mikudagur 12. desember 1979síða 7

Nr. 96 — 12. desember 1979 búskaparligu sum vit í letuni eru í. okkara fiskiskipaflotanum. Orsøkin til kreppuna hækkingar, fyrst fyri Jógvan Sundstein Sosialurin hevur biðið meg vegna Fólkaflokkin skriva eitt sindur um ta kreppu, Fyrst eiga vit at gera okkum púra greitt, at kreppan, sum leikar á, er ein rentabilitetskreppa í primervinnu, má hon loysast við fyrst og fremst at hjálpa hesi vinnu, annars vil hon, um hendan vinnan gong- ur undan, breiða seg til restina av samfelagnum. ikki longur eru til staðar. Steðan er tí verri nú, enn hon áður hevur verið, tá ið vit kundu fiska okkum burtur úr kreppum. Hverjar eru so loysnirnar? Fyrst má sigast, at ong- in patentloysn finst. Um so var, var bara at føra hana igjøgnum, ongan- tíð ov skjótt. Men har- fyri eigur ein ikki at upp- geva vónirnar. Tað hevur verið sagt, at tær góðu tíðirnar vit hava havt, skuldu givið Orsøkirnar til kreppuna eru fyrst og fremst tvær, nevniliga hækkingar av útreiðslusíðuni hjá vinn- uni vegna altjóða prís- og fremst oljupríshækking- ar, og síðan at fiskaprís- hækkingarnar ikki hava verið samsvarandi hes- um, og at meguleikar alternativum veiðum og fiskanegdum okkum meguleika fyri at núverandi Og tað er eisini júst tí, vit hava meguleika fyri hesum. Í teimum góðu tíðunum, hevur verið ferdur ein politikk- ur við relativt lítlum ella klára tær niðurgangstíðirnar. hóast alt vit hava havt, ongum vekstri almennu nýtsluni, burtursæð frá at stuðul- in til fiskivinnuna sein- asta árið er øktur nakað. Hinvegin eru stórar upp- sparingar og íleggingar farnar fram, serliga á privata sektorinum, ikki minst innan veiðuflotan. Hetta ger, at vit hava ein væl útbúnan veiðu- flota, men samstundis krevst at hesar stóru ílegur forrenta seg, og at tað er júst okkara stóra vandamál. Stuttfreistað loysn Fyri at loysa spurningin uppá longri sikt er tí avgerandi neyðugt fyrst at hjálpa flotanum við teim heilt átroðkandi trupulleikunum. Hetta gerst einans við, at út- vega nøkurlunda lagalig lån til flotan til at av- loysa tad akuttu skuldina hjå skipunum til lånistovnar og kredi- torar. Sjålvt um hesi lån verða upptikin uttan- lands, økir tað ikki uttanlanda skuldina FK og SMS Tá eg hoyrdi orðaskiftið millum Hans Mortensen og meg sjålvan i Middepl- inum i Utvarpinum friggjakvøldid, var eg var- ur vid at eg ikki rættadi nakað sum varð sagt um FK og SMS. Fyri at vísa, at m.a. FK hevði góðtikið SMS pro- jektið segði Hans Morten- sen, at FK hevði havt ein leigusáttmála við SMS, undirskrivaður av allari stjórnini. Longu 1-2 ár eftir at FK hevði latið upp i nýggjum húsum niðri í Dr. Jakob- sensgetu var tað greitt, at har var ov trongt, og at okkurt mátti gerast. Trapputreðin var tá út- løgd til handilsbygging, og vit søktu ti um grund- stykki har. Kommunan hevði aðrar ætlanir, og p/f SMS fekk øll rættindi til Trapputreðna, sum í veru- leikanum var einasta brúkiliga eki innan táver- andi kommunumark. FK kannaði so, um ein 1 eina ioysn trupulleikar í samband við hetta projekt, men ein bindandi leigusáttmáli var ongantíð inngingin, og tað var meira av neyð enn av hugi, at vit fóru inn í hesar samráðingar av nógvum orsøkum, sum tað verður ov drúgt at fara at umreða her. So fekk eg ikki sagt tað greitt, í sendingini, so hevur í hesum ikki ligið nekur prinsippsteða hjá FK um SMS-projektið. Tað sum síðani er hent, evur bert undirstrikað munandi, tí fyri ein stóran part er tað uttan- landsskuldin, sum verður goldin við hesum saneringslánum. Landsstýrið er tí í ferð við at kanna hendan spurning, og má hetta vera avgreitt áðrenn jól. Langfreistaðar loysnir Av teimum loysnum, sum hava nakað longri freist er endurskoðanin av studningsskipanun- um til fiskaprísirnar, og er her hugsað bæði um feskfiskastudningin og ídnaðarstudningin. Hendan freistin er tó bert til 31. januar 1980, tá ið núverandi fyribils- skipan fer úr gildi. Víðari skal viðmerkj- ast at øll framtidarloysn byggir á, at eksportprís- ir okkara sum frálíður hækka nakað. Uppá uppaftur longri sikt verður allur fiski- vinnustrukturur okkara framhaldandi at verða SMS kann metast at vera ein investering, sum við eitt tak hevur ekt um handilskapasitetin í Havn. Flestu munnu halda at ein tílík stórin- vestering var óneyðug. Og fyri handlarnar í SMS er investeringin so mikið stór, at eitt og hvert til- tak, sum kann lokka fólk niðan er neyðugt, í vón um at selan verður somikið stór, at húsaleigan til at forrenta hesa stóru investering kann dragast heim. Nú er tað púra greitt at FK tók rætta avgerð, ikki Vit at fara upp í SMS. viðgjerdur. Vónandi verður enn eina tíð nakað av fjarleiðum at royna á, men umlegging av veiðumynstrinum, við meguligum útskiftanum, umbygg- ingum og nýbyggingum av skipum má fara fram. Alt ið kann økja okk- ara framleiðsluvirði av fiski, verður at stuðla og harundir eisini at finna nýggjar leiðir, nýggj fiskasleg og nýggj pro- duktir. Í hesum sambandi er eisini vert at nevna meguleikan fyri fiskaal- ing og sterri framleiðslu av laksi og sílum. Aðrar leiðir Fiskiavmarkingarnar gera, framleiðsla okkara kem- ur at stagnera í ellum forum, hvat ið negd við- víkur. aðrar vinnugreinir, her- undir fyrst og fremst øk- ing av landbúnaðarfram- leiðslu og ídnaðarfram- at traditionella Umlegging til tilikum umsteðum, hvørki figgjarliga. og serliga ikki handilsliga, har okkara politikkur er, at so lítið sum meguligt av utreidsl- leiðslu, kemur tí frá politiskar síðu, at njóta enn sterri frama enn hig- artil. Kostnaðar- veksturin Sum áður nevnt er ein stór orsek til núverandi kreppuna tær stóru prís- hækkingarnar á olju. Hendan hækking og fleiri herav fylgjandi koma uttanífrá, men júst tí hevur tað stóran týdning, at vit royna at forða fyri hesum hækk- ingum við nýtslu av eðr- um orkukeldum, og at vit gera alt ið gerast kann fyri at minka um egnan prísvekstur. Eitt fyribrigdi ið beinanvegin nú má verða tikið til við- gerðar og broytt, er tann núverandi skipanin, sum ger at toll- og avgjalds- hækkingar verða inn- roknaðar í prístalið, og harvið ekir samfelags- kostnaðin. Jógvan Sundstein Sum onkur hevur orðað tað: Liminirnir i FK hava biðið stjórnina skipa fyri einum handli, ikki einum tivoli fyr