leygardagur 16. februar 1980síða 9

Nr. 13 — 16. februar 1980 Hskaaling — framtíðar stuðulin hjá fiskivinnuni Tað verða árliga veidd um- leið 70 mill. tons av fiski, harav verða umleið 10% veidd í feskum vatni. Veiðan er vaksin ár undan ári, og vit hava ovfiskað fleiri stovnar. Ursliti er, at vit í fleiri førum noyðast at minka um veið- una eftir ávísum fiska- sløgum. Harafturímóti kunnu vit ekja um veiðuna eftir eðrum fiska- sløgum, sum ikki hevur verið roynt so nógv eftir higartil. Møguleikarnir fyri mat- framleiðslu úr høvunum eru stórir. Men vit mugu ikki stara okkum blind bert við at veiða av tí fiski sum er í hevunum. Vit hava eisini tann megu- leikan at økja um stovnar- nar og at framleida bædi djór og plantur. Hetta er tað vit kalla fiska- og plantualing. Kinesarar hava havt fiskaaling sum vinnu í eini 4—5000 ár. Meginpart- urin av fiskinum verður framleiddur í feskvatni í sosialurin Etandi Land Fiskur Skeljadjor tongul og tari Kina 2.200.000 13.900 300.001 India 190.000 4.000 Sovjetsamv 210.000 Japan 147.300 295.280 502.600 Indonesia 139.800 1.000 Filipinurnar 124.000 00 Korea, republ. 169 87.300 244 800 USA 22.300 129.000 Frakland 15.000 88 400 Spania 162.300 Italia 20.500 30.000 Danmark 00 Finland 1.940 Noregi 3.500 lait 3.980.500 994.000 1.054.800 ymsum sløgum av hyljum. Eisini i Europa er fiska- aling gomul vinna. Longu i midøldini høvdu munkar- nir fiskaaling sum hjå- vinnu. Í Norðureuropa hevur alingin vundið nógv uppá seg seinastu árini. Danir ala tað teir nevna portiónssíl. Hetta eru smásíl. Norðmenn hava gjørt nógv við at ala æla- bogasil, men eru nú meira og meira farnir yvir til at ala laks. Norðmenn hava í Fiskaalararnir enn ongar lånimøguleikar: Skulu eisini hava lán til rakstur Herfyri var fundur millum landsstýrið, umboð fyri fiskaalarar og nevndirnar í Menningargrunninum og Ídnaðargrunninum. Endamálið við fundinum var at finna fram til, hvussu vit skulu fíggja tey ali- projektini, sum liggja fyri. Tað er soleidis, at hesi ali- projekti fyri tað fyrsta skulu hava fígging til ílegurnar, og harafturat skulu tey hava eina rakstrarfigging, tí tey fyrstu tvey árini geva onga innteku. Ikki heimild at læna Stødan er tann, at Ídnaðar- grunnurin hevur ikki heim- ild at læna til rakstur. Hann kann bert læna til fasta fløgur í m.a. rakstrargegn. Menningargrunnurin kann harafturímóti geva rakstrarkredit í upp til eitt hålvt ár og kann so við og við framleingja henda kredit hvert hålvt ár. Menningargrunnurin kann eisini veita lán til fastar ílegur og í serligum førum geva studning. Hann hevur eitt sindur víðari heimildir enn Ídnaðargrunnurin. Ov lítið av pengum í grunninum Á fundinum varð avtalad,, at í fyrsta umfari skal Ídn- aðargrunnurin royna at jåtta lán til ílegurnar í rakstrargøgnini so sum hyljar 0.a., meðan Menning- argrunnurin skal royna at veita lán til sjálvan rakst- urin ta fyrstu tíðuna. Tað er tó framvegis tann trupulleikin at dragast við, at báðir grunnarnir hava ov lítið av peningi. Vilheim Jo- hannesen, landsstýris- maður, sigur. at landsstýrið skal royna at útvega grunn- unum fleiri pengar, so vit betri kunnu greiða hesar uppgávur í samband við fiskaaling. Út at læna Har er tað so spurningurin, um at fara til Norrøna Ílegu- bankan, sum í eini royndartíð uppá tvey ár skal formidla uttanlandalin og byta tey ut millum norduriond til menningar eki. Har hava teir gjørt av, at Finland skal hava 110 mill., Ísland 65 og Danmark, Noregi og Sveríki hver sínar 50 mil! Íalt 325 mill. kr Ráharrastovnurin hjá Norðurlandaráðnum hevur gjørt av, at tað verður Egns- udviklingsgrunnurin, sum kemur at taka iméti hesum pengum. Har hevði Erlendur Patursson so eitt broytingaruppskot, um at tann føroyski Menningar grunnurin kundi taka ímóti einum parti av hesum pengum, men tað Heimsframleiðslan av fiski, skeljadjorum og tongli og tara. (FAO gjerdi í 1975) Framleiðslan er í tonsum. Elaboga Ar sil 1971 540 1972 780 1973 1.300 1974 2.200 1975 1.800 1976 1.900 1977 2.000 1978 2.200 