mikudagur 18. apríl 1979síða 6

sosialurin Nr. 29 — 18. april 1979 telf. 14720 . 11820 box 76, 3800 Torshavn Føroya Javnadarflokkur Tórfinn Smith Vilhelm Johannesen (åbyrgd) Høgni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Utgevari: Fyritaksstjóri: Blaðstjóri: Blaðmenn: Lýsingar: Uppseting: Prent: Tjórukusturin TANN, sum hevur fylgt við í debatt- inum í føroyskum bløðum og hevur havt evni til støðugt at lesa hesar liðiligu epistlarnar um, hvussu ring »sosialisman« hevur verið fyri vest- urlendsku samfelggini, hevur havt góða grund til at hugsa, at teir vóru ikki framskygnir, sum bygdu upp hesi samfeløg til tað tey eru í dag, um tað var vet av sannleika í skriv- ingini, sum fer fram í Dagblaðnum. HER uppliva vit, at ein politiskur flokkur støðugt heldur sína høvuds- uppgávu vera at niðurberja øll tey ómissiligu materiellu virðini, sum eru komin fyri at vera, og eru komin í kraft av tí politikkinum, sum íkki minst javnaðarflokkarnir standa fyri. ØLL tann almenna iløgan, sum gjøgnum árini er farin til heilsuverk, sjúkhús, almenna røkt av so mong- um samfelagsuppgåvum, > hava sjålvsagt gjørt tad, at vesturlendsku samfeløgini í nógvum, og tå ikki minst tey Norðurlendsku samfeløg- ini hava havt møguleikan at geva íbúgvum sínum so góðar umstødur, sum vit nú einaferð hava. VÍST vera ferð eftir ferð gjørdar royndir at kollrenna hesi samfeløg, royndir til at fyrigikla fólki, at tað er sosialisman, samfelagssinni, sum er orsøkin til alt tað, sum átti at verið betri. OG TÓ vita vit, at orsøkin til alt tað skeiva, framvegis er tann maktin í menniskjanum, sum íkki vil sam- felagsins besta, men sum fyri ein- hvønn pris fyrst og fremst vil sæta sær, sjálvt um tað skal ganga út yvir samfelagsins áhugamál. OG SO kunnu tjørukustarnir vera so nógvir teir vera vilja, sum vilja mála svart og kasta skugga yvir allar samfelagsuppgávur, sum eittans hava til uppgávu at styrkja og verja tað samfelag, sum m.a. vit liva í, tí tað er sólarklárt at einki samfelag verður gott, har felagstankin er burturgoymdur til frama fyri ein- staklingainteressurnar. Suðuri í Vági ynskja teir menn, sum landa til flaka- virkið, eina akkordskipan. Men hetta setur leiðslan seg ímóti. Sambært Sosialinum fyri seinasta mikudag sig- tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrev upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. POLARFROST — AKKORD ur virkisleiðarin, Valberg Thorsteinsson, at hann var fyri akkord fyri nakað síðani, men hann hevði broytt stødu, við tað at Ingeborg Winther, nevnd- arlimur i Føroya Arbeid- arafelag hevur mælt frå, ti i Danmark til dømis vilja tey ganga burtur frå akk- ord, — vegna stress. Eg skal ikki blanda meg uppi samreðuna millum Ingeborg og Valberg, og heldur ikki bera í betu- flaka fyri hana. Tað er hon kvinna fyri at gera sjálv. Men eg kann tó skoyta uppí, at eitt ella annað orð segd frá einum mótparti kann ofta — ja, enntá við vilja — verða upp aftur tikið og skeiv meting ella týðing verða løgd í tað. Tað tykist mær í hesum fori. Eg eri væl vitandi um, at bæði í Danmark, Nor- egi, Sveríki og í eðrum verkamanna framkomn- um londum, ynskja tey ikki akkord uppá åvis ar- beiði, men tey eru ikki nógv. Her í Fuglafirði til døm- is hava vit akkord uppá idnadarlandingar og vit hava akkord uppá avskip- ingar. Eg havi einki hoyrt um nakað »stress« her. Væl eru menn blivnir sjúkir av gassi í lastini, men tað hevdu teir eisini blivið, um tað var vanlig timaløn. Eg stóð fyri nakað væl síðani á bryggjuni í Vági, tá ið bátur landaði, og sannheit at siga, so trúði eg, at teir arbeiddu akk- ord arbeiði. Eg havi neyv- an sæð raskari menn landa ein bát. Nei, skal eitt arbeiði ganga væl fyri báðar part- ar, so má leiðslan og ar- beiðarnir arbeiða saman. Og her skuldi tað verið so líka til at landarnir í Vági fingu sítt ynski uppfylt sm. sáttmálan grein 16., eins og landarar og av- skipingarmenn í Fugla- firði hava tað. Við kvødu verkamanna og -kvinnu. Fuglafjørdur tann 7. april 1979 Simun P. Poulsen nevndarlimur i Føroya Arbeidarafelag VARDAR IBUDIR OG RØKTARHEIM Heimahjålpararnir i Eyst- uroynni høvdu bjóðað til fundar á Sjómansheim- inum í Runavík 4. apríl í år. Stór luttaka. Eftir at hava lisið Sosi- alin leygardagin 31. mars, har Axel Johannesen amtsrektarhússtjóri