leygardagur 13. oktober 1979síða 10

Síða 10 sosialurin Nr. 79 — 13. oktober 1979 Fólkaskúlin — Spesialskúlin — Handikappað børn Føroyski fólkaskúlin hevur í fleiri ár roynt at skipa fyri undirvísing av handi- kappaðum bornum. Hetta hevur eydnast væl. Men høvdu vit ikki fyri sjey árum síðani skipað fyri tali- og hoyriundirvising i fólkaskúlanum og útbúgving av lærarum til hesi størv, so heuði fólkaskúlin í dag ikki verið forur fyri at tíkið sær av hesum handikappaðu næmingunum. Nú er hann tað. Vit mugu hava í huganum, at tað er mest naturligt, at oll born fáa sína skúla- undirvísing á heimplássinum, og at tað slepst undan at skula flyta heimanífrá. Tað eru hend stór framstig á hesum eki tey seinastu árini. T.d. kann nevnast — hvat viðvíkur teimum sterkt hoyribrekaðu — so kunnu tey í dag sita í vanligum skúlaflokki og fylgja við undirvísingini. Hetta kunnu tey gera, tí vit í dag hava serlig hoyritól (F M-tól). Hesir og aðrir handikappaðir næmingar fáa munandi meira burtur úr normal- undirvísing í fólkaskúlanum, enn um teir vórðu fluttir til eitt aumarkað og fremmant umhvervi. Talan mennist við at fáa impulsir uttanífrá. Tí ræður um at hava talubrekað born í einum talandi umhvørvi. Eg eri fegin um, at fólk fáa eyguni upp fyri hesum natúrliga útviklinginum har talan er um at skula hjálpa handikappaðum bornum á staðnum. 1aå fara tó altíð at vera næmingar, sum bæði orsakað av einum serligum breki ella av heimligum orsøkum, sum náttúrligt vilja koma at vera á einum spesial- skúla. JOHANNES ANDREAS NÆS, OKTOBER 1979 Stavnhald fólkaskúlans: At undirvisa øllum Johannes Andreas Næs: — Mest naturligt at eisini handikappad børn fåa undirvising å heim- plåssinum andikappaðum oysku fólkaskúlalógini kann landsskúlaráðið bjóða bernum, sum enn ikki hava byrjað skúla- gongdina, sernámsfreði- liga hjálp. Landsskúlaráð- ið kann skipa fyri serund- irvísing fyri bæði undir- vísingarskyldug og ikki undirvísingarskyldug børn og ung undir 18 ár. Stavnhald fólkaskúlans er at undirvisa handikappadum — so nogvum og so væl sum møgu- ligt 1. august í år kom nýggja PSykologin Johannes annan sernámsfreðiligan Fólkaskúlin kann eisini fólkaskúlalógin í gildi í Andreas Næs, sum ar- stuðul. bjóða næmingunum undir- Feroyum. Sambært beiðir innan landsskúla- Landsskúlaráðið ásetur vísing í frítíðini. fyrisitingina, haðani hann fyriskipar teirri serundir- vísing, sum er á skúlunum nýggju lógini hevur fólka- skúlin ábyrgd av øllum børnum, sum foreldur reglur hesum viðvíkjandi og kann í hesum sambandi víkja frá teimum krevum, Jóhannes Andr. Næs sigur, at hetta at lands- skúlaráðið kann bjóða melda inn í fólkaskúlan. Í kring oyggjarnar. sum annars eru í lógini bernum, ið enn ikki hava sterri mun enn árini Tann nýggja fólka- viðvíkjandi ymsum grein- byrjað skúlagongdina, frammanundan verður tað skúlalógin sigur, at um. sernámsfreðiliga hjálp, nú álagt fólkaskúlanum at undirvísa handikappaðum næmingar, sum eru á ein- tað er at skilja soleiðis, at um slíkum menningar- Undirvísing áðrenn rakar ein við t.d. tali- og børnum. stødi, at tað krevur serligt ; hoyribreka3 børn, so Í hesum sambandi hava fyrilit ella serligan stuðul, skúlaaldur ræður um at geva teimum vit tosað við skúla- fáa serundirvísing ella Sum nakað nytt í fer- hjálp so tidliga sum møgu- ligt. Hetta kunnu teir tali- og hoyrilærarar, sum nú starvast í fólkaskúlanum, taka sær av. Tað hevur tá tann fyri- mun, at tá ið barnið kemur í undirvísingarskyldugan aldur, so heldur tað fram við sama tali- og hoyri- lærara, um tað er neyðugt. Tað sleppur tá undan at verða flutt til fremmant pláss at viðgera brek sítt. Hetta hevur eisini tann fyrimun, at fáa vit hjálpt barninum longu, meðan tað er 3,4 ella 5 ár, so hevur barnið kanska fingið rættað sítt brek, áðrenn tað byrjar undir- vísing í skúlanum. Uppá fyrispurning um bern, sum enn ikki hava byrjað skúlagongd í 1. flokki í dag kunnu fáa ser- undirvísing og hjálp, sigur Jóhannes Andreas Næs, at hetta stendur í lógini, men har skal landsskúla- ráðið so fyrst gera eina reglugerð, og fyrr enn tað . er gjørt, kann landsskúla- ráðið í praksis ikki fyri- taka sær nakað. — Nær kemur hon? — Tað dugi eg ikki at siga við vissu, men tað er avgjert neyðugt, at hon kemur skjótt. — Er fólkaskúlin annars førur fyri at undirvisa bernum, sum ikki eru komin í undirvísingar- skyldugan aldur? — Tað haldi eg sjálvur, at hann er. Sum demi kann eg nevna, at júst í hesum degum ferðast tali- og hoyrilærarin í Suður- oynni úr Sandvík til