leygardagur 24. november 1979síða 3

Nr. 91 — 24. november 1979 sosialurin Mugu spyrja okkum sjálvi Wt hvat er best fyri tey gomlu — og royna at vera opin fyri nyggjum møguleikum — Vit eiga alla tidina at seta okkum spurningin, hvat er best fyri tey gomlu. Vit mugu fåa eitt sak- ligt, ærligt og opid tjak um henda spurning og royna at vera opin fyri nyggjum møguleikum. Hetta sigur Steinbjørn Ja- cobsen, skúlastjóri og rit- høvundi, i samrødu vid Sosialin. Steinbjørn hevur i sínum arbeiði sum skúla- stjóri og rithevundi oftani nomið við spurningar, sum viðvíkja viðurskift- unum hjá teimum gomlu í samfelagnum. Tey fyrstu skeiðini hjá heimahjálparunum vórðu hildin á Háskúlanum, har- umframt luttók Stein- bjørn á eini stevnu hjá heimahjálparunum, sum varð hildin í Kambsdali í fjer. Skriva um tey gomlu Sum 'rithevundi hevur Steinbjern Jacobsen greitt úr hondum ein út- varpsleik, sum ber heitið: >Gardinurnar fyri, og hvat so?< Hetta er ein leikur, sum livandi og lætt fylgir lívinum hjá eini einsamall- ari og eldri kvinnu, sum býr heima hjá sær sjálv- um — og ynskir at vera har sum longst. Leikurin varð útvarp- aður í fjør. — Sætt at siga, heldur Steinbjern fyri, so hevði eg roknað við einum tjaki aftaná um henda so týðandi spurn- ing, tí hetta var ein tjak- leikur, men tíanverri bleiv einki tjak. Vit hava biðið Stein- bjørn siga sína hugsan um viðurskiftini hjá teimum gomlu í Feroyum í dag — og hvussu vit eiga at taka okkum av teimum. Mín skylda Steinbjørn heldur fyrst fyri, at onkur man spyrja, hvat tað rakar Steinbjørn Jacobsen at blanda seg uppí, antin vit skulu hava ellisheim ella ikki. — Til tað er at siga, at eg kenni tað sum mína skyldu bæði sum sam- felagsborgari og menniskja at hugsa um hesi viðurskifti. Steinbjørn er av teirri åskodan, at vit eiga at um- hugsa spurningin viðvíkj- andi teimum gomlu gjølla, áðrenn vit taka eina av- gerð. Og hann sigur víðari: — Sjálvsagt er ein ávísur tørvur á bæði ellis- og rektarheimum, men vit mugu ikki læsa okkum fost í teir tankar, sum vóru frammi fyri fleiri ár- um síðani. Bundin av fortíðini Tíanverri hava vit lyndi til at hugsa í tankagangin- um, sum var fyri 10 til 15 árum síðani. Vit eiga har- afturímóti at læra av for- tíðini. Hyggja vit nú t.d. at skúlabyggingini, so hava vit lagt dent á at byggja stórar skúlar. So eisini við t.d. ellisheimum. Nú eru vit við at venda okkum frá hesum tankan- um. Umsteðurnar eru eisini nógv broyttar. Nú hava vit bæði vegir og telefon um alt landið. Hesi viður- skifti gera, at vit nú kunnu taka spurningin um tey gomlu upp til við- gerðar av nýggjum. Altíð tervur á rektarheimum Steinbjørn sigur, at vit sleppa ongantíð heilt utt- anum røktarheim. Tí tað vilja altíð vera gomul fólk, ið als ikki kunnu klára seg sjálvi. — Men vit mugu gera okkum greitt, at gomul fólk umframt at hava terv á læknum og sjúkrasystrum, eisini hava annan tørv fyri neyð- ini, eitt nú at kunna vera í tí sama umhvervinum, sum tey hava verið stóran part av lívinum. Ganga burtur frá ellisheimum Steinbjørn setir spurnar- tekin við, um vit eiga at byggja fleiri ellisheim í Feroyum. Hann vísir á, at leita vit bert nekur ár aftur í tíðina, so var tað Nýtt vakstrarhús í Kirkjubø: Fyrst plantur- nar seldar På I seinastu viku seldi tad nyggja vakstrarhusid hjå Urtagardinum í Kirkjubø tær fyrstu planturnar. Tad er Olavur Paturs- son, sum hevur bygt