leygardagur 7. apríl 1979síða 7

Nr. 27 — 7. apríl 1979 sosialurin Síða 7 Hin óða konan Dálkingarplágan er eins og mangar aðrar plágur, sum hitt nýmótans sam- felagið dregur við sær í kjalarverri sínum. Sum vera man, hava vit, eins og tað mesta av heimin- um, lætt við at taka í brúk alt nýtt, sum gevur bata, sum ger arbeiðið og lívið lættari. Hetta gera vit uttan at geva meguligum fylgjum serligan ans, og hví ikki? Vit liva jú í eini broyting- artið, har broytingin hev- ur skund, og tú eigur at liva við tíðini, sum tikið verður til. Best man vera sum er, hví knarra um tað, tú ikki kann broyta, gloym ikki, at núverandi kós fyri alt lív heimsins er tann, at bert nekur fá verða at gera av, hvussu øll hini skulu vera og liva. Depur framtið, hugsar tú — gaman i, men tað eru ikki so fáir heimsspeking- ar, ið eru samdir um og stúra fyri, at nevndi hugs- anarháttur verður at ger- ast meira og meira vanlig- ur manna millum. Hóast varin og atfinn- ingarsamur, ert tú ikki eitt afturhalds- ella dapur- skygnismenniskja. Hvi taka alt fyri givið? Nei, tíbetur er okkara dálkingarplága ikki eitt fyribrygdi, ið er komið fyri at verða verandi — og tó — tað veldst um vilja okkara, um so skal vera. Dálkingin fær júst teir meguleikar, sum vit unna henni, men hon hevur heldur ikki fleiri ræsur enn tær, ið tú og eg unna, og sostatt er og verður spurningurin okkara, í hvenn mun vit ynskja dálking. Tað verður ov drúgt her út í æsir at lýsa, hvat dálking merkir. Evni fevnir so vitt, at ein sund- urgreinan lætt gevur tilfar til fleiri bøkur, og her skal ti bert verða umreddur lit- il partur av hesum stóra oki. Feroya Kommunufelag hevur arbeitt við renovati- ónsmálinum — víst verð- ur til tað arbeiði og álit, sum arbeiðsbólkur felags- ins hevur lagt úr hondum. Uppskotið fekk ikki eins góða undirteku frá ellum limum felagsins, men vón- andi verða menn at tosa seg til rættis og leggja tær patriotisku kenslur á hill- ina eina tíð, soleiðis at hugsanin um eina størri eind fer at verða framd. Kjarnin í renovatións- málinum kommunufelags- ins er hitt vanliga burtur- kastið frá sethúsum, sum eina ferð um vikuna verð- ur savnað saman í posum ella spannum og koyrt burtur. Tað, sum her skal verða umrett, er alt hitt burtur- kastið, tað sum vanliga ikki endar í ruskiløtum. Her verður hugsað um bananskøl, appelsinskøl, tómar fleskur, tómar brennivinskassar, siga- rettstumpar, . tey fleiri hundrað slegini av plast- og pappirsinnbjålvum og mangt, mangt annað, sum vit nærum øll kasta frå okkum, har vit standa so- leiðis, at tað aftaná kann rekast fyri fótunum ella flúgva um nasar okkara. Onkur kann hava hug at yppa eksl og halda fyri, at ov nógv er gjørt av, og hvat, feiðisjakk kommun- unnar kann sópa uppaftur soleiðis, at kesturin ikki veksur okkum upp um og vakra. Tá id ikki verður hugsað um skálkabregd, kunnu vit siga, at ongin okkara ynskir ta dálking, vit í tí dagliga fremja, og tí, og júst ti, eiga vit at steðga á og spyrja okkum sjálvi, hví hetta verður gjørt, og hvussu ein annar og skila- betri atburður kann koma í staðin. Tungt er at fáa gamlan hund upp at sita, men tað nýggja ættarliðið kann læna at traðka aðrar ræs- ur, um vit ynskja og vilja broyting. Ein slíkur vilji til at eira umhvervinum er og