leygardagur 16. august 1980síða 7

Nr. 63 — 16. august 1980 Kvinnuráðstevnurnar og málið tær tæntu Tá ST-kvinnuráð- stevnan saman við tí Alternativu stevnuni varð sett í Keypmannahavn 14. juli í ár, kom fram ein kanning, sum ST hevði gjørt síðan byrjan- ina av kvinnutíggj- árinum, sum byrj- aði við kvinnuráð- stevnuni í Mexiko 1976. Her kom fram, at hóast kvinnur eru um helvtin av heims- ins íbúgvum, so eiga tær minni enn 1% av ognunum í heiminum. Eisini vísti kanningin, at kvinnur bert fáa 40—60% av inn- tøkuni í mun til tað menn forvinna fyri sama arbeiði. Al- tjóða kvinnuráð- stevnan varð sett undir heitinum: Ar- beiði, útbúgving og heilsa. Fyri ein sum áskoðari og blaðkvinna byrjaði ST- kvinnuráðstevnan utt- anfyri Bella-Centrið í Keypmannahavn, har chilensk flóttafólk stóðu friðarlig i mótmælis- gongu móti umboðum hjá Pinochet, sum vóru komin higar at umboða Chile á ST-rådstevnuni. Tey stóðu umleið 300 metrar frá hevuðsinn- gongdini í Bella-Centrin- um, har sera vælút- gjørdu bilarnir komu framvið, við umboðum og innbodnum til setan- ina av ráðstevnuni. Íkki sert, at hetta kendist sum ein sjónleik- ur fyri opnum durum, har ein kvinna í stórum gráum kappa, við ketum um beinini, friðarliga spákaði aftur og fram við eini klútadukku í føvninginum, meðan hini, eini 50 fólk, stóðu við mótmælisskeltum aftanfyri hana, men veruleikin var til staðar í bangnu eygnakestum teirra, sum tey sendu mær, ið avmyndaði kvinnuna við klútadukk- uni. Ein onnur av chi- lensku kvinnunum kom yvir til eina av okkum førovingum, og bað hana siga við meg, at eg ikki átti at brúka myndirnar av kvinnuni í nøkrum al- mennu blaði, tá tað kundi skaða hana. Í bronglutum vendingum fingu vit at vita, at teir ráðandi í Chile høvdu so langar armar, at teir kundu náa til Danmark- ar, eins og teir rukku til onnur lond, har flótta- fólk úr Chile vóru slopp- in inn. Í flogseðlinum fingu vit upplýst, at kvinnan mótmælti, at bern, sum vórðu borin í heim í chi- lenskum fangatippi, ong- antíð spurdust afturíaft- ur. Síðan gekk leiðin til hevuðsdyrnar á Bella- Centrinum, har hópin av sjónvarpsfelegum og myndatakarum hevdu roynt at funnið sær eitt stað, so meguleiki varð at avmynda tey almennu umboðini fyri lond kring allan heimin, sum høvdu givið boð um, at tey lut- tóku á kvinnuráðstevn- uni. Her var staðan ein onnur, ti her var løgregl- an til stadar og vardi gestirnar, sum skundis- liga komu gangandi frå bilunum til høvudsdyrn- ar, har Lise Østergård, mentunnarmålarådharri i Danmark, og Lucilla Mair, aðalskrivari fyri ST-ráðstevnuna, tóku í- móti teimum innbodnu gestunum á stovningar- degnum. Hetta vóru lim- ir í donsku ríkisstjórnini, Kurt Waldheim, aðal- skrivari í ST, og fólk, sum ein annars bert kendi frá myndum í blød- um og sjónvarpi. Alt gekk kvikliga fyri seg, og um tú ikki skundaði tær at stilla skarpt við myndatólinum, so var einki at gera. At enda kom Mar- gretha drotning, men hon gav sær góðar stundir og dvaldi eina letu frammanfyri dyrn- ar, so allir myndatakar- arnir fingu hevi at taka myndir, meðan legregl- an, umboðað í vanligum