leygardagur 22. september 1979síða 10

Síða 10 AU ORÐ ASS A SÆTTET 8 OOSAO A NS OO AD SO SNL OO BAA ILL OLE Nr. 73 — 22. september 1979: Fólkaskúlin skal hava avbjóðingar Í døgunum 11. til 15. september vitjaði danski yvir- læknin Ole Bentzen í Føroyum og helt fyrilestur fyri læknum og øðrum áhugaðum í samkomuhellini á Landssjúkrahúsinum. Ole Bentzen arbeiðir sum yvirlækni á „Statens Hørecentrak« í Århus. Hann hevur serstakliga arbeitt við trupulleikunum hjá handicappaðum børnum, tað verið seg deyvum, blindum, mongol- um, spastikarum og øårum. Ole Bentzen hevur hesi seinastu 30 árini verið ein av fremstu talsmonnunum fyri, at handicappað børn koma at ganga í somu skúlum, sum vanlig børn (integratión). Í livsstarvi sínum sum lækni hevur Ole Bentzen skrivað nógvar ritgerðir og bøkur um handicappað børn. Hann hevur saman við nøkrum gørum læknum skrivað bókina: „Dansk Audiologi«. Í bókini verður sagt frá royndunum við deyvum í Danmark tey seinastu 25 árini. Ole Bentzen er í dag ráðgevi hjá danska uttan- ríkismálaráðnum í spurningum, sum viðvíkja hoyru- og málsmenning. Annars er Danmark í dag tað landið í heiminum, sum liggur á odda, hvat viðvíkur endurútbúgving av deyvum. Ole Bentzen hevur sjálvur staðið á odda fyri upp- byggingini av deyvamiðstoðum í Egyptalandi, India, Sri Lanka, Australia og New Zealandi. Danmark framleiðir i dag 25 prosent av øllum hoyritólum í heiminum. Sosialurin hitti Ola Bentzen og tosaði við hann, áðrenn hann fór víðari til Íslands seinasta leygar- dag, har hann skuldi halda fyrilestur í íslendska læknafelagnum. Hvat hevur so hesin Ole Bentzen at siga okkum føroyingum! Ikki so lítið, tå samanum kemur. Hann hevur nevniliga sínar meiningar um handicappað børn, um fólkaskúlan, um spesialskúlar, um vardar verkstaðir, um institutiónir og um nógvar aðrar spurningar. Hann heldur, at tað er skeivt, at vit koyra handi- cappað børn i spesialbarnagardar og í spesial- skúlar. Tey skulu vera saman við ødrum børnum i vanligum barnagørdum og skúlum, um tey skulu mennast og gerast meira sjálvbjargin og trívast í samfelagnum. Hann tosar íkki um blind ella deyv børn, men harafturímóti um børn, sum eru oðrvísi. Ole Bentzen ger upp við aldargamlan síð við- víkjandi: viðgerðini og endurútbúgvingini av børnum, sum eru gørvísi. Hann fordømir ikki for- tíðina ella institutiånirnar sum so, men hann vísir á, at vit mugu ikki læsa okkum føst í gomlum undir- vísingar- og viðgerðarháttum. Hann er íkki samdur við teimum, sum síga, at vit skulu bíða við at senda handicappað børn í fólka- skúlan, til skúlin er búgvin at taka ímóti teimum. Skal skúlin bíða, verður hann ongantíð búgvin. Skúlin verður einans búgving, um hann fær av- bjóðingina, heldur Ole Bentzen. Kjarnan í tankum hansara er,at tey handicapp- aðu og tey frisku børnini skulu ikki skiljast sundur, hvørki í skúlanum ella í arbeiðinum. Bert við at vera saman kunnu tey vera við til at hjálpa hvorjum ødr- um, geva hverjum øådrum avbjóðingar og ábyrgd. Ole Bentzen heldur, at eitt samfelag er bert eitt gott samfelag, um tað tekur sær av teimum veik- astu. Í samreðuni við danska yvirlæknan nema vit við fleiri av umrøddu spurningum. Ole Bentzen: — Út í fólkaskúlan við handicappaðum børnum. Spesialskúla- lærararnir eiga at fylgja við og fysiotera- peutarnir Ole Bentzen, yvirlækni á „Statens Høresentral« í Århus: andicappað born skulu ikki á spesialbarnagar0ar og -skúlar