hósdagur 6. apríl 2000síða 4

7 tíðindablaðið sosialurin Nr. 68 - 6. apríl 2000 6 tíðindablaðið sosialurin Nr. 68 - 6. apríl 2000 JAN MÜLLER Anfinn Kallsberg, løgmað- ur hevur onga ætlan um at leggja seg út í trætuna mill- um Lærarafelagið og lands- stýrið. Tvørturímóti bakkar hann skúlamálaráðharran og fíggjarmálaráðharran fult upp. - Eg kann á ongan hátt góðtaka, at eitt fakfelag ger spurningin um at játta peng- ar til eina lóg til ein part av lønarsamráðingunum. Tá tekur Lærarafelagið í veru- leikanum Føroya Løgting av ræði sum játtandi mynd- ugleika. Tað ber ikki til sigur løgmaður og vísir á, at um fakfelagið hjá lær- arunum nú er vorðið játtan- armyndugleiki í hesum landi, so eru vit fullkomiliga úti í eini anarkistøðu. At Lærarafelagið átekur sær ein leiklut, har tað skal trýsta eina eykajáttan í- gjøgnum í tinginum er einki minni enn fullkomin ør- skapur. Hetta er tað sama sum, at læknar og sjúkraystrar í samráðingum um teirra løn- ir siga, at sjúkrahúsini skulu hava so og so stórar játtanir. Og tað vildi verið púra burt- urvið. Er man farin í verk- fall uppá hesar fortreytir, so hevur hetta verkfallið vána- lig útlit til at verða avblást sigur løgmaður, sum annars mælir Lærarafelagnum til at seta seg við samráðingar- borðið og samráðast um løn hjá lærarunum. Tað er tað tað heila snýr seg um. Og tað eru bæði Fíggjarmála- stýrið og Undirvísingar- og Mentamálastýrið altíð til reiðar til leggur løgmaður aftrat. Málið um broytingar í fólkaskúlalógini og um at tað ber til innan fyri tann játtaða karmin at fáa tað ígjøgnum heldur hann er ein politiskur spurningur mill- um landsstýrið og løgtingið og ikki millum landsstýrið og Lærarafelagið. Løgmaður vísir á, at landsstýrið fer ikki at leggja seg út í samráðingarrættin hjá fakfeløgunum. Hann viðgongur tó, at eitt verkfall er altíð lemjandi fyri sam- felagið. -Man eigur ikki góðtaka at hava arbeiðssteðgir og má tí gera alt fyri at sleppa undan teimum. Hinvegin ber ikki til at brúka verk- falsvápnið til annað enn tað, ið liggur í sáttmálunum um lønarviðurskiftini hjá lim- unum. Kemur man ikki uppá aðrar tankar so beri eg ótta fyri, at hetta kann gerast eitt drúgvt verkfall við óbótaligum skaða fyri tað unga fólkið. -Eg havi einki ímóti, at Føroyar Lærarafelag fer í verkfall í sambandi við síni lønarviðurskiftini, men tað kann ikki tengja játtanar- spurningin í løgtinginum upp í eitt krav í hesum sátt- málasamráðingunum. Tað er burturvið. Málið er ógvu- liga prinsipielt. Vit eru vit at upploysa samfelagið við slíkum krøvum, og tí mæla eg fólkunum til at fara aftur til samráðingarborðið. Uppá fyrispurning um tað ikki er beinharði fíggjar- politikkurin hjá landsstýr- inum, sum er orsøkin til, at nógvir stovnar í samfel- agnum - harímillum skúla- verkið - ikki kunnu virka eftir ætlan sigur løgmaður, at tað er púra givið, at um tað, sum nú liggur á kistu- botni í landskassanum fer út í økta nýtslu, so eru vit alt fyri eitt aftur í 80-unum. -Er tað nakað, sum pol- itikarar hava eina skyldu at røkja, so er tað at skipa so fyri, at vit fáa eitt so trygt samfelag uppá longri sikt sum gjørligt. Og tá má man ansa eftir ikki at hava tey - Eg kann á ongan hátt góðtaka, at eitt fakfelag ger spurningin um at játta pengar til eina lóg til ein part av lønarsamráðingunum. Tá tekur Lærarafelagið í veruleikanum Føroya Løgting av ræði sum játtandi mynd- ugleika. Tað ber ikki til sigur løgmað- ur so ræðuligu sveiggini, sum vit hava upplivað í bú- skapinum. Tí vil eg mæla Lærarafelagnum til at taka við teimum 6,5% sum løn- arhækkingin liggur á og fara aftur til arbeiðis. Eftir tað kann man so taka ein dialog við Undirvísingar- og Mentamálastýrið um á hvønn hátt og í hvørjum tempo man setir í verk teir ymsu tættirnar í fólkaskúla- lógini. Løgmaður vísir á, at talan er um eina rammulóg og sum kann setast í gildi við tí ferð, sum man nú einaferð