mikudagur 8. oktober 1980síða 7

SOSIALURIN sjonarmid Andras Kristiansen, fiskivinnulesandi Verdur veidutrystid ikki skert nu tess verri verður tað seinri Enn einaferð skapti Smyrlamálið rumbul í føroyskum politikki. Félk er vid at fåa ta fatan, at hetta er tað mest týðandi og átrok- andi málið í feroyskum politikki og má loysast sum skjótast. Meðan alt hetta fer fram, er tann feroyska fiskivinnan og harvið eis- ini alt tað føroyska sam- felagið framvegis í ovur- stórum trupulleikum. Men hvat hoyra ella lesa vit. um tað í útvarpinum og bleðunum ella fáa við- merkingar frá politikk- arunum og hugskot um meguligar loysnir? So gott sum einki. Gott nokk fór eitt drúgvt orðaskifti fram, tá stud- ningsskipanin til fiski- vinnuna var til viðgerðar í vár. Men tað skuldi bara mangla; av eini samlaðari fíggjarlóg upp á umleið 700 mill. krónur fara 250 mill. krónur ella ein triðingur sum stud- ningur til fiskivinnuna á ein ella annan hátt. Ikki tí, undirritaði tek- ur undur við, at stuðul verður latin til fiskivinn- una, soleiðis sum staðan er í dag. Men hvat hava vit hoyrt frá politikk- arunum síðani í vár, tá tað snýr seg um fiski- vinnuna tey komandi árini og longur fram í tíð- ina? Ein kann ikki siga, at tað hevur verið nakað stórvegis; (fiskaaling undantikin). Tað kundi sæð út til, at hesir spurn- ingar ikki hava áhugað millum politikkarnar. Ella liggur feilurin kanska hjá bleðunum og/ella útvarpinum ? Miðskeiðis í summar kom fram, at altjóða havrannsóknarráðið ICES hevur mælt til, at veiðan eftir toski við Feroyar í komandi ári ikki fer upp um 16.000 tons. Tað tilsvarandi talið fyri hýsu er sett til 14.000 tons. Til sammet- ingar kann nevnast, at tað er meguligt at veiða umleið 30.000 tons av toski og umleið 20.000 tons av hýsu við Feroyar um árið, tó treytað av, at javnvåg er millum stovnsstedd og skipatal (roynd). Ein kann so spyrja, hver orsøkin er til, at ICES kemur vid einum tilmæli um so lågar tot- alkvotur fyri tosk og hýsu. Tann beinleiðis or- sekin er tann ovurstóra og vaksandi royndin Pauli víðari: c.b. Enn eru Fer- oyar ikki eitt sosialistiskt samfelag, hóast risastig eru tikin tann vegin tey seinastu árini c.l. At Pauli skrivar sos. samfelag ístaðin fyri eitt kommunistiskt er einans og aleina taktiskt. Lættari er at lumpa — fuppa fjøldina, hann er jú meistari á økinum. Sær sjálvum og politikki sínum líkur nevnir hann í grein síni ikki eitt einasta ting, sum kann undirbyggja pástand hansara. Men hvat, tað ger Fólkaflokkurin heldur ikki í sínum álopum. Báðir nýta teir bert gott av tí, sum Javn- aðarflokkurin saman við eðrum hevur uppbygt. Man tað vera ein tann einasti sambands- ella fólkaflokksmaður ella kvinna sum hevur avvíst at taka í móti tí hjálp, sum landið í dag kann veita: avlamins- hjálp, heimahjálp, dagpenga- skipani o. ø. Tel tey virkir, skip og bátar, sum á ein ella annan hátt hava tikið móti láni, stuðli og eðrum veiting- um, ið landið veitir. Og nú tá tú hevur talt, fanst tú nakran sambands- ella fólkaflokks mann ella kvinnu, sum hevur noktað at móttikið hesa hjálp? Teir munnu kunna teljast á einari hond, um teir yvirhevur finnast. Øll hesi mongu virkir, skip og båtar, i komin eru hesu seinastu árini, ell hava tey fingið stuðul frá millum eðrum Javnaðarflokkinum. Hvussu mong vóru tey ikki farin av knóranum, um