mikudagur 13. desember 1978síða 3

OS Nr. 94 — 13. desember 1978 Eigarin av rituvíksneytunum: Neytini smittaðu Síða 3 åvis fólk vid óndskapi — Eg havi uppdagað, at neytini kortini bóru eina smittu við sær til Feroya Tey smittaðu ávísar per- sónar við óndskapi. Neyt- ini vóru noydd avstað eftir boðum frá landsstýrinum. Soleiðis sigur Jákup Hejgaard Simonsen í samrødu við Sosialin. Hann heldur tað vera ófatiligt, at menn senda hesi neyðars neytini av- stað aftur. Vit settu Jákupi nakrar spurningar: — Vórðu neytini noydd avstaðaftur? — Ja, tað vóru tey av- gjørt. Eg havi sæð fleiri telex, har landsstýrið hevur givið Ilse Clausen boð um at fara avstad aft- ur til Danmarkar Landsstýrið tók avgerðina — Var tað ikki skiparin, sum einsamallur skuldi taka avgerð um, nær skip- ið skuldi fara? — Skiparin tók als onga avgerð um at fara avstað, tað var bert landsstýrið. Ein nevnd var hjá politin- um leygardagin og fekk loyvi til at fara umborð á skipið sunnumorgunin at kanna støduna hjá neyt- unum. Men fyri at eingin skuldi fáa nakað at vita um steðuna umborð, sendi landsstýrið skipið avstað klokkan tvey á nátt. — Hvat var tað fyri ein nevnd, sum fór til politiið? — Eg veit ikki, men tað havi eg so hoyrt. — Hvat hendur nú við neytunum? — Neytini vera øll slaktað í Danmark! — Kunnu tey ikki fara aftur í fjós har? — Nei, tað kunnu tey ikki. Bóndin hevur fingið stuðul frá EEC at útflyta neytini. Reglugerð hesum viðvíkjandi loyvir ikki neytunum at fara á dansk- an garð aftur. Skipið stolið — Hví vórðu neytini ikki slaktaði umborð, sum tú greiddi frá fyri bleðunum? — Skipið varð jú stolið frá okkum. Myndugleik- arnir legdu hond á tað og sendu danskt politi til at vera við til hesa ófatiligu djorapinslu. — Hvat merkir neyta- målid figgjarliga fyri teg? — Eg havitapt 1,1 mill. kr. Tá bóndin kom aftur til Danmarkar fyrru ferð, lógu 700.000 kr. fyri hon- um. Eg skyldi nú bóndan- um 400.000 kr. Haraftrat kemur, at eg skal gjalda eina hálva millión fyri flutning, tryggingar og aðrar útreiðslur. Eg havi fingið hesa rokningina frá reiðarinum — Eru neytini ikki sjó- deyð, áðrenn tey koma til Danmarkar, kann eg kanska fáa 400.000 kr. fyri tey. Einki við eggvirkið at gera — Hvussu við eggvirkin- um? — Neytini hava einki við eggvirkið at gera. Tað eri eg persónliga, sum eigi neytini. — Hevur tú borið teg lógliga at, við ikki at søkja um innflutnings- loyvi? — Eg havi ikki borið meg ólógliga at. Hví skulu vit hava eitt legting og lentar legtingsmenn, um teir einki skulu hava at gera. Løgtingiå hevur giv- ið okkum innflutnings loyvi Bert fáir tímar ímillum — Hvat ætlar tú tær nú at gera? hvat skal ein gera, tá man hevur mist 1,1 mill. kr. Eg setti mær sum mál at gera nakað gott. Eg bygdi eitt nýtim- ans fjós og keypti nekur góð neyt. Eg náddi bæði hesi málini, burtursæð frá at tað bert vóru nakrir timar og nakrir kilometrar millum neytini og fjósið. — Tað vóru fáir tímar millum dreym mín og veruleikan. Annars vil eg siga, at eg havi ongantið logið nakað ella sagt — da, nakað hesum máli. Men tað, sum út skeivt varpið og landsstýrið hava havt at siga um meg og neytini hevur alt verið rong tala, endar Jákup Hejgaard Simonsen. 170 yvirmenn í stersta skipafelagi norðurlanda Síðani seinasta leygardag hevur danska skipafelagið A. P. Møller (Mærsk) havt eina framsyning å Sjómansskúlanum í Havn, ið hevur verið dúg- liga vitjað. Henda fram- sýning lýsir við stórum myndatalvum, skipa- modellum og TV-sýning- um virkið hjá felagnum, síðani tað varð stovnað í 1904 og fram til dagin í dag. Opið er eisini í dag. A. P. Møller-virkid fæst ikki einans við farmasigl- ing og oljuflutning við risatangaskipum, men er uppi í nógvum eðrum handilsskapi at kalla um allan knettin. 