Tey skulu vera saman við øðrum børnum í vanligum barnagørd- um og skúlum — Vit eiga ikki at seta handicappað børn í spesialbarnagarðar ella spesíalskúlar. Skulu tey hava nakran møguleika at mennast, mugu tey vera saman við vanligum børnum í vanligum barnagørbum og skúlum. Ole Bentzen hevur fyrst og fremst arbeitt við deyv- um bernum, men arbeiðið hansara feynir eisini um onnur handicappað børn. Við ellum hesum børn- um vísir tað seg, at jú fyrr vit uppdaga tey og jú fyrr . arinn | Få + | ey verða hildin til og fyri at klåra seg sjålv i samfelagnum. Ole Bentzen visir i hes- um sambandi å, hvussu stóran tydning tað hevur, at tey handicappaðu bern- ini koma í barnagarðar, har tað eisini eru vanlig børn. Tá hava tey møgu- leikan at læra av hinum, menna målid og læra at røra seg, og tå kunnu tey eisini klára seg betri, tå tey seinni upptikin í fólkaskúlan. barnið ikki verður flutt frá heiminum, verandi umhvervi. at skúlabern bert læra 30 prosent í skúlanum. Tí mugu vit skilja, hvussu stóran týdning tað hevur, at tey kunnu vera heima og vaksa upp saman við systkinum, vinum 0.ø. Tey seinastu 12 árini hevur Ole Bentzen ser- stakliga = havt stóran áhuga fyri mongolbern- um. Eins og tað er gald- andi fyri blind, deyv og spastisk bern, so ræður tað eisini um at uppdaga og fáa fatur á mongolum skulu verða so tíðliga, sum til ber. Mongolar Skúlin og heimið Í fyrilestri sínum í Feroy- Ole vísir á, hvussu stóran um kom Ole Bentzen týdning tað hevur, at rættiliga ofta inn á spurn- ingin um mongolar, Sjálv- ur sigur hann, at hann hevur greitt læknunum á Landssjúkrahúsinum frá, at tá teir fáa eitt mongol- barn til verður í sínum heimliga men Vit eiga ikki at gloyma, viðgerðar, so ræður um at fáa fatur á onkrum, sum veit nakað um hesi bernini. Foreldrini skulu síðani hava eina arbeiðsætlan at ganga eftir. Henda ætlan skal hava upplýsingar um, hvussu foreldrini skulu fyrihalda einum mongolbarni. — Tað er nevniliga s9, sigur Ole Bentzen, at tá vit gerast foreldur at ein- um brekaðum barni, tá er talan um tríggjar sjúk- lingar. Teir eru mamman, pápin og barnið. Tey skulu oll viðgerast, øll skulu læra nakað um handicapp- ið og ell skulu vita, hvat skal gerast fyri at beta um viðurskiftini. Ole Bentzen leggur stóran dent á, at barnið skal ikki undir andveika- forsorgina skal búgva heima hjá foreldr- unum, tá hetta letur seg seg mótvegis: gera. Sjálvur vitjar og hjálpir hann í letuni um- leið 150 mongolbørnum, sum búgva heima hjá for- eldrunum. 10 av hesum bernum ganga nú í fólka- skúlanum. Sjúkrahúsið stóra ábyrgd Uppá fyrispurning, hver skal taka stig til, at for- eldrini fáa upplýsingar um, hvussu tey skulu taka sær av einum mongol- barni, sigur Ole Bentzen: — Tað haldi eg fyrst og fremst sjúkrahúsið eigur at syrgja fyri. Í fyrstu syftu er tað fødideildin, jarðarmóðurin og læknin, ið eiga at vita, hvenn sak- kunnleika tey skulu hava fatur á, um barnið hevur eitthvert brek. — Í Danmark eri eg ein av teimum, sum foreldrini ringja til at biðja um hjálp. Og so koma tey til mín við mongolbarninum. Ole Bentzen heldur fyri, at hava føroysk foreldur ongan at heita á fyri at fáa hjálp í Feroyum, so eru tey vælkomin at tosa við seg. Tað er eins umráð- andi at tey fáa eina ferð til Danmarkar, sum onnur fáa, ið búgva á Hotel Tórs- havn og eru til kanningar á Ríkishospitalinum. — Hvussu er steðan tá hjá eðrum handicappaðum bernum? Ole Bentzen: — Vit