leygardagur 23. desember 1978síða 11

þr i Bj Í 5 = z i i — ge Nr. 97 — 23. desember 1978 hon hevur forboðið okk- um, síðan hon hevur havt so lítið at geva okkum at eta.« Torkil hugdi at bróðuri sinum vid undrandi eyg- um: »Å tin dekans skålkur! — nei, hvat tå kann finna uppá., So verður hon als ikki bangin um okkum — ikki fyrrapartin ið hvussu er.“ Tað var farið at skýma, tá tann lítli báturin knógvaði inn fyri Hevdan. Dreingirnir sótu hver á sinum bekki og róðu. Teir vóru sveittir og lúgvaðir. Teir róðu uttan íhald, men áralagið var vánaligt, so tað var lítið báturin fork- aði fram. Nú var hann tyngri undir árini enn í morgun, bekkfastur av fiski í báðum skutum. Tað glitraði á gráari, gulari og hvítari toskaskræðu, og báturin var sum ein kest- ur av blødi og sveitalivur. Klæðini hjá dreingjunum vóru eisini blóðdálkað og stirnað av frosti. Nú vaks hann vindin út av fjorð- inum og vindvágin gjerd- ist treffin í hverjum. Um hádagin hevði hann køvt av i kuldatoku, áður enn dreingirnir vardu. Torkil vildi tá beinanvegin rýma aftur at landi, og hin yngri lat hann ráða. >Handan vegin skulu vit rógva,< segði Torkil og snaraði bátinum á stýri- borð, og aftur lat Bjarni hann ráða. Teir róðu nú eina góða løtu tigandi. So helt Bjarni árini upp úr og segði: >Tað er stilli og eingin alda í sjónum. Eg haldi, at vit rógva út eftir fjorðin- um.« Torkil hugdi hvassliga at honum og ætladi at træta vid hann, men aftr- aði seg, blinkstraði nakrar ferðir við eygunum og helt so eisini sínar árar uppúr. So var, sum lítli Bjarni segði. Teir mundu helst vera vilstir, ti á Høvdan- um skuldi verið nakað av alduskoti — soleiðis var tað í morgun, tá teir fóru út, men her var sum á tjørnini. Teir sótu nú eina góða letu, hver á sínum bekki og rørdu hverki hond ella fót. So hugdi Torkil at bróðuri sínum, bleikur, tungmæltur og skelvandi: »Nu er einki til, at leita eftir okkum,< segði hann við gråturødd. »Soleidis skuldi hetta ganga«. Litli Bjarni vendi sær burtur. Hann skalv í herð- unum. Men so vendi hann sær brádliga móti bróðuri sínum og segði, við tárum í eygunum, men hvattur og harðligur á máli: >Vit leggja árarnar út- aftur, rógva báðir í annað borðið, rógva í ring fyri at halda okkum heitar. Og Torkil rætti seg í rygginum. Hetta vóru hyggjuráðini. So báðir at rógva, av grimd í fyrst- uni, men síðan hóvliga, bara so at teir hildu seg heitar. Soleiðis hildu teir á leingi, men til endan steðgaði Torkil á og hugdi við stórum eygum at bróðuri sínum. >Skulu vit biðja eina ferð aftrat, beiggi?« segði hann lágmæltur. >Nei, svaraði hin yngri bróðirin hvassliga og helt á við róðrinum. So fór Torkil aftur at rógva, og soleiðis hildu teir á eina góða letu. So fór Torkil aftur at rógva, og soleiðis hildu teir á eina góða letu. Men so við eitt varnað- ust teir, at hann var farin at gula, brádliga lætti tokan um fjøllini. Litli Bjarni knikkaði við høvd- inum: >Tað visti eg,« segði hann, »at hann mundi ikki geva okkum allan hendan fiskin og so ikki lova okk- um aftur at landi. Men hygg! Vit hava róð úteftir sosialurin Síða 11 skuldi ikki... íkki lukkast = teimum at sova sum gamli Jákup so undarligur „Men hvar... hv eru okkum at koma til lands í longst. Jólafrítíðin var í andlitsbregdum. Hann dreingir mínir?“ svaraði ljósum við hesari veidu.« Lítli Bjarni var brúna- tungur, og skelkti við nunninum, tá hann segði: >Tað er best, at eg royni at fara til gongu. Tað eri eg, sum eri svíkur, tað veit eg, men ikki skulu vit gloyma tað, Torkil Torkil, at vit hava fisk í bátinum kortini... fyri fleiri hundr- að krónur, so at mamman fær, ið hvussu er jóla- gávuna, sum vit æltaðu henni.