leygardagur 10. mars 1979síða 7

Nr. 19 — 10. mars 1979 sosialurin Dugi ikki at siggja aðrar enn núverandi møguleikar í Grønlan segði Atli Dam um uppskotið frå framburðs- og fiskivinnuflokkinum um sinamillum samrådingar vid grønlendingar. Helt uppskotid vera Fyri fáum árum síðani var Grenland tað stóra álitið. Tá var bara toskur veidd- ur, men síðan komu onnur fiskasleg upp á tal, t.d. laksur og rækjur. Tonsa- talið var hegt, men síðan rammuavtalan við EF er gjørd, er kvotan bara minkað. ' Nakað soleiðis tók Ad- olf Hansen til í orðaskift- inum á tingfundinum týs- dagin, tá eitt uppskot frá framburðs- og fiskivinnu- flokkinum var til 1. við- gerð. Uppskotið er soljóð- andi: »Føroya løgting á- leggur landsstýrinum beinanvegin at upptaka samráðingar við gren- lendsku myndugleikarnar um sinåmillum fiskiveiðu- avtalu.« Samrådast å skeivum stad Framsegumaður fiski- vinnufloksins vísti á, at fyri tveimum árum síðani var føroyska rækjukvotan 11.000 tons, medan hon fyri i år var 4.000 tons. Hann segði, at tað gekk skjótt tann skeiva vegin, ti føroyingar samråddust å skeivum stad, nevniliga vid EF. Adolf Hansen førdi fram, at føroyingar skuldu ongantiå verið gingnir hesa leið. Hóast EF hevði lovað, at føroyingar ikki skuldu missa síni ríkis- rættindi, so var tað eftir hansara tykki við at henda: — Vit betala dýrt. Ikki til Grenland, men til EF. Vit fara niður í 0 tons, um vit halda fram við at sam- ráðast við EF, meðan kvotan fer at vaksa aftur, um vit fara at samráðast við Grenland. Dåmdi ikki at betala Í reðu síni segði Hákun Djurhuus m.a., at honum dámdi ikki hesa manna- gongdina at betala. Eftir hansara tykki var fylgjan av hesum, at fer- oyingar noyddust at be- tala alla staðni. Hann segði, at vóru vit fyrst farnir at betala, var gongdin kend: meira og meira verður kravt. — Nei, eg haldi heldur, at vit áttu at fingið gjøl- ligar samráðingar í lag við danska ríkið um, hvussu okkara ríkisborgararætt- indi skulu skiljast, mælti Hákun Djurhuus til. Samráðst fleiri ferðir — Tann, sum hevur fylgt við, hevur sæð, at lands- stýrið fleiri ferðir hevur havt samráðingar við grenlendskar myndugleik- ar um fiskiveiðuspurn- ingar, og at landsstýrið fleiri ferðir hevur havt samráðingar við donsku stjórnina og grenlendsk- ar myndugleikar fyri at fáa ein felagspolitikk í lag mótvegis EF, segði Atli Dam. Hann segði, at allir partar hevdu sýnt góðan vilja, men eingin endalig loysn var funnin. Atli Dam, sum helt uppskotið verða óneyðugt og ikki vilja fera til nakað, um tað var samtykt, segði, at líka lítið sum bretar sleppa at avgera egna fiskivinnupolitikk sín, líka lítið sleppa gren- lendingar at avgera sín. Avgjørt i Bryssell Legmaður førdi fram, at medan grønlendingar hava nógv at siga, tá teir skulu avgera, hvat teir sjálvir skulu veiða, hava teir einki at skula sagt, tá tað snýr seg um restina, tí hetta verður avgjert í Bryssell. Annars upplýsti Atli Dam, at landsstýrið hevði kannað meguleikarnar fyri at veiða av gren- lendsku kvotuni og leggja upp til grenlendsk virkir, men hesar kanningarnar vóru ikki komnar á mál. Legmaður metti, at fer- oyingar fóru meguliga at fáa nakað av grenlendsk- um kvotum, sum vóru settar til síðis, men hann segði, at her var einki at gera fyrrenn seinri