klæðum, gjerdi alt fyri, at eingin kom ov nær kongaliga gestinum. Hundraðtais blað- og sjónvarpsfólk høvdu frammanundan boðað frá lutteku fyri press- una, og tá bert eini 100 sluppu vit til setanina í helinum, har hendan skuldi fara fram, vórðu tey, sum ikki sluppu inn, boðin at fara í pressu- centrið, har sjónvarp og hátalarar vóru settir upp- Tað var sum at síggja sjónvarp í Feroyum, tó bert við tí muni, at her vóru ikki danskir tekstir undir. Í bleðum, sum báðar ráðstevnurnar prentaðu dagliga, varð upplýst luttakarum og pressu- fólkum, hvar ymsu fund- irnir fóru fram. Av ti at so umfatandi fundar- rødir vórðu hildnar um somu tíð, var ringt at samanfata, hvat hevði stersta áhuga. Bussar koyrdu kortini í pendulfarti millum ymsu fundarsteðini, so um tú ikki kom á júst tað málið, tú hevði ætlað tær, so var tíðin ikki burturspilt. A kvinnu- ráðstevnu komst tú kortini. Onkuntíð varð tú noydd at leiga hýru- vogn, um rættstundis skuldi komast fram frá einum fundi til annan, og soleiðis viltust tvær av okkum úr Feroyum upp í ein hýruvogn, sum skuldi koyra okkum til Bókaverðs-skúlan i Amager Tá bilførarin (ein 73 åra gamal maður), hoyrdi hvagar vit skuldu, glapp burturúr honum, at allir peda- gogar skuldu skjótast! Vit hugdu bilsnar at gamla manninum, og eg dittaði mær at spyrja. um teir soleiðis beinleið- is skuldi sleppast burturúr lívinum, bert tí teir høvdu valt sær eina ávísa yrkisgrein? — Jú, teir skuldu skjótast, tí teir høvdu beint fyri ungdóminum, við at læra tey at svara teimum vaksnu illa aftur, og eisini helt gamli maðurin, at pedagogar bert læra ungdómin og bernini leti og ólevnað! Síðan byrjaði hann at siga frá børnum sínum, sum nú vóru komin í silvurbrúdleypsaldurin og um konu sína, sum hann hevði noktað at havt útiarbeiði alt lív hennara. Hann hevði altíð verið maður fyri at svara hverjum sitt og 30- leiðis átti eisini at vera framyvir. Einasta hann kravdi afturfyri, var, at konan ansaði eftir hon- um og bernunum, eftir hansara fyriskriftum. Tað hevði gingist væl, segði hann okkum, tí hon livdi enn! Soleiðis komu vit í øll- um góðum út á Amager, har fundarheitið var sexisma/racisma. Hetta var å ti alterna- tivu rådstevnuni, har Suðurafrikanska kvinn- an, Motlalepula Cha- baku (sum var i sjøn- varpinum herfyri), hug- tók áhoyrararnar við slíkum talugávum, sum bert ein Muhamed Ali kann greiða Henda afrikanska kvinn- an greiddi frá har hon livdi, hvussu myndug- leikarnir høvdu loyvi at nokta henni at fara til tann partin av landinum, har hon var borin í heim, men at teir harafturi- móti kundu flyta hana til tann partin av landinum, har teir høvdu brúk fyri hennara arbeidsmegi. So langt og kortini so stutt var millum kvinnuna úr Suðurafrika og donsku kvinnuna hjá taxabilføraranum, hugs- aði eg. Við hesum bendi alt á, at bert eru fundinum tað ikki húðalitirnir fera til racismu, men at henda eisini kann vera sjónlig kynini imill- um, hóast harðskapurin og samfelagsmynstrið ikki er tað sama í Suður- afrika sum í Danmark. sum Tad var so mangt, sum kom fram å kvinnu- iðstevnuni, at tað ikki er til