mikudagur 8. august 1979síða 3

Nr. 61 — 8. august 1979 sosialurin Síða 3 Javnaðarflokkurin gjort upplegg til meira varandi buskaparli tiltøk: Høvudsambodid i styringini er landsbankin sum skal samskipa låni- og peningapolitikk teirra privatu bankanna, kommunanna og landsins Meira varandi buskaparlig tiltøk Í tíðarskeiðnum, meðan brådfeingistiltøkini virka, verða vit gjølla at kanna føroyska vinnu — lívið, tess meguleikar, fortreyt- ir, framtíðarvánir og or- sekirnar til tess trupul- leikar. Út frá hesum kann- ingum og metingum verða uppskot til meira varandi loysnir gjerd. Kortini vil javnaðar- flokkurin longu nú mæla til, at gingið verður eftir ávísum meginreglum, tá meira varandi tiltøk skulu umhugsast og fremjast. Javnaðarflokkurin met- ir, at ein meira varandi loysn eigur at fevna um: 1. Fiskiskipaflotan 2. Alternativar vinnu- vegir Almenna virksemið . Orkuspurningin . Vinnulívsútbúgving . Gjaldjavnan og aðr- ar búskaparligar spurningar ovn 1. Fiskiskipaflotin Javnaðarflokkurin metir tað av alstórum týdningi, at vit sum skjótast fáa semju um, hvussu fram- tíðar veiðiflotin, fiski- mynstrið og fiskiídnaður- in skulu síggja út. Hetta krevur umfatandi samráð- ingar og planlegging, sum tað almenna, fakfeløgini og avvarandi vinnufeløg eiga at fremja i felag. Fiskivinnuráðið eigur skjótast gjerligt at verða valt og sett í gongd at virka. Í planleggingini eiga vit at leggja dent á rationel og rentabul fiski- fer. Hetta ferir við sær, at órationel og órentabul fiskifør so við og við verða útskift. Hóskilig før, ið tó hava maskinur, sum brenna ov nógv, fáa nýggjar maskin- r isettar Gjegðmum samrådingar við lánistovnarnar, verður skipað fyri, at lánitíðin verður longd til 15 ár, og at tey fyrstu árini verða avdráttarfrí. Tað almenna eigur við fíggjarligum stuðli at eggja fiskimonnum, skipa- eigarum og framleiðarum til at stovna andeilsfyri- tekur til útvegan av fiski- reiðskapi og aðrari útgerð. 2. Alternativir vinnuvegir Aðrir vinnuvegir verða út- bygdir. Sum meguleikar vilja vit nevna landbúnað- in, fiskaaling, millum- landasigling við farmi og ferðafólki, byggiídnað og annars sterri og smærri ídnað av ymiskum slag. Har tað er neyðugt luttek- ur tað almenna í hesi út- bygging. Nakrir av hesum megu- leikum verða nærri umreddir í tí partinum, sum umfatar gjaldsjavn- an. 3. Orkuspurningurin Tað er umráðandi, at vit BSN Javnaðarflokkurin mælir til, at tað almenna er við til at planleggja landbúnaðin so- reka ein miðvísan orku- politikk. Farið verður undir eina umfatandi kanning av orkumeguleik- unum, orkutervinum og eina planlegging av fram- tíðar orkuútbyggingini. Her eiga vit m.a. at leggja dent á: 1. Landsgoymslu, inn- flytan og selu av olju og koli. 2. Kolorkuverk til el- framleiðslu og upphiting av húsum. 3. Vindorku og orku burtur úr streyminum og alduni. 4. Eina rímuliga út- bygging av vatnorkuni, sum ikki nervar umhverv- ið og náttúruna. 5. Allur avlopshiti frá dieselverkum, ruskbrenni- stødum og líknandi, verður nýttur til upphit- ing av húsum, fiskaaling, vakstrarhús og annað. 6. Tollurin á orkukrevj- andi persónbilum verður hækkaður. Kollektiva ferðslan verður munandi útbygd, soleiðis, at hon kemur at umfata alt land- ið. Bráðfeingis tiltokini Feroya Javnaðarflokkur hevur gjert eitt upplegg til viðgerðina av okkara vinnuligu og samfelagsligu trupulleikum, har flokkurin setur fram sjónarmið síni um, hvussu hesir trupulleikar eiga at verða loystir. Uppleggið umfatar tíðaravmarkaði bráðfeingis tiltøk og eina langtíðarætlan, sum fevn- ir um meira varandi tiltøk og loysnir. Í dag prenta vit tann seinna partin av hesum upp- leggi, sum snýr seg um tær varandi loysnirnar. Í fyrra partinum varð víst á, at føroyska samfelagið í letuni hevur ávísar trupulleikar, sum m.a. stava frá hækkandi oljuprísum. Hesir trupulleikar raka fiskiskipaflotan serliga meint. Tað er tí av stórum týdningi, at politisk tiltek, ið kunnu fyribyrgja sterri trupulleikum, verða sett í verk. Skotið verður tí upp: at landið letur ein rakstrarstudning til fiskiskip, at skip og virkir, sum eru í trongsteðu, fáa fallin terminsgjeld útsett og at ein stuðulsskipan fyri ídnaðarskip verður sett í verk. Flokkurin mælir til, at hesi bráðfeingistiltek fáa gildi frá 10. august í ár. Um fígging av hesum tiltøkum sigur flokkurin m.a., at fyribils fígging kann fáast við meir virknari skattainnheinting. Harnæst skulu tær inntekur, sum í dag ikki eru skattaðar, verða skattaðar rætt. Eisini mælir flokkurin til, at skipaður verður ein lenarskattur, sum arbeiðsgevarar rinda. Eisini kunnu ávísar avgjaldshækkanir í ikki-neyðsynjarverum blíva neyðugar. Flokkurin mælir annars frá almennum niðurskurðum har hetta ferir til arbeiðsloysi. Orkuráðnum verða veittar umsteður at fara skjótt og effektivt til verka. 