leygardagur 28. juni 1980síða 9

KO Nr. 50 — 28. juni 1980 virdi, at hesir lutir geva livi menniskjans fylling nokk. I einum tilikum sidalag vil ansurin fyri nåtturuni eisini vakna aft- ur. , Eg siti á Vatnaryggi, við Bessavatn. Henda veg gekk getan, úr Vágsskarði í Mannaskarð. Getan hómast enn, men teir, ið gingu hana, eru burturi. Tó, lurtar tú væl, kanst tú hoyra ljódligu fet teirra. Men segan er eldri enn tað. Tað eru ikki so nógvir blettir í landi okkara, sum hava eina | JO-ára gamla segu, nakað hver einstak- ur kann gerast greiður yv- ir, um hann bert gevur sær stundir, steðgar á. lurtar. Tað seguliga suði er í loftinum: tú kanst síggja teir fyri tær, eisini á hesum stað. Vikingatidin var mest sum av tå. Teir vóru høvd- ingar, blotmenn. og tad var hatur millum teirra Teir livdu å vidgyrdum gerðum. og ferðaðust teir, so vóru teir væl dubbaðir og hevdu stórt fylgi. Her á staðnum man eisini slóð- in liggja eftir onkrum av hesum okkara mætu for- fedrum. Vit mugu vera takksom fyri tann glott- an, sum var í ti søguliga myrkrinum, júst um tað mundi tá teir livdu. Hvat var sega Frak- lands uttan Napoleon og eitt Karthago uttan Hannibal. og vit kunnu leggja afturat: hvat var Føroya sega uttan Trond, Havgrim og Sigmund, ti just hesin søguglottin, tå teir livdu, góvu okkum ein so týðandi part av identi- teti okkara sum tjóð Stutt hiðani, niðri í Hovi, búði Havgrimur, og tað man bera til at hugsa sær, at hann onkuntið hevur reikað her inni mill- um fjøllini. Um hin listinlærdi Tróndur nakrantið hirdi at koma suður at vitja Hav- grim, er ivasamt. Men Havgrimur var i Gøtu hjå Trondi, og hann var i Svinoy hjå Bjarna, og hann lovaði báðum mikið góðs, fyri at hjálpa honum at drepa Brestir og Beinir. Og so hittust teir í bar- daga. tað hevur verið um ár 980, Brestir og Beinir ødrumegin, og Tróndur, Havgrímur og Bjarni í hinum partinum, í Dímun Men Tróndur vildi einki til at leggja upp í stríðið, ti ilskadist Hav- grimur og segði: Storu Til tess gav eg tær ognir minar tú skuldi í viggið ganga, hví letur tú og alt titt lið sverð í slíðrum hanga? Men ikki treyt Trónda svar Vilt tú millum manna metast og bilar tær ei hugur, fyrstur gakk á klettin upp. og vis so, hvat tú dugir Endin á bardaganum var, at báðir breðurnir fullu, og eisini fall Havgrimur, sum síðan varð jarðaður her í Hovi. Havgrímur átti son, sum æt Øssur, sum seinni var hevdingi, men fyri tað mesta búði á viðgyrdu gerðum sínum í Skúvoy ella Dimun, har hann var dripin av Sigmundi og monnum hansara. Og son- ur Øssurs Leivur, tá hann, eftir at vera fostraður upp í Getu, kom til mans, tá fekk hann Feroyar í len av norska konginum. Hann giftist Tóru Sigmunds- dóttir, búsettist í Hovi, og hiðani stýrdi hesin mæti hevdingi Feroyum. Nú sveimaði eg nakað. Men vit mugu vera vakin, vit mugu halda lív í ansi- num fyri teimum virðum, sum eru okkum givin, og sum hava traditión, tey seguligu, mentunarligu og átrúnarligu virðini. Vit hava fingið tey latin upp í hendi, hava ti skyldu at bera tey viðari Mentunarliv okkara kann gerast eintáttað Tann eirindaleysa stremb- anin frameftir, til sterri framleiðslu og = harvið stærri urtøku, fyri at kunna ogna okkum allar teir eiggiligu nýtslulutir, sum idnaðurin við sínum gløggu lýsingum hevur skapað ein gjørdan tørv á. henda stremban loyvir ikki íðkan av aldargamlari mentan. Vit stovna tí dansiring- i GREG Borgarknappur ar og bygdafeløg, og halda har liv i dansinum og teirri gomlu kveldsetutraditión- ini, eins og í blómum í vakstrarhúsi, tí úti mill- um manna er hetta við at fara. Har stremba vit eftir at menna okkum á annan hátt. Tað er einki galið í ti, men vandin er, at so stórir partar av okkara mentan koma at liva burt- urgloymdir, og tá mentan- in á henda hátt gerst ein- táttað, er hon lett at renna um koll. Mær rennur í huga, at vit lógu