leygardagur 8. september 1979síða 4

Síða 4 Størsti meinbogi fyri menning a sosialurin/serb/að september 1979 v føroyskum jarðarbrúki: Føroyskar búnaðarverur i Ósunnari kapping við tær innfluttu verurnar Í 'yritreytin fyri at reka jarðarbrúk er, at vit sleppa av við tær vørur við framleiða Åhugin fyri at reka jarðarbrúk í dag vísir seg at vera rættiliga stórur millum búnaðarr:enn. Nýggj fjós verða bygd og stór lendi verða velt úr nygg 12. MEN! Umstødurnar ai arb: da undir hjá hesum somu monn- um eru í mongum forum hopi.:eysar. Eitt er at framleiða eina veru. Annað er at sleppa av við hana fyri ein prís, sum liggur omanfyri tað, ið tað kostar at fraleiða vøruna. Lat tað verða sagt beinanveg... í dag er fríur innflutningur av øllum landbúnaðarverum uttanífrá. Og hetta er ein kleppur um beinini á foroyskum framleiðarum. Vit hava vent okkum til formannin í Feroya Jarð- arráð, Fritleiv Joensen, og spurt hann, hvussu veru- liga er statt við føroyskari búnaðarframleiðsiu. Fritleiv Joensen: — Fyritreytin fyri at kunna reka jarðarbrúk er, at vit sleppa av við okkara ver- ur. Higartil hevur tað verið alt ov tilvildarligt. ; Ein er sloppin av við ein sekk av eplum her og har, og tað sama ger seg gald- andi fyri neytakjøt. Tað má koma politisk greiða á hesum spurningi, soleiðis at vit vita, hvat vit skulu framleiða. Vit bråktu 4000 tons av eplum í 1978. Harav vóru 1700 tons feroysk epli Sjálvbjargnir um ynski og vilji er til tess Fritleiv er sjálvur bóndi og hevur garð í Fuglafirði við umleið 20 neytum. Hann er talsmaður fyri, at feroyingar sjálvir fram- leiða tær búnaðarverur, sum vit brúka. Og hann er eisini av teirri áskoðan, at vit kunnu vera sjálvbjarg- nir við hesum verum, um ynski og vilji er til tess. Sum er, liggur útselu- prísurin á útlendskum neytakjøti langt undir framleiðsluprís í t.d. Dan- mark. Fritleiv heldur, at tað er høpisleyst at kapp- ast við tær innfluttu ver: urnar. Hetta er ein ósunn kapping. Verurnar, sum vit skulu kappast ímóti, verða seldar við stórum studningi, Sum staðan er í dag, byggja menn fjós til mjólkaframleiðslu. Fjósini áttu esiini at verið ætla til kjøtframleidslu, men í dag ber als íkki til at byggja uppá kjetframleiðslu av okkara neytum, tí kjøt prisurin er so mikið lágur Sølulidid útbyggjast Vit spurdu nú Fritleiv, hvat kann gerast fyri at beta um steðuna? Eitt slåturvirki, sum kann selja okkara vørui hevði bøtt um støduna Seluliðið hevur heldur ikki verið nóg væl útbygt, og hetta má tí útbyggjast Ég skal her við einum demi greiða frá, hvussu trupult tað er hjá kjet- framleiðarum í Feroyum: Vil framleiðari á Sandi selja 1/4, 1/2 ella heilan neytakropp til mann i Klaksvík, verður hann fyrst at ringja mannin upp. Kjetið fer síðani í bili til Skopunar, so við báti til Havnar, síðani við bíli ella báti til Klaksvíkar, og síðan í bili til keyparan. Bert ómakurin og beinleið- is útreiðslurnar av hesum gera, at framleiðarin fær ikki tað burturúr tí, ið hann veruliga átti. Um veruliga verður kannað eftir, fær hann nógv minni fyri = neytakjetið enn framleiðarin í grannalond- unum. Mjólkavirki og sláturvirki Fritleiv vísir í hesum sam- bandi á, at nakað er við at henda á hesum eki. Í let- uni er Mjólkavirkið Bún aðarmanna undir bygging og skal byrja at taka ímóti mjólk í november. Jarðar- ráðið hevur longu fingið útvegað grundstykki til sláturhúa tætt upp at mjolkavirkinum, ao vån er fyri framman Hvar