leygardagur 3. august 2002síða 6

10 Nr. 146 - 3. august 2002 Nr. 146 - 3. august 2002 11 Formaðurin í Tjóðveldisflokkinum hevur tosað um politiskt reinføri, og at ting eru "eftir bókini". Vit hava í løtuni eitt mál, ið man roynir at tiga burtur. Tjóðveldisflokkurin tekur ikki støðu, hóast formaðurin í tingbólkinum Heini O Heinesen sigur, at teir ikki hava álit á landstýrisfólkunum. Flestu landstýrisfólkini munnu verða væl skikkaði til sessin og gera ivaleyst sítt besta. At nú ivi er sáddur um sjálvan løgmann og ein annan landsstýrismann av einum Tjóðveldistingmanni, uttan at tað fær avleiðingar av nøkrum slag, ger bert, at tað kemur inflatión í løgmans- og landstýrisembætini. Negativu úttalilsini smitta av uppá tey landsstýrisfólk, ið ivaleyst gera sítt arbeiði til lítar, og einki hava, ið ikki tolir dagsins ljós. Hvussu nógv fólk, kanska serliga ung fólk, hoyrir man ikki siga, at politikarir eru allir líka, sipandi til ivasom mál í fortíðini. Her má nevin sláast í borðið beinanvegin, um alt politikaraálit ikki skal vera fokið. Allir politikarar eru ikki líka. Teir allarflestu hava ongantíð havt ilt við at skyna á sínum egna og annara. At onkur nú pástendur, at løgmaður hevur ella hevur havt ilt við tað ger, at handlast má beinanvegin. Ikki allar avgerðir eru so skilagóðar í tinginum, men løgtings- og landstýrisfólk flest gera ivaleyst sítt besta og gera tað í góðari trúgv. Býttar ella ábyrgdarleysar avgerðir koma ivaleyst mangan fyri, men tað er ikki ólógligt at verða inkompetentur í bestu meining. Veljarin fær til eina og hvørja tíð tey tingfólk, hann hevur uppiborið. Fara fólk nú bert at yppa øksl at ákærunum móti løg- manni, so eru vit á einum glíðibana, og demokratiska samfelagið Føroyar fær óbótaligan skaða. Moralska ábyrgdin liggur tungt á tingmonnum, tá løgmaður skal veljast. Ikki má tað verða so, at man vegna eitt mál, sum til dømis fullveldismálið letur sær lynda, at menn óansæð hvat verða valdir í Føroya hægsta sess, bara tí, at man fyri ein og hvønn prís vil sleppa at sita við valdið. Veljarin er ivaleyst líkaglaður við, um løgmaður kundi sitið við valdið í Zimbabwe ella ikki, men hann vil óivað fegin vita, um løgmaður dugir ella dugdi at kenna mun á sínum egna og annara. Torbjørn Jacpbsen sigur framvegis eitt, meðan løgmaður og varaløgmaður siga, at tað ger hann ikki. Virðingin fyri politikarum má vinnast aftur við at Løgmaður setir Torbjørn Jacobsen uppá pláss, ellla við at Torbjørn Jacobsen prógvar síni úttalilsir. At sagt verður í bløðunum, at fortíðin ger, at menn í føroya hægstu sessum kunnu trýstast henda og handa veg, er stak ræðandi, og má slíkt afturvísast beinanvegin. Vónandi fer samgongan at handla, og fær formaður Tjóðveldisfloksins nú høvi til at vísa í verki, hvat hann meinar við, tá hann sigur "eftir bókini". DAGSINS MEINING Sosialurin Politiskt reinføri VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Rúnar Reistrup runar@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliassen solby@sosialurin.fo Ragnhild Ellingsgaard ragnhild@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Páll H. Johannesen pall@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Finnur Justinussen finnur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 4449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Rullandi redaktíonin: tel. 220507 tel. 333843 Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. TÍÐINDASKRIV Alzheimerfelagið, Tórs- byrgi 16, 100 Tórshavn Alzheimerfelagið frættir fegin frá fólki