hevur fíggjarliga orku og menniskjaligar ressursir til. Og hann vil fegin enn einaferð undirstrika, at hetta er ikki eitt mál millum Fíggjarmálstýrið og Lær- arafelagið í aktuellu sátt- málasamráðingum um løn. Løgmaður metir tí verk- fallið vera heilt við síðuna av, tá partarnir eru samdir um lønina. At Lærarafelagið átekur sær ein leiklut, har tað skal trýsta eina eykajáttan ígjøgnum í tinginum er einki minni enn fullkomin ørskapur, sigur ein bersøgin løgmaður Løgmaður finst harðliga at Lærara- felagnum Nyrup heilt av leið Kirsten Jacobsen, Frælsið 2000: – Framferðarhátturin og uppskotið hjá stjórnini til sam- tyktar er heilt burturvið, sigur Kirsten Jacobsen, sum sigur, at hennara flokkur fer at atkvøða ímóti uppskot- inum. – Hatta sømir seg ikki einum siviliseraðum for- sætisráðharra, men er kortini so typiskt Nyrup, sum hon tekur til SVEINUR TRÓNDARSON – Vit atkvøða ímóti upp- skotinum hjá stjórnini til samtyktar tí tað sømir seg ikki tinginum at sam- tykkja hatta uppskotið, sigur Kirsten Jacobsen. Hon er - sum vanligt - sera boysin í orðum, tá hon umrøður danska for- sætisráharran og fram- ferðarhátt hansara. – Tað er ófatuligt. Hvørja tí einastu ferð, hann skal gera okkurt, sum viðvíkur Føroyum, so fer hann buldrandi fram uttan fyrilit og tað er milt sagt ósømiligt fyri ein forsætisráðharra, sum - um hann vil tað ella ikki - eisini er forsætisráðharri føroyinga, sigur hon. Kirsten Jacobsen sigur, at tað eftir hennara tykki er heilt burturvið, at leggja føroyingum harðar treytir við í sambandi við ynski um størri sjálvræði. – Tað eru føroyingar, sum hava biðið um størri sjálvræði, og tí eiga vit eisini at vera sømilig í okkara atburði móti før- oyingum og veit føroy- ingum usmtøður, sum gera, at búskapurin ikki skramblar saman. Tí havi eg gjørt eitt uppskot, sum eg eri vís í, hevði verið samtykt, bæði í Føroyum og í Danmark og tað má vera endamálið, sigur Kirsten Jacobsen. Hon vísir á, at úrslitið av, at føroyingar biðja um sjálvstýrið er, at danski skattgjaldarin sparir pening og tað eigur Nyrup eisini at síggja tað skilagóða í. – Men hann ger beint øv- ugt. Hann hóttir føroyingar við stuttari skiftistíð, men vera teir verandi, so fáa tað teir vilja hava. Og tað merk- ir, at milliard eftir milliard verður send til Føroya, og tað er einki høpi í, sigur Kirsten Jacobsen, sum sig- ur, at endamálið eigur at vera, at føroyski búskapurin kann venja seg við nýggju umstøðurnar samstundis sum útlit eru til, at danski skattgjaldarin sleppur undan at gjalda. Hon heldur, at Nyrup ístaðin átti, at niðurfryst skuld føroyinga í fimm ár fyri síðani at gera eina av- dráttarskipan, samstund- is, sum ein skiftisskipan verður gjørd fyri ríkis- veitingina í sjey til tíggju ár. – Hesi skipan haldi eg flestu flokkar í Fólkating- inum høvdu tikið undir við, tí tá tosa vit um virð- ilig viðurskifti, sigur Kirsten Jacobsen Hon var annars ikki so forlipt í kunningarfund- inum hjá landsstýrinum í gjár. – Prinsippielt eri eg í- móti, at landsstýrið kunn- ar fólkatingið, tí tað er ikki røtt mannagongd, men eg skilji teir kortini, tí fólkatingslimirnir verða ikki kunnaðir av stjórnini, staðfestir Kirsten Jacob- sen. – Men parlamentarisk hevði tað verið rættari um flokkarnir í løgtinginum sendu síni framsøgufólk at kunna starvsfelagarnar í fólkatinginum, sigur Kirsten Jacobsen, sum kortini leggur afturat, at hon sjálv ætlaði sær at lurta eftir landsstýrinum. Kirsten Jacobsen, Frælsið 2000 Jette Gottlieb, Eindarlistin Fólkatingið fer ikki at leggja forðingar Framsøgufólkið hjá Eindarlistanum í føroyskum viðurskiftum væntar, at niðurstøðan av kjakinum í Fólkatinginum í dag verður, at tingið samtykkir frágreiðingina frá stjórnini og setir eina nevnd at fylgja við samráðingunum. SVEINUR TRÓNDARSON – Fólkatingið fer ikki at binda stjórnina og Nyrup niður. Tað verður gjørd ein samtykt, men tað verður ikki