mikudagur 24. januar 1979síða 7

Idnadurin í Føroyum II Aling av fiski og skeljadyrum: e å til aling Stóran tydning við almennum royndarbrúki, sum skal vegleiða, stuðla og gera royndir FR AA sæ BE GG Byrgingarnar í Sundalagnum hjá Fiskaaling Tað eru tveir í hevuðs- heitum skildir háttir at ala fisk uppá, sum verða brúktir. Annar hátturin er at taka sær av fiskinum frá rogni av, og til hann verður slaktaður. Hin hátturin er at ala fiskin fram til eitt steði, har hann hevur góðar megu- leikar at koma undan, og so at sleppa honum fyri at fanga hann aftur sum vaksnan. Demi um fyrra háttin er virksemið hjá P/f Fiska- aling norðuri við Streym- in. Útsetanin av síla- og laksamurti er eitt gott dømi um seinra háttin. 6 mill. tons av av alifiski Aling av fiski og skelja- dýrum hevur langa tradi- tion í mongum londum, og verður heildarframleiðslan i 1975 mett til o.u. 6 mill. tons. Longu í tríatiárun- um tók silaaling seg upp í Danmark sum ein týðandi vinnutáttur, og er fram- leiðslan í dag uppi á 50.000 tons árliga. Í 1976 hevði Noreg eina framleiðslu uppá o.u. 2000 tons av ælabogasil- um og tað sama av laksi, og vindur alingin skjótt uppá seg. Laksaalingin munandi skjótari enn æla- bogasila-alingin. Føroyingar 100 ons Heima hjå okkum hevur P/f Fiskaaling eina fram- leiðslu uppá knepp 100 tons árliga, og tykist an- leggið ikki at kunna klára stórt meira uttan brúk av streymsetarum. Harum- framt er P/f Salmo nýliga farið undir royndir at ala laks í flótihyljum á sjón- um. Sjóarhitin í Føroyum skuldi verið væl hóskandi til aling av laksafiski. Egnaði pláss til sjóar- aling í Føroyum eru tó av- markaði. Um hyliarnir eru grótbyrging, má byrging- in liggja við kyrt sund, og eru her bert meguleikar í Haraldssundi og í Sunda- lagnum. Eisini var megu- leiki í Hvannasundi, áðr- enn byrgingin varð gjord, men hevur ein her avbyrgt seg frá einum vinnumegu- leika, uttan so, at stór rer verða løgd í byrgingina. Um flótihyljar verða brúktir, má hylurin liggja á kyrrum fjørdi, har ved- urgott er. Her eru heldur fleiri meguleikar, enn hvat grotbyrgingum vidvikur, men eru teir eisini her av- markaðir. Egnaði pláss eru ætlandi Funnings- botnur, Kaldbaksbotnur, Kollafjørdur og Loprans- fjørdur. At hava aling inni i havnum má frámælast m.a. orsakað av dálking- arvandanum. Vera varnir Tað er av alstórum týdn- ingi, at vit ikki gera út- bygging á landi, soleiðis at vit skerja teir longu, náttúrliga avmarkaðu me- guleikarnar, vit hava til fiskaaling. Ein fysisk landsskipan kundi her virkað fyribyrgjandi. Fóðurtilgongdin tykist hinvegin ikki at gerast nakar avmarkandi faktor- ur. Serliga eftirsum meira og meira av fiskinum verður viðgjerdur til út- flutnings, og slógvnegd- irnar hervið eru vaksandi. At ala fram laksin til sjóbúnan laksamurt, sum síðani verður sleptur, hevur verið gjert við góð- um úrsliti í nógv ár nú, m.a. av svium. Megin- parturin av laksinum, sum verður fiskaður í Eystursjónum, er laksa- murtur, sum sviar hava slept. Laksamurtur Um fiskiskapur eftir laksi skal mennast mega mun- andi nøgdir setast út av murti. Alisteðirnar kundu gjørt hettar arbeiði móti samsyning frå ti almenna. Sum nú er, ger sila- veidufelagid hetta arbeidid ókeypis, ætlað limunum til gagns. Teir, sum fáa sterstu gleðina, eru tó laksaskipini og ferðafólk, og má tað haldast at vera órimuligt. Treytin fyri at fiskaal- ing skal kunna taka seg upp sum týðandi táttur av vinnulivinum er, at landið rekur eitt royndarbrúk, sum kann geva vegleiðing og lata rogn og/ella murt til alararnar. Eitt slíkt royndarbrúk kann ikki (júst ti at tað skal vera eitt royndarbrúk) hvíla í sær sjálvum, men má hava munandi alment til- skot. Brúkið skal umframt at geva vegleiðing og stuðul til alararnar, eisini gera praktiskar royndir við ymsum síla- og laksa- stammum og royna at góðska um stammurnar. Eisini mugu feðiroyndir gerast, ti tað er av avgerð- andi týdningi fyri brúkini, at fóðurkostnaðurin verð- ur hildin niðri uttan tó at nerva vekstur og dygd. Egnar royndir Sjálvsagt skulu vit taka við læru av royndum, sum eru gjerdar aðrastaðni; men er tað treytaleyst neyðugt at eisini vit sjálv- ir gera okkara egnu royndir her heima, tí tað Ælabogasilini fáa fóður Fóðurið hevur stóran týdning fyri alingina er hóast alt bert í Feroy- um, vit hava feroyskar kringumsteður, og er tað kanska einki annað dýr, sum er so bundið at sínum kringumsteðum sum júst fiskur. Royndir undir snarlikum umstødum aðrastaðni kunna tess- vegna geva heilt onnur úr- slit, enn vit vildu fingið í Feroyum. Her er bert nomið við nakað av tí gransking, sum eitt slíkt brúk má taka upp, men eru tað eis- ini aðrar týðandi uppgåv- ur, sum eitt slíkt brúk má klára. Vart verður gjørt við, at kanska ongin onnur vinna er í so stórum tervi av uppbyggingarkreditti sum fiskaaling. Um tað er laksur, sum aldur verður, tekur tað í minsta lagi 3 ár frá rogni til slaktidyr, og stendur hann tá brúkinum i 15—20 kr. /kg. Vidvikjandi loggåvuni fyri firdir og åir kann stutt og greitt sigast, at tad er ongin tilik. Her må eitt logarkompleks byggjast, sum verjir henda tilfong å bædi ein og annan hått, og sum regulerar bruksrætt- in. N Skeljadyraaling Skeljaaling er bert farin fram å royndarstigi, og hava hesar royndir serliga snúð seg um kræklinga- aling. Alt bendir tó á, at góðir møguleikar eru til kræk- lingaaling, men eru marknadarumstødurnar i dag soleidis, at utlit fyri lønandi vinnu ikki eru góð. Hesar umsteður kunnu tó skjótt broytast og eigur gjella at verða fylgt við á hesum eki. Tekin eru uppá, at olju- dálkingin hevur skaðað skeljadýraalingarnar í Ermasundi so nógv, at vend er við at koma í, hvat marknadarumstød- unum viðvíkur. Nevndin metir í álitin- um sostatt meguleikarnar fyri fiska- og skeljadýra- aling, og tá serliga megu- leikarnar fyri aling a laksafiski, at vera góðar í Feroyum. Nevndin mælir til, at henda vinna fyri at fáa fótin fyri seg, verður prioriterað, og fær rúmar ræsur at arbeiða undir hvat figging og studningi vidvikir É 7