at taka alt við men hetia var bert ein partur av okkara livium- tødum, samanborið við in part av heiminum, sin annar partur var at hoyra iransku kvinn- una, Laleh Bakhtiar, á ST-ráðstevnuni bera í bøtuflaka fyri Khomeini og geråir hansara, upp- aftur ein triði at fáa vitan um, at umleið 74 mill. kvinnur eru um- skornar á slíkan ómenn- iskjansligan hátt, sum vesturheiminum kunnu fata. Kortini kundu ráðstevn- urnar ikki koma ásamt um at fordema kvinnu- liga umskering o.a., tå samtykt var, at vit ikki skulu koma okkum uppi tað, sum var siðarvur i hesum londum. Hetta var dropi av tí, sum kom fram, men tað gevur okkum nakað at hugsa um, sum vit annars ikki vit 1 neyvan bert ein hevdu fingið at vitað, um ikki slíkar stevnur sum hesar verða hildnar ánnað er, hvat spyrst burturúr, og her sýnast fólk at vera á einum máli um, at tá klandur og stríð stóðst millum kvinnurnar úr Palæstina og Ísrael t.d., samanfata vit, at kvinnur ikki kunnu brúkast til slíkt arbeiði, sum fyrr var mannfólkaarbeiði burt- rav. Hetta er ein stór misskiljing, ti tað var ongantíð endamálið við kvinnuráðstevnunúm, at hesar skuldu Koyra nú- galdandi Aeimsskipan- ina um koll At hesar kvinnur xlandradust áttu vit ikki at fingið ilt í gumpin av tá vit vita, at tær veru- liga hava ræðuleikan og ótryggleikan so tætt at sær í gerandisdegnum. Vit kunnu sanniliga ikki vænta, at tær bert vildu tosa um kvinnu, útbúgv- ing og heilsupolitikk burturav, tí her var tað harðrendi veruleiki teirra, sum taldi. Samanfata vit kland- rið millum kvinnurnar úr ymsu londunum, kundi eg ikki sleppa eini hug- mynd hesum viðvíkj- andi, har tveir útsendir harrar úr hverjum landi vóru savnaðir saman. Helst hevdu teir stress- mappuna við sær, í myrkum klædningum, sum at kalla skuldi vísa, hvussu eins teir vóru útsjónd. Mundu teir standa og geyla inn andlitið a hvørjum aðrum...? Nei, eg giti, at ter a »demokratiskan« hátt hevdu »shake- hands«… men síðani høvdu teir helst våpnini tala! kvinnur, sum vóru savn- aðar saman til hesa ráð- stevnuna, sum í ymis- ligum klædnabúnum, komu úr hver sínum heradshorni, ikki vóru tær somu í hugsunar- hátti, tá tær fóru heim aftur. So kann tað vera líka mikið, um tær komu sum umboð fyri lend, sum vit ikki góðtaka stýrisskipanina hjá, ella tær komu á ta Alterna- tivu stevnuna, har øll mál vórðu vigjerd á ann- an hátt enn á tí almennu í Bella-Centrinum. Bert tað at hava hevi at hitt- ast, óansæð um tær vóru samdar ella ikki, hava allar kvinnurnar fingið eina ávísa vitan um, hvussu umsteðurnar hjá eðrum kvinnum sam- felagsliga eru myndaðar, ti tað kundi eingin, latið rin, sum var við, sleppa undan at hoyra og sigga um. mfelagið, i eidir hevur rátt í heiminum og framvegis ikki hevur fingið so nógv av skafti, hvat x ) leiminum, Tá manssa sum nú eitt nu fl so kundi tað verið, at júst kvinnurnar KUNdU at skapt ein i hvussu so er, átti tað kki at verið ov seint at »yrja samarbeiði millum oil fólk. Ikki bert yvir taka leiklutin hjá hverj- im eðrum. men saman arbeida móti einum máli — nevniliga mannarætt liðum um Tekstur og myndir: Dagny Jnensen --