hetta stóra og fram- komna vakstrarhúsið. Steddin á húsinum er 96 ferðir 12 metrar og kost- naðurin er umleið 1,5 mill. kr. Ólavur fór undir út- grevsturin seinasta heyst. Eftir páskini varð grundin stoypt og í juni settu nakrir danir húsið upp eftir trimum vikum. Seinast í august fluttu tær fyrstu planturnar inn. Vakstrarhúsið er tó ikki heilt liðugt enn. Ein partur er eftir at taka í brúk. Ólavur arbeiðir sjálvur við at gera húsið liðugt, so til várs — í; mars — verður húsið fult við kálplantum og summarblómum. Nú undan jólum er vakstrar- móti at byggja ellisheim í grannalondunum. Eins og vit hava bygt stórar og kostnaðarmiklar skúlar, hava vit eisini bygt stór ellisheim. Vit hava lyndi til at halda, at er ein skúli, eitt ellisheim ella okkurt triðja so og so stórt og kostar tað so og so nógv, so er tað so sanni- liga eisini gott. Vit hava tá kunnað vaskað okkara hendur. Eingin vildi á ellisheim Tað var ein hending mið- skeiðis í 60-unum, sum fekk Steinbjørn at hugsa meira um spurningin við teimum gomlu. Tað var ein donsk kvinna, sum skuldi gera eina sending til danska útvarpið um tey gomlu í eini feroyskari bygd. Hon vitjaði í Húsa- vík, har Steinbjørn var lærari um tað mundið. Danska útvarpskvinnan tosaði við ell tey gomlu í bygdini — og fekk m.a. burtur úr, at eingin av teimum ynskti at koma á eitt ellisheim. Hyggja vit nú eftir teimum tølum, sum vórðu gjørd fyri nekrum árum síðani yvir tervin á ellis- heimum ymsa staðni í Fer- oyum, kanska serliga á stórplássunum, so síggja vit, at tervurin í dag skuldi verið rættiliga stórur. húsið fylt við jólaplant- — um — jélastjørnum, jóla- * begonium og hyasintum. Sosialurin hevur vitjað vakstrarhúsið og havt eina samreðu við Ólav Patursson, sum kemur í næsta blað. Heimahjálpin — ein góð loysn — Men her er tað so hent, leggur Steinbjern afturat, at ein nýggjur meguleiki er komin undan kavi, nevniliga heimahjálpin. Var heimahjálpin íkki komin, so hevði uttan iva verið stórt brúk fyri ellis- heimum. Eg haldi-sjålvur, at júst hetta við heimahjálpini hevur verið ein nýggjur máti at loysa spurningar- nar uppá. Men hesin meguleikin er ikki troyttur til fulnar. Við hesum vil Stein- bjern vísa á, at vit eiga at royna at: finna nýggjar leiðir ístaðin fyri ellisheim — m.a. við at útbyggja bæði heimahjálp og heimasjúkrarekt. — Men hetta við ellis- heimum er ógvuliga fast grógvið í okkum. Við heimahjálpini funnu vit- kortini ein nýggjan megu- leika, og tað kundi væl verið, at okkurt triðja átti at verið roynt eisini. Spurdur um hvenn triðja Síða 3' y møguleika hann kundi hugsa sær, svarar Stein- bjørn, at tankin vid vard- um íbúðum uttan iva hevði verið góður í Feroy- um. — Vit kunnu hugsa okkum, at ein kommuna tók stig til at seta hús í stand, har tey gomlu so kunnu koma saman til eitthvert ítriv. Úti á bygd- unum eru nógv hús, sum kundu verið brúkt til tílíkt endamál, meðan tað t.d. í Havn er ógvuliga trupult at finna heli til nakað sum helst. Steinbjern heldur ikki, at tað er ein góður máti at geva teimum gomlu pen- ing so tey kunnu klára sg sjálvi. Hann heldur har- afturímóti, at vit eiga at ganga tann vegin, at har bernini ella onnur í familj- uni kunnu taka sær av sín- um avvarðandi, har áttu tey eisini at fingið len fyri tað. — Partapolitikkur eigur ongantíð at koma uppí, tá tað snýr seg um viður- skiftini hjá teimum gomlu, endar Steinbjern Jacobsen.