leygardagur 27. juli 2002síða 12

22 Nr. 142 - 27. juli 2002 Nr. 142 - 27. juli 2002 23 Í 1952 kom Fríðrikur kongur á Havnina eftir at hava verið á vitjan í Grønlandi Um Ólavsøkuna há- tíðarheldur Føroya Løgting sín 150 ára dag fyri endurstovn- anina og fyrsta bind av søgu tingsins er longu handað ting- sins formansskapi. Fyri 50 árum síðani, í 1952, var eisini há- tíðarhald, tí tá helt løgtingið sín 100 ára dag síðani endur- stovnanina í 1852 LØGTING Føroya Løgting hátíðar- heldur um Ólavsøkuna, at 150 ár eriu liðin síðani endurstovnanina í 1852. Tingformenn úr granna- londum í útnorði eru gestir og veitsla er fyri inn- bodnum. Hetta verður beint eftir gustænastuna ólav- søkudag og eftir ólavsøku- røðu løgmans. Í samband við 150 ára dagin verður givin út søga tingsins í trimum bindum harav tað fyrta er komið. Tinghúsið verður umbygt og umvælt, men kann tó takst í nýtslu til ólavsøk- una. Tinghúsið varð bygt á Husabøi stutt eftir endur- stovnan løgtingsins og har stendur tað enn. Áðrenn vóru tingfundir í Gongini í gomlu tingstovuni, sum varð bygd í 1662, og sum eisini hýsti tinginum, til tað varð niðurlagt í 1816. Nýggja húsið á Húsabøi var liðugt í 1856 og var 14x16 alin. Í 1906 var gjørt av at víðka húsini og at um- byggja. Á fyrstu hædd var ting- salur, sitistova, floksrúm hjá sambandsflokkinum, tvær forstovur og toilett. Á loftinum vóru hesi rúm: Í syðra enda, millum ting- menn kallað "Suðurpól- urin", hevði javnaðar- flokkurin floksrúm, á kvist- inum hevði fólkaflokkurin floksrúm, og í norðara enda, kallaður "norðpól- urin", var floksrúm tjóð- verdisfloksins. Millum norðpólin og kvistin hevði framburðsflokkurin floks- rúm, og millum suðurpólin og kvistin hevði sjálv- stýrisflokkurin floksrúm. Rúm sjálvstýrisfloksins varð millum tingmenn kallað "heilsunevndin" og í hesum rúmi plagdu ting- menn vanliga at spæla kort. Áðrenn ferðasambandið varð so væl útbygt, at ferðast kundi til og úr Havn hvønn dag, vóru tingmenn vanliga í Havn fyri vikuna, meðan tingfundir vóru, og til at stytta sær stundir gingu kortspølini hvørt kvøld á tinghúsloftinum, og so stórur var áhugin millum tingmenn fyri kortspæli, at eisini tingmenn úr Havn vóru í tinghúsinum um kvøldið og spældu kort. Í 1977 varð tinghúsið aftur umbygt. Arkitekturin J.P. Gregoriussen stóð fyri umbyggingini. 1852 - 1952 Føroysku bløðini gera í 1952 eitt sindur burturúr 100 ára degi løgtingsins. Dimmalætting og Tinga- krossur nevna nakað av tí, ið hátíðarhaldið fevnir um. Bløðini prenta søguyvir- lit og heilsanir og røður. Tað sæst, at til staðar eru varaformaður landstingsins og forsætisráðharrin, um- framt gestir úr Finnlandi, Íslandi, Noreg og Svøríki. Tingið er eisini fult av fólki. Eitt sindur verður sagt um søguna tey 100 árini, ið farin eru av tingsøguni. Ymiskt hevur óivað ver- ið, hvussu endurreisnin av tinginum hevur verið um- hildin. Stuttligt er í dag at tríva í eitt brot um embætisvaldið, nú vit fyri fáum árum síðani hava fingið nýggja stýrisskipanarlóg, ið hevði umfatandi broytingar við sær. Í grein í Tingakrossi í 1952 stendur millum annað soleiðis í grein um løgting- ið gjøgnum 100 ár: "Men annars varð stríðið móti embætismonnunum donsku nógv hildið fram í tjóðskaparpolitiki...." "Ein stórur partur av embætis- monnunum er við nýskip- anina í 1948 komin undir føroyskt ræði og eingin skila føroyingur kann í dag vera so blindur, at hann ikki hevur ferilin av, at eitt nýtt stríð við føroyskt embætis- vald er í umbúna. Nú gongur nógv dult fyri seg í føroyskari umsiting og landsstýrið við sínum tæn- astumonnum hevur í síðstuni tikið sær rætt til at gera mangt einsamalt, sum ikki áður hevði verið tolt donskum embætismonn- um..." Landsframsýning Í bløðunum er eisini prent- að røðan, sum statsminister Erik Eriksen helt tann 29. juli 1952. Hann sigur seg millum annað fegnast um, at hann hevur verið við til at fáa í lag heimastýris- skipanina, sum hann metur Tá