leygardagur 5. mai 1979síða 9

Nr. 34 — 5. mai 1979 sosialurin JAN SUM GESTAFRISØRUR Poul vísir her harramótan 1979 Síða 9 LYDIA í Kardumummubýnum hevur í hesum døgum Fynsmeistaran frá 1977, JAN, sum gestafrisør. Samstundis undirvísir hann starvsfólkið á salongini í hármótum, serstakliga klipping og permanenti. Um tú hevur hug at verða klipt ella kliptur av JAN, so ring og bið um tíð hjá LYDIU. JAN vitjar her til fríggjadagin 25. mai. —A Vit eru eisini her fyri at mótmæla, at tað kring all- an heim tíverri sita hundr- aðtals arbeiðaraálitisfólk í fangahúsum, at onnur eru forfylgd og liva í útlegd og uppaftur onnur tikin av degum í teimum mongu brutalu diktaturum, sum forpesta hesa jerð. Skulu vit her royna at gera okkara metingar av steðuni hjá arbeiðandi fólkinum burturi og heima, slepst ikki uttan um at tosa eitt sindur um búskaparkreppuna. Allir eygleidarar eru samdir um, at tann kapi- talistiski heimurin, sum vit jú hoyra til, er komin út í eina djúpa og leingi- varandi kreppu. Henda kreppa. Tann størsta síðan triatiårini, hevur sum allar kreppur stóra åvirkan á vidurskift- ini hjá arbeiðara- og løn- takarafjøldini. Taka vit okkara grannaland Danmark sum dømi siggja vit, at ar- beiðsloysið er vaksið frá 2,4% í 1973 til 8,0% í 78. Samstundis síggja vit, at reallenin — altso tað, sum er eftir, tå prishækk- ingar eru tiknar burtur úr uppgerðini — at henda re- alløn hevur verið konstant fallandi síðan 1973. Hetta hóast peningalenin hevur verið hækkandi. Hetta merkir við eðrum orðum, at livikostnaðurin hjá ar- beiðaranum er hækkaður meira enn lønin. Henda kreppa tók okk- um á bóli — í åravis hevði man dusað sær í trúnni uppá eina kapitalismu uttan kreppur. Vit kendu okkum trygg í vitanini um, at okkara økonomar og politikarar vistu ráð móti øllum, sum kundi framkallað eina kreppu. Í fyrstani uggaði ein seg við, at oljuprísirnir vóru hevuðsorsekin til krepp- una, men hesum trýr eing- in longur eftir at tað vísti seg, at søluprisirnir á idn- adarvørum hækka dupult so skjótt sum oljuprisir- nir. Ti hevur verið leitað dúgliga eftir orsøkum til kreppuna. Ein populer forkláring er tann, at okk- ara vælferðarskipan hevur rent vesturheimin um koll. Fólk hava tað for gott, tíma ikki at arbeiða o.s.fr. Tað er ikki neyðugt at minna á, at henda áskoðan hevur nógvar til- hangarar í einum åvisum parti av borgarligu press- uni i Føroyum. Aðrir meina, at kreppan stavar frá ov hegum fram- leiðslukostnaði ella við eðrum orðum, arbeiðarar- nir fáa ov høga løn. At kreppan stavar frá sjálvum tí privatkapital- istiska framleiðsluháttin- um vilja menn ikki síggja í eyguni. Tey tiltøk, sum stjórn- irnar í Vesturheiminum ti- skil yvirhevur hava sett í verk, miða ímóti at steðga lenarvekstrinum. Hesin politikkur — inntekupoli- tikkur nevnist hann — er vorðin fylgdur upp av ein- um veldugum beinleiðis og óbeinleiðis stuðli til vinnulivid. Hesin politikkur hevur yvirhøvur ført til eitt ålv- arsamt fall i reallønini hjå ti arbeiðandi fólkinum Vesturheiminum, serliga ti at tað ikki samstundis eydnast at steðga pris- vekstrinum. Tá so al- menni stuðulin samstund- is verður nýttur til ration- alisering — til keyp av maskinum til at erstatta arbeiðsfólk er eyðsæð, at inntøkupolitikkur ikki er til gagns fyri fjøldina av fólkinum. Men hvar koma Feroy- ar inn í myndifa? Hava vit kreppu? Nei, ikki í letuni og besta prógvið um hetta er, at vit ikki beinleiðis hava tað ar- beiðsloysi,sum vestur- heimurin annars stridist við. Annað prógvið er, at Feroyar eru at kalla ein- asta land, har vit til dagin í dag hava havt eina hækkandi realløn. Kunnu vit umganga kreppu her hjá okkum? Sambært okkara polit- ikarar, serliga teir sum få- ast við figgjarmål, kunnu vit ikki sleppa undan. Teir tala jú allir sum ein um, at hann dregur økonomiina á luftina, at nú sansar at, osv. sum tað framgekk av figgjarlógarorðaskifti- num. Eitt er vist — hava teir rætt okkara politik- arar — so verður meira enn nakrantið brúk fyri eini sterkari arbeiðara- rerslu — einari rerslu sum tann dag kreppan bankar á okkara dyr hevur vilja og styrki til at siga við teir stýrandi: Vit ynskja ong- ar inntekupolitiskar loysnir — vit góðtaka ongar inntekupolitiskar loysnir. Vit góðtaka ikki, at arbeidarafjøldin sum einasti samfelagsbólkur skal beta fyri eina kreppu, sum stavar frá ti ótálmaða og fria fyritakseminum. Men hvat er ein sterk fakfelagsørrsla? Tað er ein rersla, har samanhald limanna mill- um stødugt verður styrkt. Tað er ein rørsla, sum økonomiskt kann bera eitt verkfall og sum torir, men eisini dugir at nyta hetta sterka våpn. Tað er ein rørsla, sum syrgir fyri at útbúgva síni álitisfólk og sum sam- starvar við fakrerslur í eðrum londum. Ein sterk fakfelags- rersla stuðlar eisini teim- um politisku flokkum, sum virka fyri javnrætt- LYDIA JENSEN srári9 - vr. 13449 indi millum kapital og ar- beidi og sum i minsta lagi ganga inn fyri, at arbeiðs- fólkið í privata fyritaks- seminum fær medávirkan og medogn í virkinum! Í heila tikið flokkar, sum royna at mótvirka tí hegraráki í Europa, sum kreppan hevur amað uppá okkum, og sum eisini her hjá okkum gerst týðulig- ari og týðuligari Lat meg enda við at ynskja fakligu arbeiðara- rersluni eydnu við ti fram- haldandi virkseminum til tess at beta um livikorini hjá ti arbeiðandi fólkinum her í oyggjunum. Tit hava funnið nógv, men nógv er eftir til at vit kunnu tala um javnan rætt fyri øll í hesum samfelag Mátti tað eydnast fak- ligu rersl Feroyum við framvegis batnandi organisation, samanhaldi og áræði at vunnið ta styrki, sum er neyðug, um vit skulu gera okkum vón um at nærkast málinum í einari ótryggari framtið Jóannes Dalsgaard