mikudagur 10. september 1980síða 6

telf. 147 20. 11820 box 76, 3800 Tórshavn Útgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Blaðmenn: Høgni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Lysingar: Arne Thomsen Uppseting: Sosialurin Prent: Dimmalætting Vinir og kenningar AV OG Å ERU vit varug vid at ein av okkara politikkarum tosar og skrivar um vinar— og kenningarpolitikk. Hesin er sjálvur formaðurin í Sambandsflokkinum Pauli Ellefsen. HANN HEVUR nýtt orðini vinar— og kenningarpolitikkur í sambandi við landsstýrisins viðgerð av umsóknum um veðhald og stuðulslán til skipa- bygging, í sambandi við landsstýris- ins viðgerð av umsóknum um veð- hald fyri kreppulánum til skip og nú eisini í sambandi við landsstýrisins viðgerð av umsóknum um serlán til fiskifør. SUM VIT NEVNDU i oddagrein okkara leygardagin, so hevur sambandsflokkurin, sambært egnu orð sambandsmanna, av ideologisk- um og principiellum orsøkum, verið hart ímóti, at vit gera fiskiveidusått- málar við Sovjetrussland. Orsøkin til hetta er tann, at russar liva undir aðrari samfelagsskipan enn vit og vesturheimurin. ÁÐRENN TINGIÐ fór heim fríggja- dagin, varð uppskot landsstýrisins um ískoyti til fiskiveiðusáttmálan við Sovjet, endaliga avgreitt av ting- inum. Har hendi tað løgna, at tveir av tinglimum sambandsfloksins, nevni- liga floksformaðurin, Pauli Ellefsen og tingmaðurin fyri Norðstreymoy, Agnar Nielsen, atkvøddu fyri lands- stýrisuppskotinum. HYGGJA VIT SO eftir, hvørji tey skipini eru, sum veiða í Eystursjón- um, og sum nú eisini skulu veiða í tí russiska partinum av Eystrasalti, so koma vit skjótt eftir, at millum hesar skipaeigarar finnast vinir— og kenn- ingar hjá ávikavist Paula Ellefsen og Agnar Nielsen. ALT TOS OG ØLL skriving um ideolo- giskar og principiellar orsøkir til at vera ímóti fiskiveidusåttmålum við russar vórðu sekt í gloymskunar hav. Hjá teimum báðum sambandsting- monnunum taldu vinir og kenningar nógv meir enn ideologi og princippir. SANNILIGA EIGA vit politikkarar, sum duga at reka vinar— og kennin- garpolitikk, eisini tá tað gongur beint ímóti teirra egnu ideologi og teirra egnu princippum. við- merkingar Lærlingaviðurskifti i 1980: hvat nu! Tann 6. apríl 1979 settu legtingslimirnir Agnar Nielsen, Sverri Midjord og Óli Breckmann uppskot fram í legtinginum í lær lingamálinum. Hetta bleiv gjørt fyri at fáa gongd á aftur lærlinga- læruna, og út frá tí sjónar miði, at tað at handverks- meistarar ongar lærlingar tóku, gekk út yvir foreldur, sum av hesum ikki kundu fáa børn síni í læru. Uppskot okkara fekk eina harða viðferð — ikki bara á løgtingi, men eisini í blødunum. Tað bleiv nevnd hegravent. Tað bleiv ikki í atfinningunum tíkið við, at tað vóru lærlingar og for eldur sum lógu ímillum. Tey somu, sum tá í lógar nevndini, vóru í móti uppskoti okkara, taka í dag einmælt undir við tí upp- skoti, sum í dag er sett fram. Var okkara uppskot eitt stig til høgru, er hetta bara eitt nógv størri stig tann vegin, tí har vit søgdu møgulig løn ella studning- ur verður latin í skúlatíðini Landsstýrið endurrindar lærumeistarunum 50 pst av lógásettari lærlinga løn, medan lærlingur er å tekniskum skula. Í viðmerkingum til hetta mál verður sagt »Tingid