« Torkil hugdi at honum — i fyrstani hålvbilsin. So ljómaði andlitið á honum, og hann segði við gleði- og undrunarredd: „Ja, eyðvitað, og tað er tað, sum umræður, góði beiggin«. So menti hann seg upp: >Men beiggi, rætt skal vera rætt. Ikki ætli eg at skjóta alla skuldina yvir á teg! Mundu vit verið komnir so frægt á leið nú, um vit ikki tóku til at rógva í ring byrjað, og hálvsvangir vóru teir lagstir í gjár- kveldið. — Hon mátti víst bíta tað í seg og fara at tala við stjóran í keyp- felaginum í dag — ella kommunuformannin, um ikki gekk betur — at fáa fyribils lán til hitt alra neyðsyntasta. Tá tað leið móti mið- degi, fór hon innar í kam- arið hjá dreingjunum. Hon var vorðin undarliga við, at teir svóvu so leingi. — Har vóru eingir dreing- ir. Tá hon kom uttan aftur í køkin, var henni hyggj- andi í krókin við dyrnar. Har áttu skoyturnar at hanga. Tær vóru burtur. Hevdi hon ikki grunað hetta? Dreingirnir hevdu sníkt seg inn í dalin, eyð- vitað deyðsvangir, og hvat átti hon at geva teimum, tá teir komu aftur? Sveittin stakk útum hana og hon stunaði tungliga. Hon mátti gera hirsaði seg, livdi við eygnabrúnum, síðkaði og hevjadi tær, og klóraði sær í skegginum. Móðirin segði farvæl, men hann svaraði henni ikki. Hon fór so sína leið, men tá talaði hin gamli á hana, og hon steðgaði á aftur. Nú greiddi hann henni frá ti. sum talað varð um, mill- um dreingirnar og hann, dagin fyri. „Far og vita, Gunnu- barnið, um snerini eru ikki burtur.« Móðirin skundadi sær heim, hugdi inn i úthúsið og så, at snørini hjå dreingjunum vóru ikki har. So út í víkina, hon rann hvert spor, men har var eingin bátur. Nú var gitin gáta. Har var mannfjeld á bryggjuni, tá ið motorbåt- urin legði at við tí lítla bátinum í togi. Onkur hevði tendrað bryggju- íáðni, — hygg, vit eru utt- anfyri Høvdadjupid.« »Åja, aja, nú er einki til at tala um tað“, segði Torkil. >Nú er at leggja leyst við Hevdan og so royna at koma aftur at landi í ljósum. Hugsa um, hvat tey fara at siga, tá vit leggja at stødni!« Lítli Bjarni svaraði ikki. Men hann smiltist eitt sindur og eyguni glógvaðu. Leingi hevði hann róð dúgliga, men nú vóru ára- tøkini farin at styttast og linkast, og tå nú vindurin vaks og sjógvurin varð meira gjålvutur gekk ikki um fliðuna hjá teimum. Og tá Torkil herdi róðurin, hóast hann var deyðgivin, fall báturin av á stýriborð. Torkil helt árini upp úr og segði: >Vit vinna ikki inn um Hevdan, og enn nú minni inn at steðni. Nú er einki annað at gera enn at seta upp her undir tanganum, og so má annar fara til gongu eftir hjálp, og hin royna at ansa båtinum.« Hann hoknaði í herðun- um, og rykkingar fóru um andlitið á honum: >Tað tá tokan kom á okkum?< Bjarni stardi at bróðuri sínum. Tárini runnu úr eygunum á honum. So hallaði hann seg at bring- uni á bróðuri sínum og segði: „Hetta ... hetta skal eg ongantíð gloyma tær, beiggin!< Torkil legði armarnar um bróður sín, men mátti taka teir burtur aftur ann- adhvørt, til at turka sær um eyguni. So við eitt lurtaðu báðir alspentir og stardu inn móti landi. Har kom ein motorbátur gravandi, froðan stóð frá bógnum og neistarnir úr rerinum. — Hesaferð var tað Bjarni, ið gav ovfarakætið leyst: »Hurrå, hurrå! so komu vit kortini at landi, áðrenn tað varð heilt myrkt, sjálvandi vera allir dreing- irnir á steðni og menninir vid.