mikudagur 3. september 1980síða 3

SOSIALURIN Síða 3 Spurningurin bert at koma i gongd: Tit hava virkið, maskinurnar og råvøruna Føroyingar kunnu garva og tilvirka oll tey føroysku seyða- skinnini, um onkur bert tekur intiativið. Íslendingar bjóða føroy- ingum »know-how« Skinnvirkið Vilma kann garva øll føroysku seyðiskinnini Tað nýggja virkið liggur á Giljanesi —Tit hava virkið, maski- nurnar og ráveruna, so spurningurin er bert at ko- ma í gongd. Orðini koma frá Jón Asbergsson, sum er stjóri á skinnverkinum Loð- skinn á Saudárkróki á Norðurlandinum í Íslandi. Jón Asbergsson var í síðstu viku í Feroyum fyri at kanna meguleikarnar hjá seyðaskinnídnaðinum i Feroyum. Hann var bjó- ðaður av landsstýrinum. Dagin fyri fráferðina hitti Sosialurin hann. Jón Ásbergsson heldur, at tað einasta sum tervar í Feroyum er intiativ og nakað av peningi at keypa skinn fyri og »know—how«! Men tað kunnu vit á ein hátt bjóða tykkum. Tað besta hevði tó verið, um onkur feroyingur setti seg inn í garving á skúla í Onglandi ella gingið á stytri skeiðum í Danmark. Um vinnugreinin skal koma enn longri fram er neyðugt við útbúnum fól- ki, sigur Jón Asbergsson. Í somu steðu ] dag verður meginpartu- rinav teimum um 50.000 føroysku seyðaskinnunum seldur 6haggreiddur av landinum. Fyri 10 árum síðani vó- ru íslendingar í somu ste- ðu, men í dag verður einki seyðaskinn útflutt óvið- gjert. Meginparturin verður útflutt sum hálv- fabrikata. Talan kann annanhvert verða um skinn, sum eru »picklad«. Tá eru tey vas- kað, klipt og húðin er rein- sað. Og skinn, sum eru chrome—garvað. Aftaná hendan garvingarháttin tola tey at vera vaskað í heitum vatni. Aftaná chrome—garvin- gina kunnu skinnini við- gerast uppaftur meira og seymast til klædnavørur o.tl. —Og tað er eingin grund til ikki at kunna gera tað sama í Feroyum, sigur Jón Asbergsson Alt um 10 ár Tann parturin, sum ikki verður útfluttur sum hálv fabrikata, verður annað- hvert útfluttur sum prýði- skinn ella »mokka—garvadar« skinnvørur. Hesin parturin fevndi i fjør um 260.000 skinn. Hetta er umleið ein fjór- ðingur av samlaðu islends- ku skinnframleiðsluni Umleið 180.000 skinn IT sum verða »mokka—garvad« og seyma til jakkar, húg- vir, vestar, vettir o.s.fr., meðan 80.000 verða fram- leidd til prýðis Hesin liðugt tilvirkaði parturin av íslendsku skinnunum ekist árliga tali, og Jón Asbergsson roknar við, at um 10 ár verða ell skinn tilvirkað í Íslandi og einki útflutt bert sum hálvfabrikata Stór virðiseking Virðisekingin av ráskinnum til hálvfabrika- ta er eini 40 pst, meðan skinnini, sum verða »mokka—garvad« ekjast við 400 pst. í virði, tá tal- an er um eina fyrsta—floks veru Men Jón Asbergsson sigur, at hon er ikki lett at framleiða, tí íslendingum terva eina garvitraditión í mun til onnur lond sum t.d. Týskland — Vit skulu kappast við fyritøkur sum hava ára langar traditiónir, har tað eina ættarliði tað annað og kenna so- statt allar»finessir« bæði garving og sey lært heyr i€v ú nnan av skinnverum, sigur Asbergsson I Føroyum tilvirkar L Skinn