leygardagur 8. september 1979síða 3

? | Er september 1979 sosialurin/serb/að Síða 3 Politisku flokkarnir um føroyska framleiðslu Vit hava sett umboðum fyri teir seks flokkarnar á tingi hesar spurningar: Hvenn týdning metir flokkurin feroyska framleiðslu hava fyri samfelagið og samfelagsbúskapin? Hvat metir flokkurin eigur at verða framt fyri at stuðla og menna feroysk- ari framleiðslu? Ætlar flokkurin at koma við konkretum uppskotum, sum miða ímóti at stuðla og menna feroyska framleiðslu? Finnbogi Isaksen, tjóðveldisflokkurin 1. Tað er skilligt, at uttan før- oyska framleiðslu var onki samfelag til, men framleiðsla okkara hevur higartil verið heldur eintáttað, tí fiskivinn- an hevur átt so rúmt pláss í ellum politiskum tiltøkum, at aðrir vinnuhættir hava ikki rættiliga fingið hevdið fyri seg. 2. Tað verður neyðugt at halda fram við og menna ta útbygging av ídnaðinum, sum er í gongd, og at fáa ekt um landbúnaðarframleiðsl- una. Hetta seinasta hevur av- gerandi týdning, tí eitt sam- felag, sum sjálvt framleiðir tann mat, ið er neyðugur (fisk og búnaðarverur), verður ongantíð heilt illa fyri. Frá almennari síðu eiga miðvísar ætlanir at verða lagdar fyri hesi útbygging, og tað almenna eigur ikki at venda hverjum fimmoyra, sum fer til hetta endamál. 3. Tjóðveldisflokkurin fer komandi árini eins og undan- farnu ár at koma við sínum konkretu uppskotum í hesum málum gjegnum —> lands- stýrið og samgonguna. Tað, ið framleitt verður í ein- um samfelag og framleiðslu- kostnaðurin, er avgerandi fyri, hvussu liviligt verður í landinum. Fiskimeguleikar = okkara eru so nógv skerdir, at vit liva ikki av at útflyta ótil- gjerdan fisk. Fiskurin má tí viðgerast mest meguligt her á landi, men torfert er at vinna fram á slíkum markna. Vit kunnu tó øll hjálpa til. Í flestu ferum verður byrjað í so smáum, at alt kann seljast her heima. Tað er skylda okk- ara at keypa feroyskt fram um útlendskt, tá feroyska veran er nekulunda kapping- arfer, tí tá stuðla vit einum tiltaki, sum kann mennast og, sum tíðin líður, finnur marknað uttanlanda. Småidnadurin hevur tikið seg munandi fram síðstu ár- ini, men kappingin er herð Pauli Ellefsen, sambandsflokkurin 1. Sambandsflokkurin metir feroyska framleiðslu hava altavgerandi týdning fyri okkara samfelag. Tað er jú framleiðslan, sum er fyri- treytin fyri og grundarlagið undir teimum livsmøguleik- um og tí livifóti, sum vit hava í Feroyum í dag Hendan netan floksins hevur fert við sa Sam bandsflokkifrin he gingið á odda og eigur sín alstóra lut í teimum positivu politisku ltekum, sum higartil eru g halda vid lika føroyska fram- uttanifrå. Tad sama kann sig- ast um landbunadin. Vit eiga at leggja okkum eftir at framleida vøru her heima, sum ikki verdur fram- leidd munandi biligari í grannalondunum, og byrgt eigur at verða fyri tí kapping, sum nógv av okkara fram- leiðslu kemur út fyri, tá lond uttan um okkum selja av- lopsveru fyri langt undir framleiðslukostnaðin, tí slíkt kann koyra eina framleiðslu hjá okkum um koll eftir stuttari tid. Neydugt er vid meira upp- lysing um tad, id framleitt verdur her heima. I handlin- um åtti føroyskt framleidda vøran at stadid fremst, so fyrst fekst eyga å hana. Dømi eru um, at føroysk fram- leidsla kostar minni enn ut- lendsk, men gomul, kend ut- lendsk merki verda framveg- leidslu. 