4. Vinnulivs- útbúgving Skipað verður fyri víðari útbúgving innan fiski- vinnu og fiskaídnað, so- leiðis at vit hava fólk við neyðugari útbúgving, tá vit skulu undir at tilvirka stórar partar av veiðuni meira. 5. Alment virksemi Javnaðarflokkurin góð- tekur ikki, at almenna virksemið verður skert, og at almennu tænasturnar verða skerdar sum eitt lið í at fíggja eina meira var- andi loysn. Har í móti kann almenna virksemið verða nýtt sum ein regu- lerandi táttur í búskapar- liga virkseminum. 6. Gjaldsjavnin og aðrir búskaparligir spurningar Her vil flokkurin mæla til at seta ymisk tiltek í verk fyri at minka um hallið á gjaldsjavnanum og leiðis, at vit á nógv sterri mun framleiða mjólk, kjøt, grenmeti og aðrar búnaðarverur Myndin er av Sandi. annars at beta um tey bú- skaparligu viðurskiftini. Við tí búskaparliga mynstri vit hava, metir javnaðarflokkurin, at í hevuðsheitum eru megu- leikarnir hesir: 1) At ekja um virðið av okkara út- flutningi. 2) At minka um innflutningin. 3) At minka um útreiðslusíðuna og vaksa um inntekusíðuna í gjaldsjavnanum. 4) Onnur tiltøk. L Utflutningsvirdid kann økjast vid at tilvirka meira åvis fiskasløg, sum i dag geva ov litlan pris og her hugsa vit serstakliga um upsa, kongafisk og svartkjaft. Serliga mugu meguleikarnir fyri reglu- ligum útflutningi av ísað- um flaki av upsa og kongafiski útbyggjast. Okkara viðurskifti eru knýtt at hvussu nógv vit kunnu fiska á fjarleiðum og í heimasjógvi. Seinnu árini hava vit lutvíst á fjarleiðum einans kunnað varveitt rættindi við at lata svartkjaft afturfyri. Hesin verður av fremm- andum tjóðum nýttur til matna. Í Feroyum eru gjerdar royndir seinnu ár- ini bæði at fiska og at viðgera svartkjaft til flak og aðra matveru. Alt bendir á at hesar royndir fara at eydnast væl og at veran kann seljast. Hesar royndir eiga nú at verða grundarlag fyri at týðandi framleiðsla verður sett í verk við munandi stuðli frá tí almenna og í samarbeiði við fiskimenn, flakavirki og selumenn. Í fyrstu atlegu verða hóskandi skip bygd á føroyskum skipasmiðjum evnaði til at fiska svart- kjaft burtur av alt árið Vit vita at hetta er gjer- ligt og at tílík skip, (russ- ar) alt árið fiska eini 300 til 800 tons um vikuna fyri hvert skipið A landi verður stovn sett flakavirki at viðgera hesa ráveru. Tað er evå sæð at tílík fran eiðsla ul. Men um øll verandi flakavirkir taka seg saman og stovnseta tílíkt virki við almennum stuðli, so kunnu somu flakavirkir, tá ið tamarhald er fingið á framleiðsluna, læra av hesum og nýta svartkjaft til ráverugrundarlag í teirra egnu framleiðslu. Hetta er ein gongd leið, og um vit siga, at fimm væl útgjerdir svartkjaftatrol- arar fiska 60.000 tons um árið, so fáast umleið 15.000 tons av lidnari veru til útflutnings. Eisini kann alt slógvið av hesum útflytast sum minkafóður ella mjel og ekja um út- flutningsvirðið. Vit vita lítið um, hvat veiðast kann av gulllaksi, men fiskaslagið er væl egnað til matverufram- leiðslu. Royndir við hesum verða at gera á slíkum virki, sum nevnda. 2. Minkan av innflutninginum Í fyrstu atlegu verður inn- flutningurin av luxus- kendum verum avmarkað- ur. Síðani verður mælt til beinanvegin at seta mark fyri avskrivingarmegu- leikum, sum beinleiðis ella óbeinleiðis hava negativa ávirkan á gjaldsjavnan. Her verður hugsað um rakstrargegn og annað, sum bæði verða nýtt vinnuliga og privat. Mark verður eisini sett fyri frá- dráttarmeguleikunum í samband við ferðir og um- boðan (repræsentión) hjá vinnulivsfyritøkum og einstaklingum. Sethúsabyggingin verð- ur tikin upp til umhugs- unar. Sethús, sum hava rímuliga stedd (husalåns grunnamarkið fáa 120 kvm.) óskerdan rentufrá- drátt samb galdandi skattalég, meðan frádrátt urin verður munandi av- markaður tá talan er un sterri hús og verður