løgtingið fylti 100 ár Løgtingshúsið í fimtiárunum. Í 1952 fylti tingið 100 ár Framhald á s. 23 Tingsøgan er komin út í bók. Finnbogi Ísakson, formaður í ritstjórnini og fyrr- verandi tingformað- ur, handaði hósdagin Edmundi Joensen, tingformanni bøk- urnar, ið bera heitið Løgtingið 150. Hetta er tingsøgan frá landnámi og fram og er hon ætlað øllum Føroya fólki LØGTINGIÐ 150 ÁR Dagfinn Olsen Formaðurin í ritstjórnini og fyrrverandi tingfor- maðurin Finnbogi Ísakson, handaði hósdagin Ed- mundi Joensen tvey tey fyrstu bindini av tingsøg- uni. Heitið er Løgtingið 150. Talið 150 er eitt sindur kámt á permui, tí í veru- leikanum er tingið meira enn 150 ár, segði Finbogi Ísakson á samkomu á løgtingsskrivstovui hós- dagin. Hans Andrias Sølvar á hevur staðið fyri stórum parti av fyrsta bindinum, ið viðgerð tingsøguna. Annað bind hava seks fólk skrivað og finna vit har m.a. øll tingfólk, ið hava verið. Tey eru eini 440 í tali og mynd er av teimum flestu. síåsta bind kemur í heyst og har verður m.a. valtøl og leitorð at fina, greiddi Finnbogi Ísakson, sum vegna ritstjórnina handaði tingformanninum bøkurnar. Í ritstjórnini hava, umframt Finnboga, sitið Súsanna Danielsen, Jákup Thorsteinsson, Demmus Hentze og Pól á Kletti. Edmund Joensen takk- aði fyri og fegnaðist um, at tingsøgan nú loksins er komin í bók, tí hetta hevur áður verið ætlan, sum er dottin niðurfyri. Hann metir hetta sum ein dýr- grip og førdi fram, at hugaligt er at merkja sær, at løgtingið óivað er besta boð uppá ellsta ting í Europa. Til alt fólkið Finnbogi Ísakson segði á samkomuni hósdagin, at hugsað er um, at øll skulu hava ráð at ogna sær ting- søguna, tí hon er fyri alt fólkið. Bind eitt og tvey verða seld saman í bók- handlum fyri 150 krónur og bind 3 kemur at kosta 75 krónur. Edmund Joensen segði, at formansskapur løgting- sins hevur biðið ritstjórn- ina halda fram og kemur bind nummar 3 ætlandi í heyst. Roknað var við, at bóka- ætlanin kom at kosta einar 2 miliónir, men staðfestast kann í dag, at kostnaðurin er væl undir. Kanska 1,2 milliónir, ella har á leið. Fyrsta upplag av ting- søguni er 2300 eintøk. Løgtingið 150 ár: Besta boð uppá elsta ting í Europa Formaðurin í ritstjórnini og fyrrverandi tingformaðurin Finnbogi Ísakson, handaði hósdagin Edmundi Joensen tvey tey fyrstu bindini av tingsøguni sum eina av sínum áhuga- verdastu uppgávum. Somu- leiðis tekur hann til eftirtektar, at landafrøðiligu og vinnuligu viðurskiftini í Føroyum eru so ymisk frá teim donsku, at fyrilit ikki bara má, men skal takast fyri hesum, tí tað er al- neyðugt. Ov drúgt verður á hesum stað at taka til viðgerðar alt, ið fór fram við 100 ára- haldið og djúpt innlit í viðurskiftini fær ein heldur ikki við bert lættliga at kaða í bløð frá 1952. Men søga tingsins er nú komin út í bók og har fæst størri innlit. Men tað skilst í bløðun- um frá 1952, at skipað var tá fyri sonevndari lands- framsýning, ið millum mangt annað eini hevði á skránni eina løgtingsfram- sýning við m.ø. fundar- bókum. Kongur vitjar Í ár, við 150 ára føðingar- dag løgtingsins, er ikki umboð fyri kongshúsið við. Sambært løgtingsformann- inum er ein orøk, at slíkt má leggjast ætlan um í sera góðari tíð, tí tey kongaligu hava úr at gera og hava drúgva skrá. Heldur ikki í 1952 var kongur til staðar við há- tíðarhaldið. Men hann vitj- aði tó í 1952. Í august kom Fríðrikkur kongur inn á Havnina við kongaskipin- um, eftir at hava vitjað í Grønlandi, og fekk hann tignarliga móttøku. Í dag, við 150 ára dag løgtingsins, stendur løg- tingshúsið ikki liðugt, eftir enn eina umbygging, ið eisini umfatar bygningin hjá Føroya Tele, sum nú eisini gerst partur av ting- húsinum. men tó er komið so mkið á leið, at húsið kann takast í nýtslu. Við nýggum tinghúsið og nýggjari bókarøð um søgu tingsins verður stevnt mót teim 200 árunum í søgu løgtingsins. Tinghúsið í 1906 Ólavsøka uttan fyri tinghúsið í 1930 Framhald av síðu 22 C M Y K 23 22