2. Tad er avgjørt neydugt at bøta um fyritreytirnar hjå teimum, sum i dag standa fyri føroyskari framleidslu, bæði á sjógvi og á landi. Eisini er neyðugt at lætta um byrjunarmeguleikarnar hjá teimum, sum eru fús at fara í holt við feroyska framleiðslu. Serliga eigur dentur at verða lagdur á at skapa feroyska framleiðslu til útflutnings, men eisini má økjast mun- andi um framleiðslu til nýtslu á feroyska heima- marknaðinum við ti fyri eyga at minka um okkara inn- flutning. Tað er neyðugt at skapa betri figgjanarmeguleikar við rimiligari rentu og rimi- ligari avdråttartid, bæði til figgjan av iløgum og rakstri. Tad er neydugt at skapa betri skattareglur, men so- leidis gjørdar, at vinnuligir skattafyrimunir og privatir skattafyrimunir verða skildir at Tad er i g betri ri not jendskar marknaðinum £ DVS n Íran iðar um at kappast á útlendskum —Ø.NNNúI Hilmar Kass, sjálvstýrisflokkurin is keypt, hóast dygdin er tann sama. Uppgávan hjá tí almenna er at stuðla royndartiltøkum og skipa fyri lagaligari figg- ing við at styrkja Menningar- grunnin og Feroya Ídnaðar- grunn og fáa í lag lán, sum ikki eru ov kostnaðarmikil. marknaðum. Tað er neyðugt at skapa betri fyritreytir fyri at feroyskir framleiðarar, bæði hver sær og í felag, kunnu gera kanningar fyri at finna fram til skildbundna framleiðslu, nýggjar og betri framleiðslulutir, nýggjar og vaksandi selumarknaðir 0.s.fr. „3. Tey munabestu tiltek sum galda í dag, tey blivu skapt av Sambandsflokkin- um í politiskum samarbeiði við aðrar flokkar. Meðan flokkurin tey seinastu 4-5 ár- ini hevur verið í andsteðu á legtingi, og ti í roynd og veru ikki hevur havt meguleikar fyri at fremja eina áhaldandi útbyggjan av feroyskari vinnulívslóggávu, hevur við konkretum lógaruppskotum á ymiskum ekjum verið víst á hverja leið vit eiga at ganga. Soleingi flokkurin er í and- steðu, verður hann framvegis at seta konkret lógaruppskot fram, og setur Sambands- flokkurin tað sum eina fyri reyt fyri framtíðar polit samarbeiði, a tek verða sett teimum ndi Ur nevnd KTØV Adolf Hansen, framburðs- og fiskivinnuflokkurin Føroya Framburðs- og fiski- vinnuflokkur metir føroyska framleiðslu sum heild at hava sama tydning fyri samfelagið sum blóðið hevur fyri likamið og liv tess. Viðvíkjandi sam felagsbúskapinum metir flokkurin, at hver króna, framleidd við minkandi inn- flutningi fyri eyga, er sum tvær krónur í útflutnings- vøkstri, ti ein króna spard er sum tvær krónur vunnar. Flokkurin metir, at fer- oysk framleiðsla verður best stuðlað: 1. Við at sláa ein verjugarð um hana. 2. Við at fera eina almenna upplýsingarkampagnu um meguleikarnar. 3. Vid at hava figgingar- meguleikarnar í lagi. Framburðs- og fiskivinnu- flokkurin kom í vár við einum konkretum uppskoti viðvíkj- andi verjugarði, men tað fall við tað, at tað bert fekk 16 atkveður. Uppskotið varð framlagt sum eitt generelt uppskot. Flokkurin aftur nú lagt uppskot fram. men hesa ferð meira speci fikt. Uppskotið snýr seg um skattin av útlendskum fyri- tekum og persónum Miðhæddin av einum hús- um kann ikki byggjast, fyrr enn grundin er liðug, og kann okkara næsta konkreta upp- skot til frama fyri feroyska framleiðslu tí ikki setast fram fyrr enn hetta uppskot- ið er viðtikið og byrjað at virka. Fellur uppskotið, megu vit byrja at laga grund- ina av nýggjum, men vit hava tol til tess. Roma varð ikki bygt eftir einum degi Her mátti mong grundin «ndur- byggjast. hevur 1. Fyri at samfelagið kann fungera mugu tær búskapar- ligu fortreytirnar vera til steðar. Hesar eru ikki uttan framleiðslu. Ti er føroysk framleiðsla ikki bara av týdn- ingi, men beinleiðis aðalfyri- treytin fyri samfelagið og samfelagsbuskapin. Øll fram- leidsla telur vid, lika mikid um hon fer til utflutnings, fer til heimamarknaðin ella er til ein sjålvan (egin utr6dur, egin velting v.m.). 