leygardagur 8. mars 1980síða 7

Í i % Nr. 19 — 8. mars 1980 Tollur å råvørum, byggitilfari, maskin- um v.m. til idnadin sosialurin Sida 7 Tormóður Dahl, ídnaðarráðgevi í Føroyum Í skrivi hin 25.02.80 til legtingið, figgjarnevnd- ina og landsstýrið mót- mælti Ídnaðarfelagið/- stovan uppskot lands- stýrisins um ætlaðu nýggju tollhækkanina. Víst varð m.a. á, at varð uppskotið samtykt vildi tollhækkanin eftir bert einum ári koma uppá til- samans 7%, og at ein slík hækkan fór at hava við sær, at føroyski útflutn- ingsídnaðurin og tann at honum knýtti tænastu- ídnaður varð væli minni kappingarførur. Í viðmerkingunum til hetta skriv sigur ídnaðar- málaráðharrin — sam- bært grein í Sosialinum 1. mars í ár — at sann- leikin er beint tvørturi- móti: »Kappingarførid hjá føroyska ídnaðinum er styrkt, við tað at inn- flutningsgjaldið hækk- ara... — stendur at lesa í yvir- skriftini til nevndu grein. Ídnaðarmálaráðharrin má eyðsæð hava mis- skilt skriv Ídnaðarfelag- sins og skal tí stutt verða roynt at lýsa nærri nakrar av teimum fyri ídnaðin skaðiligu avleid- ingar av tollhækkanini, ið sipað varð til í mót- mælinum. 1. Tænastuídnað- urin knýttur at útflutnings- liðunum Hesin ídnaður merkir tær mongu skipa- og bátasmiðjur, verksmiðj- ur, mek. verkstaðir og lutvís snikkaravirkir og byggivirkir, ið fyri ein stóran part eru treytað av umbygging, umvæl- ing, nutimansgerå v.m. av okkara fiskiførum, fiskavirkjum og ødrum virkjum knýtt at útflutn- ingsliðunum. Taka vit her sum dømi okkara fiskiskip, so sigur tað seg sjålvt, at tå ið tollurin stødugt hækkar — og 7% er veruliga nógv eftir bert 1 ári — á øllum tilfari, maskinum og ødrum lutum, so verður tað samsvarandi dýrari at umvæla, um- byggja og nútímansgera okkara skip í Feroyum, við tí úrsliti at skipini heidur fara til onnur iond at fáa hesar ábetur gjørdar. At eisini okkara fiska- virkir, ja, øll framieidslu- virkir yvirhevur, verða minni kappingarfør, tå ið hægri tollur verður lagd- ur á byggitilfar, maskin- ur, amboð vm. skuldi eisini verið lætt at fata. Ílagurnar verða størri og við teimum: rentu- og av- skrivingarbyrðurnar. 2. Útflutnings- ídnaðurin, ið er treytaður av inn- fluttari råvøru Eisini her skuldi tað sagt seg sjálvt, at tå ið prisur- in å ti innfluttu råvøruni * #5 2. / pr Avgjaldshækkanin upp á 7 pst. eftir einum ári fær ávirkanin á tænastu- ídnaðin, sum er knýttur at útflutningsliðinum í nógvum førum. hækkar vegna innflutn- ingstoll, so fer eisini prís- urin á tí lidnu veruni at hækka — t.v.s. vit verða minni kappingarfør við lond, ið framleiða somu veru. 3. Framleiðsla til heimamarknaðin Tað er á hesum eki — og bert hesum — at kapp- ingarførid í ein vissan mun kann verða styrkt við tað at innflutnings- gjaldið hækkar. Grund- gevingin er hon — sum eisini ídnaðarmálaráð- harrin nevnir — at taka vit ta innfluttu (út- lendsku) lidnu veruna, sum okkara ídnaður skal kappast við her heima, so verður tollurin goldin eftir tí henda lidna veran kostar. Fyri somu lidnu feroyskt framleiddu veru verður bert goldið tollur av ráverunum (og SU um uppskotini at broyta prístalsskipanina: Samsvara ikki við