« Móðirin saknaði ikki dreingirnar við tað sama. hon kom upp um morgun- in. Síðan í heyst hevði hon latið teir sovið í kamarin- um innar av køkinum. tveireinar. Hon vildi lova okkurt í dag — kundi eins væl beinanvegin fara til kommunuformannin. Tá farið var um miðdag fór hon at undrast um dreingirnar, men kanska teir hevdu hitt aðrar dreingir og vóru farnir heim við teimum... Maturin... Nei, hetta bar ikki til. Hon mátti bjarga teimum okkurt at liva av. Og hon brá sær á, rykti brýrnar og fór at gera seg seg til, kvikhent og harð- hent, og fór síðan út. Gamli Jákup stóð úti fyri durum og studdist fram á stavin. Tey heils- aðust, og so segði móð- irin: >Teir muna vera farnir inn í dag á skoytum, teir báðir hjá mær. Eru helst farnir heilt snimma í morgun, teir vóru ið hvussu er farnir, tá eg kom upp«. »Sja, sjú — eru ikki afturkomnir enn, rev- skinnini?« segði hin gamli. »Nei, og eg veit einki, hvat eg skal hugsa. Teir eru ikki vanir at gera so- leiðis. < Men so við eitt gjordist lyktirnar og nú lýstu tær niður á fiskin í báðum skutunum... Og nú varð málagangur: Hvat var hetta? Bar hetta til? Bát- urin næstan laðin av fiski, hesum stóru kroppunum! Konurnar njeltu og skumpaðu undir hverja aðra í ovfarakæti, men tað leit til, at menninir vistu ikki reiðiliga, hvussu teir skuldu taka hetta... Var hetta trúligt, há? Ja, jú, tað hevði hent seg onkun- tíð fyrr — í gomlu tidini, næstan — tá líkindini vóru sum nú, liggjandi góðveður hogt, at fiskur kundi seta inn í fjørdin í jólafestuni og steðast á Hevdadjúpinum. Tað kundi ikki noktast fyri. Móðirin stóð uttast á bryggjuni, men hon hugdi ikki at fiskinum, skimað- ist bara um dekkið á mo- torbátinum, við starandi eygum. Ein av konunum stoytti albogan undir hana og segði: »Hvat bagir tær, Guðr- un góðan, er tú ikki glað? Sært tú ikki, menn- iskja, fiskin i bátinum? Hann er næstan sekklað- in, báturin hjá tykkum«. móðirin, og tað var grátu- rødd á hennni „Teir eru eyðvitað niðri undir — — og fáa sær ein floga. Og tann veiða, tann jolaveida, menniskja! Hetta er fyri fleiri hundrad krónur, og nú eru vit øll bjargað, tí munnu teir ikki nú fara at førka seg á flot, hesi eitini av monnum her á Oyruni, nú tínir dreingir koma aftur at landi við fullum báti úr Hevda- djúpi... Og hygg. har koma teir nú upp á dekk- ið!a Dreingirnir vóru so illa týggjaðir, at teir máttu verða leiddir at húsum. Dagin eftir vóru teir tó komnir aftur fyri seg, bara nakað móðir og eitt sindur av andsperru. Hálvtfjórða hundrað krónur fingu teir fyri fiskin, ti hóast hver fjøl fór á flot morgunin eftir, so vildu ell fáa sær pottin í reiggj av veiðuni hjá dreingjunum. Um nóntíð kom gamli Jákup inn á gólvið hjá Guðruni, grannakonu sínari, meðan hon og dreingirnir sótu og fingu sær kaffi við pannukøkum aftur við. Hann hevði ein pinkalítlan kistil í aðrari hondini. Tá lokið varð tik- ið av, sóu dreingirnir, at hetta var ein gomul kumpeis. »Torkil og Bjarni, hinir rådnu!« segåi hin gamli og skåkadi kumpeissini yms- ar vegir å køksbordinum, og klóraði sær i skeggin- um. »Hyggid, — hetta skulu tit eiga frå gamla Jåkupi. Hon hevur fylgt mær leingi á sjónum, hendan her, og hetta er ein av teimum fáu uppfinn- ingunum, ið aloftast er at líta á — við varni kortini . Men tað hjálpir hvørki, ol- mussudyrini, dugur ella á- grýtni, uttan maður veit ættarskil og dugir at leggja leiðir sínar hareftir. Tað man vera í lívinum eins og á sjónum... Man eg ikki fara at læra tykk- um at brúka hana aftur at våri, Oreintsettir?«