ein hvøss samtykt, sum fer at avmarka rásarúmi hjá forsætismálaráðharranum. Hetta sigur Jette Gottlieb, sum er framsøgufólk hjá Eindarlistanum í føroyskum viðurskiftum. Hon vísir á, at trupulleik- in við málinum er, at tað enn ikki er fastlagt, hvussu sam- ráðingarnar skulu halda fram, og tí ber illa til at sam- tykkja nakað, men hon væntar ikki, at fólkatingið fer at leggja føroyingum forðingar um so er, at teir ynskja fult sjálvstýri. Løgmaður hevur annars havt á orðið, at hann er bangin fyri, at Nyrup ætlar at fáa eina bundna uppgávu frá Fólkatinginum, sum ger, at hansara politiska rásarúm í samráðingunum við føroy- ingar verður sera avmarkað. Hesari meting tekur Jette Gottlieb ikki undir við. – Framsøgufólkini hava ikki tosað saman um málið og tí vænti eg einki av has- um slagnum, sigur hon. – Eg vænti, at fólkatingið góðtekur frágreiðingina frá Nyrup, samstundis, sum ein nevnd verður sett at fylgja við samráðingunum. Annars heldur Jette Gott- lieb, at tað er rætt av lands- stýrinum at kunna fólka- tingslimirnar áðrenn fundin í morgin. – Tað er eitt sindur óvanl- igt, at ein stjórn kunnar eitt ting, men í hesum føri havi eg einki ímóti tí av teirri orsøk, at tinglimirnir hava brúk fyri upplýsingum um viðurskiftini. Sjálv havi eg lisið hvítbókina og samráð- ingaruppleggið, men eg taki fegin móti fleiri upplýsing- um frá landsstýrinum, sigur hon at enda. Hon skoytir kortini upp í, Jette Gottlieb, Eindarlistin at úrslitið av fundinum í dag eisini verður ávirkað av før- oysku tinglimunum. – Teirra partur í viðgerð- ini fer eisini at hava sína ávirkan, sigur Jette Gottlieb at enda. Lesið eisini tíðindi á www.sosialurin.fo Ulla Tørnæs, Vinstri: Varislig samtykt – Semjan, sum verður gjørd í dag, verður ein staðfesting av, at tað eru føroyingar, sum sjálvir avgera sína framtíð. Samstundis taka vit frágreiðingina frá stjórnini til eftirtektar, sigur Ulla Tørnæs, framsøgufólk hjá Vinstra í føroyskum viðurskiftum SVEINUR TRÓNDARSON – Vinstriflokkurin hevur leingi sagt, at tað eru før- oyingar, sum avgera sína framtíð og hetta verður eis- ini tað, sum verður samtykt í dag, men kortini dylja vit ikki fyri, at vit heldur enn fegin lata ríkisfelagsskapin halda á. Tað, sigur Ulla Tørnæs, framsøgufólk hjá Vinstra í føroyskum viðurskiftum. Hon sigur, at føroyingar onga orsøk hava at óttast fyri, at danska fólkatingið fer at mana spøkilsir úr fortíðini framaftur, m. a. við at krevja av stjórnini, at hon leggur eitt alternativt upp- skot fyri føroyingar. – Hóast vit vilja hava rík- isfelagsskapin at halda fram, so eru tað føroyingar, sum hava avgerandi orðið at siga, tá til stykkis kemur. Stjórnin leggur í dag eina frágreiðing um samráðing- arnar við føroyingar fyri fólkatingið og Ulla Tørnæs roknar avgjørt við, at henda frágreiðing verður tikin til eftirtektar. – Uppskotið til samtyktar gongur út uppá, at vit stað- festa ynski føroyinga, sam- stundis sum vit taka frá- greiðingina frá Nyrup til eftirtektar. harafturat setir fólkatingið so eina 21 mans stóra nevnd, sum skal fylgja samráðingunum og tað er í stuttum tað, sum hendir í dag, sigur Ulla Tørnæs. Hon viðgongur, at teirra ynski um at varðveita ríkis- felagsskapin fellur saman við ynskinum hjá andstøð- uni í Føroyum, men hon staðfestir samstundis, at tað er semja millum landsstýrið og stjórnina um at samráð- ast út frá sáttmálauppskot- inum. – Hetta mugu vit stað- festa. Men vit fara ikki at binda Nyrup niður, til nakað sum helst, tí er tíðin farin frá sigur hon. Hann fær breiða undirtøku fyri at samráðast við føroyingar um sjálvsstýrið, men har verður ikki innbygd nøkur hóttan um, at danska stjórn- in skal hava eitt alternativt uppskot til føroyingar, sigur hon. Ulla Tørnæs hevði ongar viðmerkingar til kunningar- fundin hjá landsstýrinum í gjár, tí hon fór ikki á fundin. – Til tað havi eg ongar viðmerkingar. Ulla Tørnæs, Vinstri