javnaðarhugsjónina Uppskotini mugu broytast í samráð við fakfelagsrersluna sigur SU í mótmæli, sum varð sent Feroya Javn- aðarflokki mikukvøld- ið. Í nótmælinum verð- ur sagt: »Sosialistiskt Ung- mannafelag hevur å fundi í dag viðgjert uppskotini hjå landsstyrinum, sum eru til viðgerðar i hesum degum. Samtykt varð serstak- liga at mótmæla uppskot- unum um broyting í prís- talsskipanini. Vit meta hetta uppskot at vera eitt so stórt afturstig fyri løn- takararnar, at tað ikki er í samsvar við grundsjónar- miðini hjá javnað=rflokk- inum at ganga við til hes- ar broytingar. Talan er jú bæði um at taka framtíðar tollhækkingar úr prístalin- um og eisini at skerja dýr- tíðarviðbótina munandi, soleiðis at hon verður verri enn sjálvt tann skipan, sum varð samtykt í 1974. Verður hetta uppskot framt koma lentakarar at fáa í endurgjald 60 oyru fyri hverji 3 stig prístalið fer upp. Hetta svarar til eitt dýrtíðarendurgjald uppá 52%, ið kemur soleiðis fram: 1% príshækking gevur í endurgjald 20 oyru: 3855 oyru — 0,52% Vit kunnu nevna, at tá núverandi prístal tók við 1. juli 1975, var endur- gjaldið 60 ovru av eini ikki av arbeidslønunum). Sostatt vil føroyska virkið hesum viðvíkjandi hava ein ávísan fyrimun, men tá er ikki hædd tikin fyri, at framieiðslukost- naðurin í Føroyum verður dýrari vegna hækkaða tollin á fram- leiðsiutólum, byggitilfari 0.s.fr. ísjá pkt. 1). Samantikid hevur tí id- naðarfelagið/-stovan rætt tá tað í nevnda mót- mælisskrivi verður sagt: »Tjakast kann sjálv- andi um, hvørji årin toll- hækkanin kann hava å tær fyritøkur, ið bert framleiða til tann part av heimamarknaðinum, ið ikki í størri mun er knýttur at útflutningslið- unum. Men at henda hækkan vil gera okkum væl minni kappingar- førar á marknadunum uttanlanda er eyðsæða. Tað vil vera ógvuliga torført at gera sina hald- góða metan av tí týdn- ingi ein so stór tollhækk- tímalen uppá kr. 20,77 ella ein samsýning uppá 96%. Men við teirri skipan, sum var undan hesari, t.v.s. áðrenn 1. juli 1975, vildi endurgjaldið fyri dýrtíðina hóast alt verið 58%, og tá fekst enntá endurgjaid fyr! nvert einstakt stig prístalið fór upp- Ti vilja vit mæla frå, at an sum 7% eftir bert einum ári fer at hava við sær fyri føroyska vinnu- lívið og samfelagið í síni heild. Yvirhevur er fram- leiðslustruktururin á okkara virkjum ógvuliga veikur, og tað er tí neyvan galið at siga, at í dag liva tær flestu ídnað- ar- handverkara- og tænastufyritøkur »ur hondini Í munnin«. Meginparturin av teimum hevur eisini minni enn 8—9 ár á baki og er sostatt enn grulvugarðinum. Við teimum nýggju toll-lógunum, ið nú eru (verða?) framdar eftir Minni enn sinum ári, eru settir so dyggiligir kílar millum tey hjói, ið skulu dríva okkara fram- leiðandi vinnu á landi, at vandi er fyri stórum bak køstum sum tíðin líður Og hver skal tá gjalda hesi? — Fiskivinnan?? Tormóður Dahi hesi uppskot verða sam- tykt, og um prístaislóg- gávan skal broytast, meta vit tað vera neyðugt at hendan broyting nógv stærri verður lagað eftir áhugamálum lentak aranna. Vit meta tað eisini Nut era neyðugt at evt broytingar verða gjerdar beinleiðis samráð við fakfeløgini«