verður kjarnin í ellum dálkingarspurningum. Hvussu kann nú kom- ast víðari, um vit kenna positivan vilja frá ellum síðum? Uttan dyggan stuðul frá skúla og for- Myndavarp innan skúlagátt kundi hjálpt oyru. Jú! gaman i! men tað kann valla vera enda- málið, og hertil kemur, at tað ekið, ið sópað verður, er evarska lítið í mun til tað, vit ell í felag dálka. Tann dálking, sum í dag er at síggja við strendur og í haga, er ein skelkandi vanvirðing fyri vekru náttúru skaparans, ein vanvirðing, ið má steðga. Vit síggja og kunnu lesa, at siður menniskjans at kasta frá sær, sum best ber til, er sera ymiskur landanna millum, og er hetta, ti tey ráðandi eru menniskju, og tey eru, sum kunnugt ymisk, summi geva reinferinum stóran ans, onnur lítlan og ongan. Dálking hevur onki skynsamt endamál, og tann dålking, sum her verður hugsað um, verður ikki framd fyri at dálka, men meiri ti, at hetta er vorðin vani okkara, ein vandi, sum hvílir á lika- sælu og óansni fyri ti reina eldrum kann uppgávan gerast tung, men vilja hesi verða við, skuldi ver- ið leikandi lætt at nátt á mál. Ikki óvanlig sjón Skúlin kann gera dálk- ing til skyldubundna lærugrein. Í dag finnast bøkur, rit og filmar um dálking, sum skúlin kann finna stóran stuðul í. Í hesum sambandi kann nevnast, at eiðismenn hava brúkt film sum hjálparamboð, tá ið hesin spurningur hevur verið til viðgerðar, har í bygdini. F- Vit eldru, sum ikki longur traðka skúlagátt, kundu nomið tað neyðugu upplýsing gjøgnum blød og utvarp. Eitt komandi myndavarp kundi somu- leidis gjørt eitt stort ar- beidi å hesum øki. Eitt árið hildu Havnar- fólk ein ruddingardag — gott uppskot frá Sverra Egholm — fjeldin var við, og fleiri lastbilar koyrdu tonsatal av ruski út í Havnardal. Byurin var sum sloktur kålvur, tað andi av reinleika, og tú kendi teg væl. Men dagin eftir var ruddingardagsins innanbygda áheitan longu gloymd, aftur sá tú fjøld- ina blaka frá sær, ikki í ruskiløt, men helst alla aðra staðir — ein sjón, sum hjá mongum kevdi allan hug til onnur tiltøk umhvervinum at bata. Demir um legna atburð okkara á hesum eki eru mong: á ólavseku seinast sá eg eina rúkandi óða konu: hon var stedd í Kommunuskúlagarðinum: ilsliga og veipandi temdi hon lummar: og tú sást ruskið flúgva kring hana. Eg fekk ikki bara mær og spurdi ti, hvat tað var, sum erkymlaði. Við vón- loysiseygnabrá svaraði hon: >Her hevur vælmeint fólk sett fram hópin av ruskiløtum innan skúla- garðin, men hóast tað so liggur næstan alt ruskið uttanfyri. Eitt er brenni- vínsóskilið, sum vit síggja á ólavseku, men har eru tíbetur ikki øll við, men hesin kestur kann nærum tillutast ellum, ið her ganga, og so skal min partur so sanniliga heldur ikki liggja eftir, tá ið so skal vera her á landi!< Skulu vit eins og nevnda kona skúgva spurningin burtur ella í felag seta í verk umskifti soleiðis, at uttandura um- hvervið verður líka væl umfarið sum tað innan- dura? Eg hoyrdi einaferð út- lendingar, sum dvaldust nakrar dagar í Feroyum, tosa um, hvussu snotilig og væl umsitin tey fer- oysku heimini vóru. Við slíkari hugsan útlendinga í huga kundi verði spurt um feroyingurin kanska, í rekiskapi, ger ov stóran mun á heimi og heimlandi Trygvi Fossdal Guttesen Jákup Hjaltalin hevur gjert tekningarnar