við royndum frá umlætting, serliga frá teimum við meiningum um, hvussu slík umlætting gerst ein góð uppliving fyri allar partar. Alzheimerfelagið er komið við í eina norður- lendska verkætlan við svenska heitinum: "God korttidsvård vid demens - bättre livskvalitet". Norður- lendska Ráharraráðið stuðl- ar verkætlanini, sum skal brúkast til at bøta um um- lættingina. Demensfeløgini í Finlandi, Álandi, Svøríki, Noregi, Danmark, Íslandi og nú eisini Føroyum sam- starva um verkætlanina. Úrslitið verður ein veg- leiðing um góða siðvenju. Í hesum sambandi vil fe- lagið fegin koma í samband við fólk við demenssjúkum og næstringar teirra við einari meining um, hvat eitt gott umlættingartilboð er. Tað noðurlendska samstarvið Í Norðurlondum búgva nøkur hundraðtúsund fólk við demenssjúkum. Flestu teirra verða í nógv ár búgvandi heima hjá sær sjálvum. Fyri nógv gevur hetta lívsvirði, so leingi tann sjúki og tey avvarð- andi ynskja tað soleiðis. Av og á kemur tað fyri, at næstringarnir hava brúk fyri, at onkur annar tekur yvir eina løtu. Hendan verkætlanin gevur so feløg- unum møguleika fyri mið- víst at savna royndir við umlætting. Á Norðurlendska fundin- um í 2001 varð avgjørt at kanna nágreiniliga ta van- ligastu siðvenjuna fyri um- lætting. Føroyska felagið var fyrstu ferð við á norð- urlendskum fundi í ár, og kom tá við í hesa verkætl- anina. Meiningin við um- lætting eigur at vera at varðveita førleikan hjá teimum, sum hava demens, samstundis sum tey avvarð- andi fáa høvi at hvíla seg, savna megi og hava tíð at taka sær av sær sjálvum eina løtu. Stirvnir umlættingar- møguleikar Sambært teimun norður- lendsku Alzheimer- og de- mensfeløgunum fáa fólk við demenssjúkum og teirra avvarðandi alt ov lítlan stuðul at vera heima. Umlættingartilboðini eru antin ikki nóg smidlig ella ikki lagað til tann einstaka. Endamálið er at skilja týdn- ingin av góðari umlætting og skal lýsa dømi úr ymsu londunum. Tað eru sjónar- miðini hjá brúkarunum, sum skulu leggja støðið undir eina felags fatan av dygdini. Í dag kenna nógv avvarð- andi órógv á sær, tá ið tey lata teirra demenssjúku á stovn. Hetta kann føra við sær, at tað kann vera torført at gleða seg yvir sína egnu frítíð. Fólk við demens- sjúku kunnu uppliva, at umlættingin hevur ikki tey røttu tilboðini. Úrslitið verður, at tey uppliva ikki kensluna av at vera til nyttu og at brúka øll tey evnini, tey framvegis hava. Tí vil felagið sum nevnt fegin frætta frá fólki við royndum frá umlætting. Betri umlætting TÍÐINDASKRIV Kunningarstovan í Saltangará Aftur í ár verður skipað fyri stórum laksa- og sølutorgi í miðbýnum í Runavík. Til- takið verður leygardagin 3. august frá kl. 12:00 til kl. 16:00. Harumframt hava handlarnir í Runavík lang- an leygardag. Høvi verður hjá øllum vitjandi at fáa ein ókeypis breyðbita við góðum laksi, sum kokkur ger til á stað- num. Okkurt drekkandi verður til keyps. Eisini hava fólk møguleika at keypa feskan laks heim við. Nógv áhugavert verður at vitja. Til dømis verður pall- ur settur upp á torginum, har tónleikur og annað und- irhald verður. Eisini verður Café og loppumarknaður á skránni. Í sambandi við laksa- og sølutorgið verður vegurin frá Deild C út á Kommunu- skrivstovuna stongdur. Laksa- & sølutorg í Runavík Hans Birgir Hansen Mr. Big Tað verður talað og skrivað um búskaparliga upphiting í bløðum og elektronisku fjølmiðlunum og úti ímill- um manna á kaffistovum, ið vitjaðar verða kring alt landið. Tað hevur ómetaliga stór- an týdning at skunda undir landspolitikkarar