hækkaði lærlinga lønirnar i oktober 1978«, og ti verður hildið rimuligt, at meistararnir fåa endurgold- ið part av ti løn, ið hann letur lærlingunum, meðan hesin er á tekniskum skúla Hvussu verður hetta gjørt í grannalondum okkara? Lógarnevndin hevur kannað tað, og sigur fram haldandi í viðmerkingunum til málið, at í Danmark veitir meistarin lærlingunum vanliga lærlingaløn, meðan hann er á tekniskum skúla Men meistarin fær endur goldið peningin frá Arbejds givernes Elevrefusion, ið er grunnur, ið er fíggjaður av øllum meistarunum við åvisum oyratali fyri hvømm arbeiðstíma, uttan mun til, um meistarin hevur lærling ar ella ei. Í Danmark betalir meist arin, meðan her hjá okkum skal landið betala. Og hetta er fyri meg tann stóri munurin. Bert eitt ár aftaná, at vit segdu møgu- liga løn í skúlatíðini, og tað bleiv felt, sigur nú lógar nevndin, ein samd lógar nevnd við somu grundsjón- armiðum, sum vóru óbrúk lig og hegravend fyri einum ári síðani: meistaranum verður endurgoldið 50 pst. av løn- ini í skúlatíðini Ikki eitt orð um endurgjald til lærlingar ella foreldur Men meistarin verður pri oriteraður. Hvat sigur hin parturin, lærlingafelagið, í brævi til løgtingid, dagsfest 30.8.1980 ? Eg taki nøkur brot »Vit kunna ikki góðtaka at meistararnir skulu hava fígglarliga hjálp frá tí al menna, har vit handverks lærlingar verða brúktir sum orsøk til at fremja hesa ætlan, sum óneyðugt fer at kosta skattaborgarunum árliga millién —upphædd Serstakliga kunnu vit ikki góðtaka tað, ti vit i veruleik anum sjálvir figgja okkara løn, meðan vit eru í skúla gjøgnum ta lágu løn, vit fáa fyri okkara arbeiðið Hinvegin halda vit tað vera legið, um ikki løgtings menn krevja prógv fyri, at fíggjarligur stuðul til meis tararnar er neyðugur. Løg tingið hevur heilar tvær ferðir samtykt, at lærlingar skulu hava fulla prísviðbót Men tað er ongantíð framt.“ Hetta er hvat lærlinga felagið sigur. Men hvat er Sverre Midjord, legtings- maður: — Eg fíggjarligt staðið undir at geva meist- arunum studning, er eisini fíggjarligt steðið undir at rætta skeivleikan, sum varð gjørdur móti arbeidarafel- øgunum i mars 1980 so víðari hent? Legtingslóg um pristals- viðgerð av arbeidaralønum varð framløgd av Jákup Lindenskov 18. april 1975. Í álitinum verður sagt, at hon umfatar lærlingalønir Seinri seta Íegtings- limirnir Heðin M. Klein, Jákup Mortensen, Hilmar Kass og Sverre Midjord uppskot til samtyktar: »Ålagt verður landsstýrin- um at virka fyri at lærlingar koma undir somu skipan fyri prístal, sum galdandi er fyri prístalsviðgerð av arb- eidaralønum.« Uppskotið varð samtykt við 18—0 atkvødum. Í dag fyriliggur eitt uppí- skoytisuppskot frá for manninum i láógarnevndini, Karin Kjølbro, ið ber á sama bógv, sum tað, sum longu er samtykt. Og meðan eg eri við prís- talið tykist tað í hvussu er mær meira enn legið, bert fimm mánaðir aftaná at prístalið fyri arbeidaralønir bleiv flutt aftur til 100 Grundin vit fingu fyri at gera hetta, var at búskapur in toldi ikki prístalshækk anina. Sagt bleiv eisini, at arbeiðarafelggini vóru ori enteraði og lítlar og ongar viðmerkingar høvdu — út ffa hesum stemmaði eg — men í útvarpinum sama kvold segði formaður Føroya Arbeidarafelags nakað