Javn- aðar“ okkurin fylgdi og tók undir við politikkinum hjá Sambands- og fólkaflokkin- um um: »at tað, ið ikki kann standa, má falla«. Einki av hesum virkjum er sosialiser- að, so sum Pauli sigur, heldur ikki tey har vesturi í Vágun- eftir toski og hýsu, sum er farin fram undir Fer- oyum tey síðstu árini; ein roynd, ið langt í frá hevur verið ella er í sam- svar við tað, sum stovns- støddin loyvir, um javn- vág skal vera í stovnun- um. Men fyri at fáa ta ábyrgdina fram, sum politikkararnir hava hesum viðvíkjandi, er hetta ikki eitt nóg full- fíggjað svar. Um polit- ikkararnir hevdu tikið aðrar avgerðir í rættari tíð, hevði eitt so lágt til- mælið ikki verið komið. Fyrst í 70'unum gjørd- ist teimum flestu greitt, at feroyingar í framtíðini fyri tað mesta máttu grunda sín fiskiskap á heimaleiðirnar. Oftani var frá fiskifreðingum mælt til eina varðliga roynd, so at staði undan stovnunum ikki varð máað burtur. Men hertil er at siga, at vit um hetta mundi ikki høvdu fult harrademi yvir fiskastovnunum við Fer- oyar. Men eftir at fiski- markið er flutt út á 200 fjórðingar, er steðan ein heilt onnur; nú hava vit fult harrademi yvir fiskastovnunum rundan um. Eisini hesi virkir og skip, Pauli Ellefsen, hevur Javnað- arflokkurin stuðlað og ikki sosialiserað. Spyr bert breður tínar har vesturi, ið nokk ikki fáa tað minsta lagkekupetti. Hetta bert fyri at vísa á, at Javnaðarflokkurin ikki hevur sosialiserað nakað virki, so sum Pauli sigur. Nú spyr onkur, hvat gott nýtur Pauli Ellefsen so av hesum? Jú, hesin maður kom fyri fáum árum síðan heim aftur til Feroyar. Skjótt svingaði hann seg fíggjarliga. Hygg bert eftir, hverjar bygningar hesin granskoðarin er mentur at reisa. Munnu skip, bátar og manning fáa líka nógv peningaliga burtur úr sum hann ? Á jú, á jú, einaferð var Pauli formaður í Prísráðnum. Ikki hugsi eg, at parturin hjá granskoðaranum man ligið eftir tær ferðir hava okkurt um Feroyar. Tað skuldi tí verið rímuligt, at tað varð rikin ein fiskivinnu- politikkur, sum tryggj- aði eina rímuliga úrteku upp á veiðueind (skip). Tað kann tíverri ikki sigast, at so hevur verið. So hvert, sum veiðan er minkað aðrastaðni. og/ella vit hava verið útihýstir hadani, er veiðuorkan flutt yvir á stovnarnar undir Fer- oyum og tá serstakliga toska- og hýsustovnarnar Tá tað ikki frá polit iskari síðu er gjerd nekur verulig roynd at steðga einum vekstri í royndini eftir ådurnevndu fiskasløgun- um, kann verða sagt, at myndugleikarnir hava givið sítt vælsignilsi til ein slíkan vøkstur: hetta hóast nógvar ávaringar móti hesum frá okkara fiskifreðingum. Orsakað av tí vaks- andi royndini er veiðan upp á veiðueind minkað munandi. Hetta hevur verið ein av orsøkunum til, at veiðuflotin er komin í rakstrartrupul- leikar. Men her hava pol- itikkararnir loyst trupulleikarnar við at lata so mikið meira í skip hevur staðið til tvang. Henda prís mugu virkini og vinnan gjalda. Hetta eru virkir, skip og bátar, sum Javnaðarflokkurin stuðlar og ikki sosialiserar. Pauli veit alt hettar, men hann skal jú fylgja uppskriftini. At Pauli av øllum alvi roynir at såa ótta á fólkið sæst eisini, tá hann í grein sinii »Dimmu« víðari sigur ella við vilja sigur ósatt: c.b. Pólski verkamaðurin hevur sosialismuna ístaðin. cl. Aftur eitt taktiskt fupp nummar. Polen er ikki eitt soslaillstiskt