hevði áhugaverda grein, hevdu vit, sum skipaðu fyri fundinum bjóðað Axel Jo- hannesen við, at greiða okkum nærri frá, hvussu tey í Danmark skipa heimarøktina soleiðis, at tey eldru og brekaðu kunnu verða longur heima. Axel Johannesen greiddi millum annað frá, at tey í Danmark vóru farin burtur frá at byggja pleyguinstitutiónir, og vóru gingin meira yvir til vardar íbúðir og útbygg- ing av heimahjálpini. Axel Johannesen, ið sjálvur er føroyingur og sostatt kennir okkara samfelag, legði stóran dent á, at i okkara lítla landi, ið ikki enn er bundið av instituti- ónum, hava vit møguleika til at útbyggja eina heimarekt sum er fyri- myndarlig fyri onnur lond. Sjálvsagt verða rektarheim neyðug, men latið okkum verða varin og ikki forbyggja okkum. Tá tosað er um vardar í- búðir er at greiða frá, at í Danmark eru vardar í- búðir bygdar nær pleygu- og ellisheimum, soleiðis at íbúðarfólkini eru síni egin, men er í hverjari íbúð eitt kallitól, ið ger, at tey fela seg trygg. Um okkurt bagir kunnu tey altíð til- kalla hjálp, og er tað so, at starvsfólkini á teimum nærliggjandi pleygu- og ellisheimum kunnu koma til hjálpar. Sonja á Argjaboða, heimahjálparleiðari, hevur greitt frá, at á Shetlands- oyggjunum byggja tey raðhús við 5—7 ella 9 í- búðum, alt eftir tørvinum á staðnum. Fólkið livir so- statt í somu bygd, millum familju og kenningar og klára seg við heimahjálp- ini. Í hverjum av hesum raðhúsunum, sum øll hava installerað kallitól, býr ein yngri familja, sum kemur til hjálpar um tervur er á ti. Hesi ansingarfólk eru ikki rektarfólk. Tey fáa bert lítla samsýning fyri sína ábyrgd. Á Shetlands- oyggjunum vísti tað seg at vera góð loysn, sum fólkið var negt við. Okk- ara lítla samfelag er eisini broytt tann vegin, at tey ungu fara út at arbeiða, bæði menn og kvinnur, og hava tí ikki somu umsteð- ur at passa tey eldru sum fyrr. At so er — er bara spell, men mugu vit síggja frameftir og tí byggja samfelagið til tað, sum kemur framyvir, og ikki altíð verða eftirbátar, ser- liga ikki í hesum máli, sum er okkum so átroðk- andi. Tey eldru eru ikki altíð for fyri at tosa sína egnu sek, og ti fela vit heima- hjálparar, at tá vit eru tær, sum ofta dagliga ganga um tey, mugu vit eisini stuðla teimum í teirra ynskjum. So at siga oll ynskja at verða heima longst meguligt! Hver skal so døma um hvat >longst meguligt er? Vit halda at tey eldru og brekaðu mugu hava so mikið persónligt frælsi, at tað eru tey sjálvi, sum mugu hava hevi at velja um tey vilja hava heima- hjálp, búgva í vardari í- búð — ella verða »noydd« at fara á røktarheim. Til vildar ellum kann eingin gera, tað er nú gamalt og vil so verða. Eg haldi altid tað roynist best at hjálpa har, sum tað treingist mest. Heimahjálpararnir AA—A—A—ÉÓ(ÉØ [EN (FUGLE)LIVET I FJALLAVATN Nu herer vi om mænd med initiativ der ger en indsats for at bevare fuglelivet i Toftavatn. Og samtidig hører vi om mænd uden følelser for livets værdier, der gør alt for at ødelægge fugleliv og andet liv, blot for at presse nogle faa kilowatt ud af Fjallavatn og de omkringliggende åer. Dette er en fadæse af kvalitet. I vore nabolande har vi et miljøministerium og et naturfredningsnævn der ville have grebet ind i tilfælde af en naturøde- læggelse af dette format. Hvad tænker de dog paa, de ståkkels mænd der sidder uden ansvarsfølelse og træffer en så alvorlig Luttakid i almenna tjakinum Sendið lesarabrøv til Sosialin! ødelæggende beslutning? Har de mon aldrig hørt om alternativer? En vind- mølle eller tre kan jo skaffe energi til mange hundrede husholdninger, og det uden af ødelægge naturen omkring os. Og samtidig meget billigere. Her har vi i Fjallavatn vores — eneste stykke næsten uberørt natur, hvor naturelskere kommer langvejs fra (jeg har mødt både franskmænd, tysk- ere, englændere, svensk- ere og adskillige færinger) der har hørt om dette eldorado, og kommer for at fiske et par ørreder og nyde stilheden, uden at de behøver at være bange for at blive forstyrret af knuste flasker og andet affald. Vi lever i et øsamfund, og som alle andre ø-sam- fund er vi omgivet af hav. Havet er altid i bevægelse (det ved vi bl.a. fra bølge- målingerne som vi alle hører hver dag), og frem- skridtet har gjort den op- dagelse at man kan om- Framhald å sidu 7