftur betri, hví eitt nú Hans Jacob Debes hoppaði av sum »frama- maådur«. Tekningin á baksíðuni er aloftast so syndarliga býttislig. So er eisini skil og áhuga fyri slík- um. Eg havi hverki. Og nú, kæri lesari, eru vit komnir igjøgnum Feroya stersta og elsta blað. Tað blað, ið ætl- andi hevur sterst ávirk- an á, hvat feroyingar hugsa og gera. Tá Dimmalætting verður drigin fram her, er tað als ikki, ti hon er nakað eindemi. Tað ber til at finna dømi sum hesi í ellum teimum fer- oysku bleðunum. Tíð- indi uttanlendis verða gloypt rá og borin víðari i ti líki, sum stóru tíð- indastovurnar og stór- veldini aftan fyri tær ynskja tað. Og við før- oysku tíðindunum er ikki betri statt. Hygg bert igjøgnum nøkur eintøk av Dag- blaðnum, ella les tær dimmur, ið eru komnar út, síðan hesar reglur vórðu skrivaðar. Men um ringur smakkur kemur í munn- in, og um lygnirnar og hetzið svíður í eygunum, kanst tú ugga teg við, at tað hjálpir at siga sína meining. GER TAÐ. Martin