land, men eitt kommunistiskt Pauli svara: »ini sjálv- framleiddari samreði »Dimmu«, at leiðararnir eystanlondum eru ásamdir um, at teir hava tað sonnu sostalismuna. Her »d Pauli seg rættiliga studningi til manning. Harvið hava skipini kunna hildið fram við fiskiskapinum, og enntá onnur hava kunnað komið upp í flotan. Úr- slitið er, at veiðan upp á veiðueind er minkað enn meir, og flotin aftur komin í rakstrartrupul- leikar. Men hvat gera politikkararnir: jú meira í studningi (1/3 av allari fíggjarlógini) og lán verður upptikið at býta út millum skipini. Urslit- ið kenna vit alt ov væl tilmælið frá ICED um einans at veiða 16.000 tons av toski og 14.000 tons av hýsu komandi ár Hverjar avleiðingar fær hetta ikki fyri mann- skap, skip og virkini á landi? Men vónandi hevur segan lært okkara kæru poitikkarar so mik- ið, at stig verða tikin, so ikki verður veitt meir enn tað, sum er mælt til frá ICES. Gera teir ikki tað, verður bara verri í komandi árum. At man er komin inn í ein »ondan sirkul< er ikki at taka feil av; jú longri bíðað verð- ur við at taka tær ein- astu rættu avgerðinrnar, nevniliga at minka um skip og fyri eystan eru kommunistisk og ikki sosialistisk, og júst hetta er óbeinleiðis orsekin til streikurnar Eg vil biðja fólk minna seg á, hver stjórnaði í Ruslandi og ødrum av teimum kom. londunum. Politikkurin hjá hesum stjórnum var ógvuliga afturhaldin og einstaklinga stórpenga vinaligur júst sum politikkurin hjá Sam- bandsflokkinum og Fólka- flokkinum. Hesum politikki er Javnaðarflokkurin ímóti og harvið eisini ímóti kommunismuni. Sum tað skilst av hesum eru s. flokk- urin Og f. flokkurin nettup ein orsek ti eina kommunismu í Førovum evt ngsetu var Pauli vur at renna upp Eg mikrofon Vulheim veiduorkuna (veiðu- trýstið), jú tyngri verður at føra tær út í lívið seinni. Hví politikkararnir ikki hava tikið tær enda- ligu avgerðirnar, skal eg ikki siga so nógv um. At tað ikki frå fiskifreðing- um er gjert vart við við- urskiftini, kunnu teir ikki krógva seg aftan- fyri. Men kanska teir við at taka »Opopulerar« av- gerðir sum at minka um veiðuorkuna hava roknað við at traðka á halan hjá vinum og kenningum, ið eiga part í skipi, sum meguliga hevði verðið rakt av eini tílíkari avgerð. At teir haraftur ímóti hevdu gjert eina góða gerð fyri Feroyar upp á longri sikt liggur teimum kanska ikki so frammarlaga í tonkunum. Men at avgerðirnar, sum skulu til, eru tungar at taka og enntá tyngri at bera fyri tað feroyska samfelagið, soleiðis sum nú er stætt, skal eg geva politikkarunum rætt í. Men fyri tað ber ikki til at bíða við at taka tær Andras Kristiansen so gott sum hálsfevna russin. Hesaferð var hann í hæddini, bar lygn sína fram beint aftaná, at Vilhelm J. hevði talað og hevði sagt >Í dag eri eg í ti steðu, at eg eisini meti sum tingmaður. tá partamaður mín Poul J Olsen er burturstaddur, og vil hetta siga, at eg eisini umboði eitt valdømi, nevniliga Noråoya valdømi. Í ti valdøminum eru nakrir saltfiskatrolarar, sum hesum ári hava veitt tí sjógvi, sum russarsáttmálin umfatar, og hevur hesin fiski skapur givið monnum eina nnteku uppá umleið 200.000 kr. í part higartil í ár hava Eisin saltfiskalastirnar = úr s,ogvi givið ti tíma ønta ioikinum har hesum valøm um eina úrteku uppá 5 til 7 no. Kr £ må fyr nitt iðkor Framhald á síðu 13