2. Fyri at klåra ein sjålv- stødugan føroyskan buskap tørvar okkum i dagsins pris- um og undir verandi umstød- um eina upphædd uppå ca. 300 mill. kr. Hetta svarar til núverandi danska stats- studningin og til ca. 13% av bruttotjóðarúrtekuni og ca. 30% av tí vit annars vinna beinleiðis frå útlandinum (eksport, turisma, farmasigl- ing v.m.). Henda upphæddin kann bara fåast vid størri framleiðslu. Bæði av hesi orsek og fyri framyvir at viðlíkahalda menning samfe- lagsins á øllum økjum er neyðugt at økja føroysku framleiðsluna við meira enn hesi upphædd. Stersta framleiðslan higar- til hevur verið fiskiskapur og tann hartil knytti idnadurin. Samstundis stavar megin- parturin av okkara útflutningi frá hesi fram- leiðslu. Sum umsteðurnar eru blivnar, mugu vit tó síggja í eyguni, at hendan framleidsl- an ikki kemur at ekjast, hvat ið negd av ráevni viðvíkur. Framieidsluøkingin, sum antin skal økja eksportin ella minka importin, må ti fram- leidast millum annad å hend- an hátt: 1) Vidgera vørurnar meira 2) Rationalisera virkini meira 3) Skapa betri figgingar- meguleikar fyri stovnar og útbyggjan av virkjum innán ídnað og handverk. 4) Framvegis betra um meguleikarnar hjá feroyskari landbúnaðarframleiðslu. 5) Skapa betri meguleikar fyri virkini viðvíkjandi út- búgving, marknaðarkanning- um, selumeguleikum, ration- alisering og rakstrarfigging. 6) Gera tað sum gerast kann fyri at vit fyrst og fremst keypa feroyskar verur og feroyska fram- leiðslu. 3. Eitt beinleiðis uppskot frá flokkinum hevur verið at byggja nýggju Suðuroyar- ferjuna á feroyskari skipa- smiðju. Innan samgonguna Jógvan Sundstein, fólkaflokkurin vil fólkaflokkurin gjegnum landsstýrið koma við upp- skotum um td. betraðar figgingarmeguleikar. Legtingið hevur nýliga fingið skriv frá Feroya Hand- verksmeistarafelag um at hjálpa og stuðla feroyskari framleiðslu. Hetta verður helst viðgjert í serligari leg- tingsnevnd, og vil fólkaflokk- urin eisini her arbeiða við hesum spurningi á breiðum grundarlagi og koma við uppskotum um verju móti út- lendskari kapping og fyri- munsskapan fyri feroysk virki. Atli Dam, javnaðarflokkurin Javnaðarflokkurin um, at Sosialiurin leggur so stóran dent á feroyska fram- fegnast leiðslu, at hann aftur nú fer undir útgreinaða viðgerð av hesi og meguleikum hennara fyri at mennas er r r I 8 til med arbeiði gjørt uttaniands og vinningur til útlendskan handilsmann. Hver spard króna er vunn- in króna, ikki bert í gjald- javnauppgerðini, sum nú er so aktuel, tí eitt varandi gjaldjavnahall avmarkar okkara virkisfrælsi, men eisini ti, at henda króna ongantið er einsamell Frammanfyri hana liggja eftir i føroyska samfelagnum allar tær krónur, sum fram leitt varð fyri, t.v.s. hin sparda krónan minkar um gjaldjavnahallið, meðan allar hinar framleidslukrénurnar telja munandi til bruttotjóð- arinntøkuna, sum veksur einar 6 ferðir tað krónutal, tú hevur spart í innflutningi. Hetta tí ein feroyskt fram- leidd vera væl vanliga leggur eftir seg í fyrsta liði einar 2- 3 ferðir so nógv sum vinning- in hjá feroyska selumannin- r og harafturat marg- Få >) 19 aldast minst 2 12 ferð við onevndari nultiplikatión ar krónan virkar fleiri ferðir i samfelagsbuskapin oysk framieidsla, sum bert er nærum kappingarfer við út- lendska hevur alstóran týdn- ing fyri búskap okkara, hetta so leingi kostnaðurin av viðgerðini er týðandi partur av samlaða vørukostnadinum og so leingi hesin liggur í Fer oyum. 2. Í 1970 gav flokkurin í áliti nevnt »Idnadarutbygg ing i 70'unum« eina sundur- greinaða meting av tiltøkum til frama fyri feroyska fram leiðslu, flestu av hesum met ingum hava gildi enn í dag Sumt av ti, framt er, varð sett út í kortið i 1970 og sjey tiårini hava verið mennandi fyri feroys.. in ídnað. Tað er ivaleyst neyðugt, at ein fordómsfri viðgerð, sum bendir tjakið burtur av parta politiskum og valtaktiskum vigvøllum, nú verður utloyst Javnaðarflokkurin vil oftast peika á loysnir, har hin almenna medvirkanin, fyri skipanin < leiðbeiningir stendur frammalaga, hetta er