Laks lalt 100 640 145 925 320 i 620 700 2.900 350 2.750 1.900 3.800 2.300 4.300 3.500 5.700 Norska framleidslan av ælabogasilum og laksi (tons) dag umleid 350 alistødir Meginparturin er smærri stødir vid eini framleidslu uppå undir 50 tons . Tad eru bert nakrar heilt fåar alistødir, sum framleida meira enn 100 tons årliga. Størsta alisteðin fram- leiðir umleið 500 tons um árið. Miðaltalið fyri allar norsku alisteðirnar er 12 tons. I fjør var umsetningur- in av 5000 tonsum av laksi og ælabogasilum uppå til- samans 135 mill. kr Ein prognosa, sum norð- uppskotið varð ikki tíkið til eftirtektar Kanna treytirnar Landsstýrið sendi tá eitt telex, har landsstýrið tók undir við uppskotinum hjá Erlendi, men tá var tað ov seint. Tað frættist nú, at tað er ivasamt, um Egnsudviki ingurin yvirhøvur hevur áhuga fyri hesum pengum. Stødan er jú tann, at Dan mark og Grønland fáa stuðul og lán úr Regional grunninum hjá EEC. Vilheim Johannesen, landsstýrismaður. hevur nú biðið um at fáa kannað treytirnar hjá Norrena llegubankanum og somuleiðis at kanna, um tað er hald í teimum tíðind um, at Egnsudviklings grunnurin ikki hevur áhuga fyri pengunum. Um rentan íkki er so menn hava gjert fyri 1985, vísur, at tá verður fram- leiðslan millum 12—15.000 tons og umsetningurin ter at verða uppá góða milliard krónur Framleiðslan av alifiski- og plantum er vaksin nógv og FAO metir, at tað í 1985 verða framleidd 10 mill. tons av alifiski. Um ár 2000 verður fram- leiðslan 30 mill. tons ella umleið helvtin av núver andi fiskiveiðu á heims høvunum høg, og danir ikki hava åhuga fyri pengunum, fer landsstýrið at taka spurningin upp. um feroy ingar skulu royna at fáa lánið, sigur Vilheim Jo- hannesen. Lænir ikki til fiskaaling Í dag lænir danski Egns udviklingsgrunnurin til idna av ymsum slag, men teir læna bert til projekt, sum eru omanfyri 5 mill. kr Teir læna ikki til fiska aling, tí tað verður mett sum landbúnaður. Umframt fiskaaling hava vit eisini ein tørv á ílegum til virkir undir 5 mill. sigur landsstýris maðurin. Vit spurdu: — Hvat nú um egnsud- viklingurin sjálvur vil nýta pengarnar? Ja, so veit eg ikki, um vit kunnu fáa nakað burtur Síða 9 SEV-útbyggingin mønustingurin fyri aling Ætlaða SEV utbygging n av vatnorkuni í Føroy im kann verða menu stingurin fyri fiskaaling | Hetta heiður John Andreasen fiskaalari Hann VISIr :1 Nvussu stóran tydning tað hevur at vit ikki broyta viður skiftini framvið strendurnar Airnar. sum SEV ætlar 1t føra í vatnbrunnar, eru av alstórum tydningi fyri øll tey djór, ið skulu liva framvið strendurnar Feska vatnið í áunum førir mineralir og ymisk fødi evni við sær á sjógv. Hesi evni eru m.a. grundarlagið undir eini framtíðar skeljadjóraaling Somuleiðis eru bæði laksur og síl anadromar tvs. tey liva fyrst í fesk vatni og síðani í sjónum Skulu vit so satsa uppá aling av hesum djórum, mugu vit ikki taka grund arlagið undir teimum sigur John Hann heiður somuleiðis, at vit eiga at hugsa okkum um fleiri ferðir. áðrenn vit loyva oljuborgingum undir Feroyum. Hetta kann for koma øllum møguleikum | eimi vinnu sum td fiskaaling Royndarsteð og útbúgving Hóast fler nú fara at sia fisk so sige Fiskirannsoknarstovan og P't Fiskani 9 ng at halda fram við royndunum sige undir sílum umsteðum at heve sina royndarsteð. sum kann standa fyri siingim her heima og fyigja við. hvat endir aðrastaðni sigur John Andres sen Vit mugu hava neyvt samarbeiði við norðmænn. danir. sviar og aðrar vit mugu sjålvir arbeiða saman ohn heidur. at vit longu nú eiga at hugsa um at stbugve fólk nnan fiskaaling Kanska hjá teinum, sum nú til vårs >yrja aling í Feroyum av. men 50 mill. kr. eru ikki nógv at býta, skal tað vera til danska kongaríkið sum so, endar Vilhelm Johanne- sen. Hann leggur afturat, at fer tað ikki at eydnast at fáa lån til fiskaaling á henda hátt, so fer landsstýrið at loysa málið á annan hátt Og loysast skal tað ongantíð ov skjótt Vilheim Johannesen, landsstyrismaður: Málið skal loysast, ong- antið ov skjótt