í tjaldi her á Vatnsnesi manga vakra summarnått. Vit heintaðu likkuegg og settu silaodd á vatnið, sjálvt um tað ikki var loyvt Eisini sum skótar voru vit ofta her. Og her komi eg at minnast á Thulesen. prest. Tað var okkum til stora gleði, at hann stovn- aði grenu Vági. Ofta varð farið, summ- arkvøld, í hagan ella á fjøllini, tá varð bál kynd- að, og altíð sungu vit tann sorgblida sangin skotarnar Så kom den tid vi længtes mod, om bålets stille gløder, og her i ilden for vor fod vi svundne dage møder Eitt kveldi var tað ein. sum hevdi ein litlan bát í hondini, sum hann óivað ætlaði at fara at sigla við í onkrari á Knappliga tveitti hann bátin á báli. Vit hildu tað vera stutt ligt, men Thulesen sá nak- að symbolskt í hesum. Og hann tosaði við okkum. Fyrst um tað, sum segan sigur um landnámsmenn, og helst hevur tað í hesum feri verið Spaniumenn, tá teir i 15. eld tóku land i Amerika, at teir brendu skip síni, tá teir vóru komnir í land, fyri ikki at freistast at rýma aftur Liv hins einstaka av okk um sum ungir vóru tá, segði Thulesen, var at samanbera við eina tilika landnámsferð. Í ungum árum var hver nýggjur dagur ókent land. Hevdu vit sett okkum eitt mál og tyktust = avbjóðingarnar okkum ov stórar 30 máttu vit heldur skip okkara, ti so bara leiðin fram Ta slíkt rennur brenna var tað huga aftur nú, so nógv ár eru umliðin, so dugir ein at siggja. at tað var tann vakri, poetiski håtturi hetta varå sagt å, sum festi seg í tað unga sinni Nú, 35 til 40 ár seinni. er tað kanska onkur, sum hetta lesur og annars minnist letuna. sum má asanna, at tað fekk for legstungar avleiðingar at ein ikki, tá avbjóðingar nar vóru harðastar og á gangurin stærstur skipini. Danski gudfreðingurin Ole Jensen, professari, hevur skrivað bók: »I vækstens vold«, sum ná greiniliga viðger tað aktu ella evni í dag, lutfall okk ara til náttúruna, og sum eisini vísir á tann ognar mentalitet yvirfyri náttúr- uni, sum ræður í okkum. Fyri at geva eina mynd av, hvussu fatan okkara av náttúruni eigur at vera, brendi „...hevur tú eina humanistiska lívs- áskoðan og strembar eftir lívsdygd heldur enn materialismu, leitar tú aftur til tey árini, tá alt kendist sum eitt samljóð, menniskja og náttúra, livshåttur og hugsunarháttur...“ umreður hann tili) faldar mentanir sum indi anaranna og eski anna, har tað var og enn er, i tann mun materialist iska heimi ikki hevur oyðilagt mentan teirra. fullkomið samljóð millum menniskju og natturu hevði alt tað teim tørvadi mentanin vestur Náttúran Men ikki varð tikið n enn tað. tem tørvadi til dagin ff" På . x vil eiga at vita, at tað er annað til nátturuni enn menniskja. og tað sum menniskja hevur skapað, nakað sum er okkum ókunnugt. og sum eigur at vekja okkara undran Tilveran, ið hevur givið okkum livið. og sum hev ur givið náttúruni allar sinar margfaldu hættir av livi, henda tilveran er stærri en menniskjan sjalv, gerðir tess, samfel- ag tess Orð sum hesi eru kanska háfloygd, kensluledd. men neyðug í okkara hold bundna heimi Ég fari at gera enda á hesi kaleidiskopisku ferð mini gjegnum hugaheim- in. Eg liggi á vellinum við Bessavatn, brennandi sól og stilli ert fuglaljóð Men so hoyrist við eitt mannamál, tað eru hov bingar, sum eru í haga- num og hyggja eftir seyði. og iletu semni hoyrist ræðuligt oljóð: tað er ein bornmaskina, sum fer gongd uppi á Hvannafelli tar vagbingar stika mill um hagapartarnar Sólin er nú gingin væl vestura. og eftir ein lang an ogioymandi dag her við vøtnini, fari eg til gongu suður gjøgnum hagan Royndi at finna nekur likkuegg. fann rúgvu av reiðrum, men all tóm — so hesi eggini eru væl tokt Aårenn Borgar- knappur fer afturundir liti eg afturum bak. Ein skyldmaður yrkti einaferð soleiðis um- Á Borgarknappi stóð eg. láin so syrgin kvað reyð sekkur sólin í signar farandi dag havid, N. J. Nolsee