nakað av klædnaverum, hesar eru eftir Jónsa metingum skimn ikki fyrsta—floksvera Í Feroyum eru tvey garva- riir. Í Sandavági rekur Vilhelm Nielsen skinnvir kið Vilma, meðan Olivur Aarberg hevur eitt garvarí í Svínoy Vilma hevur nýtt virki á Giljanesi og er Asbergsson kid kann innrættast å ræt at Vilma hevur maskin- garva øll tey liggur t á Akureyri so eitt í Saudárkróki 3 v < “ LD" % < T) på fyrru eru skipad å samtaksgrundarlagi, með- privatum Tad, sum Vilma higartil hevur framleitt, eru skinn til prydis, og skinn sum eru seymað til teppi, pútur og pløgg Enn er óvist, nær skinn- virkið Vilma í Sandavági fer undir at tilvirka »pickl- að< skinn, ella um virkið fer undir »pickling«. Vilhelm Nielsen, stjóri, upplýsir, at prísirnir á teimum »pickladu« skinn- unum er lítil, og at prísir- nir tí skulu kannast, áðr- enn farið verður undir >pickling=, ella tikið verð- ur av tilboðnum frá íslend- inginum Jón Ásbergsson, sum vitjaði her í seinastu viku. Feroyingar hava ongan meguleika at fáa somu prísir, sum íslendingar fáa fyri skinn síni. Vilhelm Nielsen sigur, at føroysku skinnini hava ringt orð á sær, ti tey eru so illa saltað. Harafturat verða út- reiåslurnar i Feroyum størri, ti tær føroysku løn- irnar liggja langt oman fyri tær islendsku. Eisini er ov lítið til av hvítum skinnum í Feroy- um, og tað eru tey, sum útlendingar serliga hava áhuga fyri. Hóast nógv skinn eru hvít, er ofta ein reyður litur í, sum skapar trupulleikar. Vilhelm Nielsen, stjóri á Vilma: Vit mugu kanna prísirnar fyrst Saltið beinanvegin! Eru seyðaskinnini ikki nóg væl saltað ella ov seint saltað koma blettir í skinnini, og hesir síggjast ikki, fyrr enn skinnini eru klipt niður Ti mælir Vilhelm Niel- sen til at saltstroya skinn- ini beinanvegin, seyðurin er flettur. Tá skinnini so eru avreidd til handils- mannin, eiga tey at verða saltað upp aftur betur. Men tað er ikki bara ein ov vánalig salting av seyðaskinnunum, sum kann verða til ampa. Vilhelm Nielsen sigur, at hann eitt ári gjerdi eina roynd at garva heilt feskt og ósaltað skinn. Royndin sti, at tað kortin ru nógvir blettir skinnu num, har eingin ull var á Hesir blettirnir kunna vera komnir av tí at seyð urin hevur lús, at hann gniggjar sær móti hegni og steinum og at tað verð- ur tikið fast í seyðin. Har- afturat sigur Vilhelm Niel- sen, at hann ofta hevur lagt til merkis, tá seyður liggur niðurbundin, at hundar liggja og bora í skinninum, og tá hundur- in reisir seg, hevur hann ofta ein ullarlagd um trýn- ið. Ikki til útflutnings Skinnvirkið Vilma hevur higartil garvað skinn, sum „4 PI 1 VK ngum hárum og niður klipt skinn, sum eru seyma saman til teppi og Alt er selt á heima marknaðinum, ti útreiðsl urnar eru ov stórar til at útflutningur kann loysa seg Um skinnvirkið Vilma fer undir at >-picklaða“ skinn, skal ein ílega ger ast, sigur Vilhelm Nielsen Øl] tólini eru ikki flutt tey nýggju húsini á Gilja- nesi og tað kostar nógv at flyta maskinurnar. Sum nú er verða skinnini fram- vegis vaskað og klipt í teimum gomlu húsunum í Sandavági.