25.000 fólk starvast hjá A. P. Møller í 20 ymiskum londum, og nú seinastu árini hevur virkið sett nógvan pening í royndirnar at finna olju í Norðsjónum. Talið av føroyskum yv- irmonnum hjá Mærsk er 170, svarandi til 18 — 20 % A. P. Møller eigur báð- ar tær stóru skipasmiðj- urnar á Fyn, Odense stál- skibsværft og Linde- værftet, meðan onnur virki, ið knýtt eru at fel- agnum eru Mærsk Kemi (idnadarframleidsla) i Keypmannahavn, Pharma Plast virkið i Vanløse, Papyr-Tex, i Disa (Dansk Industri Syndikat) i Her- lev og motorverksmidjan Bukh i Kalundborg Har- umframt eigur A. P. Møl- ler mong stórvirki í út- londum, í Tanzania í Afr- ika og Texas i U.S.A. fyri bert at taka nekur demi. Sum kunnugt er Mærsk- felagið eisini uppi í flog- ferðslu, bæði danska inn- anlanda og í útlendskari charterflúgving, umframt at Mærsk fyri Danair nú í fleiri ár hevur rikið Fer- oya-flúgvingina. Mong ymisk skipasløg í vinnu Men fremst er framvegis skipayrkið. Tangaskipini hjá Mærsk flyta olju bæði til Europa, Japan og USA úr Persara-gulfinum, tað er hesin flotin, ið er hev- uðsstuðulin undir skipa- felagnum, 95% av ellum ágóða, ið felagið vinnur, stava frá skipunum og ta einahelst tangaskipunum. »Regina Mærsk« er eitt tílíkt tangaskip, nærum 285.000 tons (bygt 1971), ið er vorðið heimsgitið, tí at tað er víst á TV-filmi — eisini nú á framsýningini í Havn — ið greiðir frá, hvussu gerandisdagurin tekur seg upp hjá mann- ingini á langferð úr >Gulf- inum« til Irlands við olju- farmi. Hesin filmur visur eisini, hvussu føroyingar å Reginu Mærsk hava tad dag um dag. Postur og út- gerð verður tikin umborð frá helikoptara, meðan skipið er statt um Kappan í Suðurafrika. Talan er um ein doku- mentarfilm, ið bæði tekn- iskt og á annan hátt fram- úrskarandi væl lýsir, hvussu lívið lagar seg um- borð á einum langfara- 16-18% av yvirmonnunum í danska handilsflotanum skipi í uttanlandasigling. Men Mærsk eigur ikki einans tangaskip: eisini stórt tal av sonevndum bulk-farmaskipum og køliskipum, tey sonevndu reefer-vessels, og skip i linju-sigling millum Am- erika og londini í Fjar- eystri og Afrika. Útgerð- arskip hevur felagið í sam- band við oljuleitingini í Norðsjónum og aðra- staðni, sum í Biscaya, Meðalhavinum, Persara- gulfinum og við Vestur- afrika. Tel, ið tala Skipini hjá Mærsk verða í dag lossað og fermd 10 ferðir so skjótt sum fyri tiggju árum síðani. Teir eru 3000 sjómenn, ið sigla við A. P. Møller, og einans í hýrum letur felagið um 265 miljónir krónur árliga. Til proviant fara 15 mill. kr. árliga Til ferðir heim og út hjá manningunum fara aðrar ” næmingar ur Føroyum 15 mill. kr., og til eftirut- bugving av manningunum 2,9 mill. Á hverjum ári verða i meðal 90 stýrimanna- upptiknir, sama tal av maskinnæm- ingum og 30 kokkanæm- ingar. Undir útbúgvingini fáa næmingar len eftir skipan, ið frammanundan er ásett. Eisini kunnu næmingar fáa lán undir útbúgvingini. Hann, ið stovnaði hetta stóra virki, Arnold Peter Møller, doyði í 1965, og sonurin Mærsk Mc-Kin- ney Møller stendur í dag saman við systkinabarn- inum Georg Andersen á odda í hesum stersta handilsfelagsskapi í norð- urlondum. Nú sum tá — í 1904 — eru tað fremst av ellum skipini, ið mynda fyritakssemi A. P. Møll- ers. Og har eiga sum longu frásagt feroyingar teirra stóra part. Í ollum danska handils- flotanum eru 16% av yvir monnunum føroyingar í sjálvur trý á getuni Skal tað almenna í Fer- oyum stuðla feroysk- um tiltøkum lands? uttan- Egon Hansen, lærari: — Ja, tað haldi eg av- gjert, tað sum er ser- foroyskt uttanlands, skal stuðlast. T.d. fer- oyskir skúlar. At hava tilikar skúlar fyri fer- oyskum bernum er ikki so galið, ti so læra tey føroyskt mál, um fer- oysk viðurskifti og hverva ikki burtur í ti uttanlandsumhvervin- um, tey eru i. Andrias Højgaard, rektari: Tað haldi eg, hatta er ein gamal tanki, og so vitt og veit, so hev- ur tað almenna stuðlað onkuntið Eg havi verið niðri leingi og eg veit, at umstødurnar ikki altíð eru tær bestu. Annars er ein gamal tanki um at stovna eina »før- oyska stovu<, sum fer- oyingar, um teir koma í ymsar trupulleikar, kunna venda sær til. Eg veit ikki, um ein ti- lík er stovnað (tad er hon ikki. blaðm.), men hetta er í ellum ferum eitt gott hugskot. Olvheðin Jacobsen, avgreiðslumaður: — Eg eri ikki nógv inni í hasum viðurskiftun- um, men haldi tað vera rætt, at tað almenna her á landi stuðlar for- oyskum tiltøkum utt- anlands — bara tiltek- ini eru gagnlig