á árin- um. Í fjer fingu føroyingar soleiðis tillutað eina lítla kvotu afturat. At enda segði Atli Dam, at hann dugdi ikki at síggja aðrar møguleikar viðvíkjandi Grønlandi enn teir, sum eru i dag. Moti folksins vilja — Tað, sum skapar trup- ulleikarnar, er, at danir hava drigið grenlendingar inn í EF móti fólksins vilja. Hvat hettar kostar denum, veit eg ikki, men eg veit, hvat tað kostar okkum, segði Erlendur Patursson m.a. Hann átalaði harðliga allar teir rongu upplýsing- arnar í viðmerkingunum til uppskotið. Í hesum sambandi las hann nakrar síður burtur úr bók síni Fiskiveiðu — Fiskimenn um seguligu viðurskiftini við Grenland. Fyri sambandsflokkin segði Eli Nolsee, at flokk- urin tók undir við upp- skotinum frá framburðs- og fiskivinnuflokkinum, tí sambandsflokkurin var einasti flokkur, sum at- kveddi ímóti rammusátt- málanum við EF, m.a. tí at føroyingar skulu gjalda fyri at veiða í grønlendsk- um sjógvi. Gjalda við botnfiski Eli Nolsee vísti á, at í 1977 fingu feroyingar rækjukvotu uttan at gjalda nakað afturfyri, men í 1978 máttu føroy- ingar gjalda við botnfiski. Hann segði, at nú var rækjukvotan farin enn longur niður, og at eingin toskur kundi veiðast undir Grenlandi, meðan norð- menn fingu sterri rækju- kvotu. Fyrrverandi landsstýr- ismaðurin í fiskivinnumál- um sá rættindi feroyinga fjara burtur, men hann sá eisini stórar framtidar- meguleikar fyri at vinna føroyingum betri semdir: toskastovnurin vaks í stórum og tað, at gren- lendingar = skjótt fáa heimastyri. Juul Jacobsen så teir somu møguleikarnar sum Eli Nolsøe. Hann segði, at ongantið hevði so stór óneyðugt mongd verið av toski und- ir Grenlandi sum nú. Bert grønlendingar hava loyvi Jógvan Sundstein segði, at tað var rætt, at føroy- ingar hava ikki rætt til at veiða ein einasta tosk undir Gremandi, og at rækjukvotan var farin niður. — Men hví, tí vit eru ikki grenlendingar. Tað eru bert grenlendingar, sum hava loyvi at fiska tosk undir Grenlandi, segði Jógvan Sundstein, sum ikki dugdi at skilja tankarnar hjá sambands- og framburðs- og fiski- vinnuflokkinum. Hann legði afturat, at norðmenn hava fingið eina sterri rækjukvotu, tí teir hava tosk at lata aftur- fyri, sum vit ikki hava. Eingin mannamunur — Rækjukvotan er farin niður, tí grenlendskir fiskimenn eru farnir at veiða rækjur. Av 29.000 tonsum skulu grenlend- ingar veiða 16.000 tons, meðan hini 13.000 tonsini verða býtt just sum fram- manundan millum luttak- andi londini, og eingin mannamunur er gjerdur, segði Atli Dam í aftur- svari sinum til Eli Nolsee. Hann segði, at norð- menn vóru farnir fram um føroyvingar i fiskinøgd, ådrenn kvoteringarnar vórðu gjørdar. — Skal danska stjórnin krevja, at grenlendingar skulu geva feroyingum meira, ella hvat er tað sambandsflokkurin vil hava, spurdi Atli Dam, og legði afturat, at í hesum spurninginum skulu vit ikki gloyma, at Grenland er tann týdningarmesti faktorurin, og at lands- stýrið hevur havt og fram- haldandi fer at hava sam- ráðingar við grenlending- ar. Trýr ikki upp á avkláring Heðin Klein segði, at tað Síða 7 tingnýtt Arbeiðsbyrðan ov stór Teir fýra landsstýris- menninir, sum eisini eru legtingsvaldir, hava lagt tingstarvið frá sær vegna ov stóra arbeiðsbyrðu, og teir fýra næstumenninir á