at fáa dagføring av lóggávum og skipanum og mannagongd- um og kunngerðum v.m. Tað er ikki minst gald- andi at fáa skipa javnvág úti í øllum etableraðum viður- skiftum og fáa skipa netar- beiði við atliti til keyp og sølu av vørum og tænast- um. Tað hevur avgerandi týdning at fáa fjøltáttað virksemi skipað sjálvstøð- ugt og óheft av øllum lands- og kommunalpoli- tikki, framíhjárættindum til lívs, ið skapar stættarmun ímillum tey útvaldu og vanliga fólkið. Tað er avgerandi neyðugt við nýskapanum/-hugsan- um á øllum økjum, hvat allir føroyingar skulu gera sær nógv greitt, so vit ikki gerast eftirbátar í dag. Tað er avgerandi neyðugt at fáa skipað eftirútbúgv- ingar innan almenna/lands /kommunala/privata/ríkis/u msitingar, sum skjótast eftir summarfrítiðina. Tað er ikki minst gald- andi øll, ið arbeiða innan dagstovnar, skúlar, læru- stovnar og verkir og virkir, so øll gerast tilbúgvin og kunnu læra frá sær í dag. Tað skal sleppast undan umfatandi stagnatiónum, so alt ikki steðgar upp, úti í øllum tí fakliga, ein ger í dag vart við, tá ið ein hugsar um heildarskipan v.m. Tað er avgerandi neyðugt at fáa alt fjøltátta virksemi tillaga eftir føroyskum viðurskiftum og arbeiðs- og fíggjarorku, og tørvið við- urskiftafólkum. Og sjálvt kostnaðarstøði kann lækkast munandi hjá øllum ein greiddi í lesara- brøvum í bløðunum. Búskapurin upphitaður Lista- stevnan sett í dag LISTASTEVNU- TÍÐINDI Í dag, Leygardagin 3. august klokkan 14:00, verður onnur Listastevna Føroya sett i Høllini í Norð- urlandahúsinum. Ernst Sondum Dals- garð leggur fyri við at framføra verkið "Bara at vera", har Niels Uni Dam eigur orðini og Tróndur Bogasson tónleikin. Síðani býður Birgir Kruse formaður í stýrinum vælkomin og Heðin Mortensen næstformaður í Um- boðsráðnum setir stevnuna. Báðir handa komandi for- monnunum, Helgu Hjörvar og Karini Kjølbro, ávegis reglugerð fyri Lista- stevnu Føroya. Síð- ani syngur Elsa Waage "Erdas Warn- ung" og "Traume" eftir Richard Wagner. Tórshavnar Manskór við nærum 40 sang- arum framførir undir leiðslu av Bjarna Restorff "Regin Smið" við paukum og elgittara, sum áviksvíst Kára Olsen og Ólavi Jacobsen leika á. Týsdagin byrja Norðurlandsku Sjónleikaradagarnir, sum eisini eru partur av Listastevnuni. Í hesum sambandi framførir føroyska umboðið í norður- lendska sjónleikara- samstarvinum, Laura Joensen, røðu. Eftir røðu hennara, verður vinnarin í leikrita- kappingini um besta útvarpsleikin kosin. Seinasta hálva tíman av setanini eiga seks føroyskir sniðgevar - designarar - sum við modellum, tónleiki og ljósi fara at sýna fram tað nýggjast innan mótadesign. Tilsamans varar set- anin hálvan annan tíma. LISTASTEVNAN Tíðindaskriv Partur av Lisatstevnu Før- oya 2002 eru teir Norður- lendsku Sjónleikaradagar- nir, Nordiske Teaterdage, sum hildnir verða annað hvørt ár. Umframt at skipað verð- ur fyri sýningum, fær rit- høvundurin Jóanes Nielsen handaða virðislønina Nord- isk Dramatikerpris fyri leikin "Eitir nakað land Week-end?". Føroyskt um- boð í samstarvinum er Laura Joensen og Jenny Petersen er samskipari av tiltakinum í Føroyum. Leikirnir, sum framfrødir verða eru: "There" Norski "There", er dansi- leikur eftir víðagitna Jo Strømgren, sum saman- tvinnar dans og sjónleik í vakrari og stuttligari fram- sýning um skeivu fatan okkara av Eysturevropa. Fýra leikarar/dansarar greiða okkum frá russum, soleiðis sum vit halda, at teir eru; menn í vakuum, uttan verulig orð, men við fjølbroyttum ljóðkollasjum. Leikarar og dansarar eru: Jan Ivar