eigur fyrst og fremst at taka stig til at fån hesi viðurskifiini broytt? Tað mugu vera bún aðarmenn saman við polit ikarunum Politiskur vilji er Er tað eitt ynski frå búnaðarmonnum, at hetta verður broytt? Tað haldi eg heilt vist. Tað verða staðugt fleiri fjós, og måire av lendi verður velt úr nýggj um. Sjálvur haldi eg eisini, at tað hevur verið góður vilji frá politiskari síðu at stuðla jarðarbrúki Spurningurin er bert, um tað ikki skal stuðlast fult út. Tað nyttar ikki bert at tveita pengar í jarðarbrúk Vit mugu eisini fáa pen ingin innaftur. Sjálvbjargnir við mjólk og neyta- kjøti innan seks ár — Kunnu vit verða sjálv- bjargnir við landbúnaðar: verum? — Tað er einki til hind- urs fyri, at vit kunnu verða sjálvbjargnir við bæði neytakjøti og mjólk. Er eitt ynski um at nøkta tervin á mjólk, eru góðir møguleikar fyri tí. Tað skal veltast úr nýggjum og neyt setast við. Eg meti, at tað kunnu ganga bert fýra til seks ár fyri at rekka hetta mál — um ynski og vilji er til tess. — Hvussu við eðrum búnaðarverum? Vit kunnu í ein viss- an mun verða sjálvbjargn- ir við eplum og grønmeti. Men her mugu vit hava í huganum, at tað skulu ser- liga góð lendi til at velta epli og annað grønmeti. Og júst hesi lendi eru få av í Feroyum. Men tað eru tey pláss, har góðir møgu- leikar eru til tað. Bílig epli uttanífrá drepa áhugan at velta Hví gera menn tå ikki meira við t.d. eplavelting? Tað kemst av ti, at vit fáa ógvuliga bílig epli uttanifrå. Her er tað aftur tann ótálmaði innflutning urin, sum drepur áhugan at fara Í gongd við nekrum i Faroyum. Tað er jú eing in, sum tímir at velta mun andi av eplum, tá hann kann fáa tey nógv bíligari við at keypa innflutt í handlunum. Men vóru vidurskiftini ødrvisi, ívist eg ikki í, at vend kom í Vit sóu í 1975, tå eplatrot var. Tá fór prisurin upp á eplum, og fóru knappliga aftur at nógv epli menn velta Fritleiv Joensen, bóndi og formaður í Feroya Jarðarráð Ávís stýring Vit spurdu nú Fritleiv Joensen, um tað almenna átti at havt sterri stýring við innflutninginum? — Eg eri íkki fyri at seta tollin upp, men ein ávís stýring hevði verið góð, soleiðis at menn kendu eina framleiðslu- nøgd. Vit framleiða hesa nøgd, og so må vera pláss fyri tí á heimamarknaðin- um. Feroyingar brúka í dag 4000 tons av eplum árliga, harav framleiða vit tey 1000 tonsini sjálvir So kanska er ikki so langt á mál kortini. Teir mugu skilja okkum Mangt áhugavert og skilagott varð sagt á búnaðarvíkuni í juni. M.a segði formaður Jardarrådsins, Fritleiv Joensen hesi orð upp undir orðaskifti har umboð fyri politisku flokkarnar luttóku. sTað er neyðugt, at vit royna at fáa hesar politíkarar at skilja okkum Vit kunnu gera hetta uppá so mangar mátar Ein er, at vit fáa teir at skilja, at vit vilja frameftir og vilja hava vina avmarking av innfluttari mjólk og fúa teir at skilja, at mjólkavírkið er landsfelag, og av rottum átti at havt alla mjólkaframleiðslu um hendi, og soleiði 8 Fåa teir at eisini ta innfluttu mjólkina skilja, grannalondum okkara hevur landbúnaðurin í alla stýring í framleidsluni, og heuði ikki tolt at verðið um sitin át ve råur hjá okkum heilsolumonnum og. sum gjort Studningurin til mjólkaframleiðsluna, tt eisini kjat- og rómastudningurin, heuði komið nogvar ferðir betri til nyttu, um veru ligur framl iðslupolitik kur lå aftanfy ri Spurningurin til okkara politikarar má vera, um ikki veruligur vilji er til at broyting« fúa