annað Og nú skulu vit uttan víð- ari gjalda til meistararnar Landið skal gjalda, men meistarafelagið skal valda. Er tað veruliga so, at vit hava fíggjarligar umstødur at gjalda meistarunum fyri, at teir skulu hava lærlingar í læru ? Er fíggjarligt staðið undir hesum í dag. er tað eisini til at rætta tann skeivleika sum bleiv gjørdur í móti arbeiðarafelggunum í mars 1980 SMS og Postverk Feroya Lesarabræv í Sosialinum og í 14. September um risafyritøkuna SMS gjørdi, at eg fekk mót til eisini at siga mína hugsan I brævinum í Sosialin- um verður tikið nakað sol- eiðis til, at SMS fer kanska at forkoma fólks- ins handli, FK. Um hetta verður so ella ei, verða vit, sum eru limir i FK, at av- gera. Fara vit at brúka pening okkara í krambúð, har vit einki hava at siga har bert ein maður ræður yvir ollum, har vinningur- in verður býttur í millum nøkur fá, har alt verður gjørt fyri at lumpa og lirka peningin frá brúkar- anum bingo — burturlut- ing — sparidagar — kon sertir — 0.s.fr.), ja, so eru vit vid til at forkoma FK Eg ivist tó í, at so verður, tí tað verða alt fleiri og fleiri, ið duga at síggja, hvenn stóra týdning tað hevur at vera limur í hes- um felagsskapi og tí bert keypa í síni egnu kram- búð Tað, ið harmar meg mest, er, at tað almenna er farið upp í spælið at lirka fólk inn í SMS at brúka pening sín At lesa i blødunum, at Postverk Føroya skuldi lata upp avgreiðslu og girodeild í SMS, var sum SOSIALURIN Eg var vid at gera hann, men formaðurin i lógar nevndini, Karin Kjølbro, stemmaði ikki fyri tá. Hava vit ráð at keypa lærupláss, hava vit ráð at geva ta løn, sum arbeiðsmenn og —kvinnur hava rætt til. Er tað veruliga so galið á Føroya Legtingið, at tá tað viðvíkur meistarafelagnum og læknafelagnum, sum hava biokerað størvini, og harvið brotið landsins lágir, tá verður lopið á leistum ? Men tá viðvíkur arbeið- arafelggunum, tá hava vit ikki ráð. Tá verður kappað á stokkinum! Hesa skipan góðkenni eg ikki og henni fari eg at berjast í móti — bæði í tingi og aðrastaðir við. Grundarlagið undir uppskotinum hjá lógar nevndini í dag er tað sama, sum fyri einum ári síðani bleiv skýrt hegravent og óbrúkligt ! Sjálvandi skulu lærlinga viðurskiftini greiðast, men ikki upp á handan mátan. Ein gongd leið hevði verið at studningur varð latin foreldrum og lærlingum heldur enn tað almenna nú letur studning til hand verksmeistararnar Við hesi løgtingssamtykt hevur Føroya løgting 3. sep- tember 1980 opnað hurðina til studningar til allar meist- arar — uttan tryggleika fyri nakrari veruligari lærlinga- læru. Eilif Samuelsen, umboð fyri sambandsflokkin, mælti til at lærlingalæran bleiv løgd undir skúlaumsit ingina, sum frammanundan er yvirbyrjað orsakað av blokering av størvum. Blok adan er frå Føroya Lærara- felag, sum Eilif sjålvur er formaður fyri, so viljin at loysa lærlingalæruna er sjónskur Sverre Midjord at fáa ein vátan vøtt frammaná. Hver er orsek in til hetta, er tað bíligari at leiga seg inn har enn at byggja? Eg spyrji bara! Eg gangi ut frá, at tað almenna skal góðkenna slíkt leigumál, og hver er so tað almenna, jú javnað- arflokkurin, tjóðveldis flokkurin og fólkaflokkur in eg trúgvi ikki, at teir vilja forkoma privatu Framhald á síðu 11 BO