Lund, Espen Raboli Bjerke, Thorbjørn Harr, Kyrre Tæxnæs "Elektra" Svenski "Elektra", sum Uppsala Teater framførir, er klassiskt drama í fløktari nútíð. Henda 2500 ára gamla søgan er latin í fullkomiliga nýggjum 2000-ára ham. Framførslan vísir okkum á, hvussu tað er at liva við fyrndargoml- um mentanarkrøvum mitt í nýmótans, vesturlendskum samfelagi. Ein leikur um heiður, hatur og hevnd, morð og moral. Ein leikur um eina familju. Birgitta Englin er leik- stjóri. "Hóvliga, Elektra" Íslendski leikurin, sum í heitinum eisini sipar til klassisku søguna "Elektra", er sermerktur og óvanligur leikur hjá íslendska Tjóð- leikhúsinum, í skapi eftir Hrafnhildur H. Guðmunds- dóttir. Leikstjóri er Viðar Eggertsson, sum er kendur í Føroyum fyri uppsetingar í Klaksvík og í Havn. Evnið í hesum leikinum eru viðr- skifti millum kvinnuligar sjónleikarar, móðir og dóttir. Vit fylgja teimum á palli og á stórskíggja, har tær so við og við missa tamar- haldið á støðuni teirra millum. "Gunnlaug Ormstunga" Svenska leikhúsið Teater Pero framførir "Gunnlaug Ormstungu". Kærleikssøg- an millum skaldið Gunn- laug Ormstungu og Helgu Føgru er evnið í hesum dramatiska leiki, sum byggir á íslendsku 1000-ára ættartalvu víkinganna. Spenningurin millum tað uppspunað og veruleikan, tá og nú, og samspælið við áskoðararnar ger framsýn- ingina áhugaverda og øðrvísi. Leikstjóri er Peter Engkvist. "Macbeth" Norðurlendska verkætl- anin, sum byggir á klass- iska Shakespeare leikin verður aftur at síggja á føroyskum palli. Leikurin "Macbeth" í uppsetingini hjá Cezaris er sum ein marra; líka ójavnur og leysliga samansettur, ólog- iskur og irrationellur sum ein marra. Myndirnar flóta. Menniskjuni ganga aftur og fram og sleppa ikki úr stað. Marran endurtekur seg sjálva endaleyst. "Macbeth" er bert ein lítil partur í tí stóru mekan- ismuni - tá ið maktmekan- isman er farin í gongd, er eingin vegur aftur. "Eitir nakað land Week- end?" Føroyski "Eitur nakað land Week-end?" er fyrsti sjón- leikurin hjá Jóanesi Niel- sen. Fyri handritið fekk Jóanes fyrstu virðisløn í føroysku leikritakapping- ini, og uppaftur verður hann í ár heiðarður við ikki minni enn Nordisk Dra- matikerpris 2002. Virðis- lønin verður handað týs- dagin hin 7. august á setan- ini fyri Nordiske Teater- dage. Leikurin flytur okk- um fram til okkara tíð og heim til egna oyggjasam- felag okkara. Evnið er av- byrgd menniskju, sum ikki megna føroyska gerandis- dagin og tí eru á afturlatnari deild á sálarsjúkrahúsi. Leikhúsið Grima framførir og leikstjóri er Eyðun Johannesen. Tveir barnaleikir verða eisni framførdir á norður- lendsku sjónleikarastevn- uni, sum er partur av Lista- stevnu Føroya 2002. Teir eru: "Vinden viskar" Tað er svenska leikhúsið Masthuggsteatern sýnir barnaleikin "Vinden visk- ar". Í hesum leiki vil leik- stjorin Rolf Sossna lýsa ævintýrkendu søgur Aisopos´ á ein livandi hátt. Framførslan, sum er fyri 4- 9 ára gomlum børnum, viðgerð spurningin um, hvat ið styrki er. Hetta verður lýst við orðum, rútmu, myndaspæli og gandakynstri. Framførslan verður í Atlantis í Klaksvík. "Kópakonan" 21 føroysk børn framføra søgnina um Kópakonuna í leiki og dansi. Tey er í aldrinum 11-13 ár og eru knýtt at Dramaverkstað- num hjá Hjørdis Johansen. Tey framføra eina dramati- seraða útgávu av kendu søgnini um Kópakonuna. Í juni mánað vitjaðu børnini World Festival of Child- ren's Theatre í Týsklandi, har tey framførdu "Kópa- konuna". Framførslan verð- ur í Mentanarhúsinum í Fuglafirði. Listastevnan Sjónleikur C M Y K 11 10