listunum hava tikið sæti á tingi. Fyri Jákup Linden- skov er Óli Jacobsen, formaður Feroya Fiskimannafelags, komin á ting. Hann fekk triðflest atkveður til legtingsvalið á javn- aðarlistanum í Suður- streymoy. Tann nyggi ting- maðurin fyri Feroya Javnaðarflokk í Suður- oy eitur Andreas Petur Jacobsen. Hann kemur inn fyri Atla Dam. An- dreas Petur Jacobsen, sum býr á Nesi, er ætt- aður úr Getu. Í at- kveðutali er hann fjórði maður a javnaðarlist- anum í Suðuroyar val- dømi. Fyri Hedin M. Klein hevur næsti madurin å tjóðveldislistanum í Sandoy, Hans Marius Joensen, tikið sæti á tingi. Hans Marius Jo- ensen, sum er skipari, er skopuningur. Hin sandoyingurin, sum eisini kom inn á ting mánadagin, er Eyðun Videre. Hann fekk næstflest atkveð- ur á fólkaflokslistanum og tekur sæti fyri Demmus Hentze. Eyð- un Viderø, sum er ætt- aður úr Skálavík. býr á Sandi. Allir uttan Eyðun Videre luttóku á ting- fundinum mánadagin Uppdyrkingar- vegur á Selatræ Legtingið hevur fingið eina umsókn av Sela- træ um gerð av einum uppdyrkingarvegi Vegurin skal gerast norður úr bygdini út móti Veðranesi. Longdin er sett til 600 metrar. Í grundgevingunum til umsóknina verður sagt. at nógv av ben- um er tikin til byggi- eki, ti er neyðugt við nýdyrking. Landsveg vestur á Eiði Svinoyar bygdaráð hevur sent legtinginum eina umsókn við ynskj- um um, at vegurin úr bygdini til Eiði verður gjørdur til landsveg. Harafturat — ynskir bygdarådid, at ein tele- fon verður sett upp á Eidinum, har rutubåt- urin ofta leggur at. var greitt, at tå Grønland var limur i EF, noyddust samrådingarnar at fara fram i Briixelles. Hann segði, at tað vóru fleiri partar í hesum máli: Grenland, Danmark, EF og Feroyar. Spurningurin viðvíkjandi ríkisrættar- viðurskiftunum er ikki greiddur enn, og Heðin Klein segði seg einki trúgva uppá, at spurning- urin varð greiddur, uttan Grenland tók seg úr EF. — Men tað eru ikki útlit fyri ti ta fyrstu tíðina, tí mugu vit taka veruleikan, sum hann er í dag út frá tí steðu, at Grenland er lim- ur í EF og at kvotabýtið fer fram í Briixelles, segði landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum, sum ikki dugdi at síggja nakra loysn fyrrenn ríkisviður- skiftini við Grenland eru vorðin annarleiðis. Vildu hava prógv Framsegumaður sam- bandsfloksins, Eli Nols- øe, trúði ikki, at lands- stýrið hevði havt samráð- ingar við grenlendingar. Hann spurdi, um sam- gongan kundi prógva, at hon hevði havt samráð- ingar. — Sambandsflokkurin heldur, at landsstýrið hevur gjert ov lítið við spurningin. Okkara rætt- ur er at fiska í Grenlandi, og henda rætt vilja vit varðveita, legði Eli Nolsee afturat. Í aftursvarinum segði Atli Dam, at so illa fylgdu fólk ikki við, at tey ikki vistu, at landsstýrið hevði havt samráðingar um spurningin viðvíkjandi Grenlandi, og at formaður sambandsfloksins eisini hevði luttikið á slíkum samráðingarfundi. — Men so leingi danska stjórnin ikki er sinnað at greiða spurningin enda- liga, gerst so lítið, segði Atli Dam. Heðin Klein endaði orðaskiftið, sum vardi í stívar tveir tímar, og segði, at fyritreytin fyri at fáa broyting er at viður- kenna veruleikan, sum hann er, og ikki fyrigykla sær veruleikan. Tað nytt- ar heldur einki at gera eitt slíkt mál einfaldari enn tað er.