leygardagur 25. oktober 1980síða 11

SOSIALURIN Tað almenna skal ikki sita hendur í favn har tað privata ikki rokkur — Var tað nú tað sonevnda siglingarmálið, sum veruliga sleit sam- gonguna — ella vóru tað eisini onnur mål? — Tað er greitt, at hevði javnaðarflokkurin gingið við til at taka rættin frá tí almenna til at taka initia- tivir — á ekjum har tað privata ikki rekkur sum t.d. her í siglingarmálinum — so hevði verið trupult hjá javnaðarflokkinum í øllum framtíðar samarb- eiði við tjóðveldisflokkin og fólkaflokkin at gjert tann rættin til veruleika, sum var við í samgongu- skjalinum millum flokk- arnar. Ikki hendur í favn — Men snýr málið seg ikki bert um eina uttanlanda- sigling? — Hetta mál snýr seg ikki bert um eina uttanlanda- sigling, men um tað prin- cipiella í tí, at tað almenna ikki eigur at sita hendur í favn, har tað eru eki, sum antin ikki verða nóg væl røkt frá privatari síðu ella als ikki verða rekt av privatum. Vit mugu eisini hugsa longur fram í tíðina. Geva vit eftir her, so verður tað uppaftur torferari í fram- tíðini frá almennari síðu at stuðla tilikar nýroyndir sum eitt nú uttanlanda- siglingin er — og tá kemur javnaðarflokkurin í ta stødu, sum vit jú ongantíð hava ynskt at koma í, at vit bert umsita borgarlig- an politik. Almenna tók við, har privat ikki rakk — Eru onnur demi frá tín- ari tíð í landsstýrinum, har tað almenna hevur gingið undan og loyst úr lagdi, har privatir menn ikki hava rokkið ? Onkur demi eru. Td. kunnu vit taka síla- og laksaalingina. Tað vóru privatir, sum tóku stig til hesa vinnu. Men her rakk tað privata ikki og í fullari semju við privatu undan- gongumenninar og móti endurgjaldi varð alingin yvirtikin av tí almenna. Í flestu bygdum í Fer- oyum hava vit demi um virkir, ið eru sett á stovn, útvegan av skipum osfr., har privatir einsamallir ikki høvdu orkað. Har hava kommunur, fakfeløg og aðrir saman tikið stig til at fáa bygt bæði flaka- virki og fiskiskip. Hesi tiltøk eru síðani aftur stuðlað við peningi frá landinum. Lítið reint privat í dag — So er tað menni einki nýtt, at tað almenna tekur initiativir ? — Tað er tað so avgjørt ikki. Tí — fara vit at hugsa okkum um, hvat er so reint privat í dag! Hvat hevði verið sett á stovn av reindyrkaðum privatum fyritakssemi í hesum sam- felag: um ikki tað almenna hevði veðhildið, givið studning og borið åbyrgd- ina, og hvat um eingir av- skrivingarmeguleikar vó- ru! Um menn hava havt 10% i eginpeningi hevur verid gjørligt at fremja eitthvørt skilagott tiltak. Tí haldi eg, at tað er so reingjandi, at henda sosi- aliseringskampanja verð- ur sett í verk og kommu- 22 nistaskrímslið verður drigið fram í ljósið. Hetta er jú einki nýtt. Sunn samvinna millum alment og privat — Hvussu hevur tá sam- vinnan millum alment og privat verið øll hesi árini ? — Tað hevur verið ein sunn samvinna millum al- ment og privat — sum eis- ini hevur verið neyðug. Tí: menn hava ásannað, at reindyrkað liberalisma og kommunisma hava ongan tjans. Vit mugu hava eitt vinnulív, har annaðhvert verkafólkið fult og heilt eigur framleiðslutólini — ella har tað er medánari, og har reglur tryggja verkafólkinum bæði med- ávirkan og medavgerð um egin viðurskifti. Hetta vinnulív hava vit í veruleikanum fingið og fáa tað í størri og størri mun. Har, sum privat fyri- takssemi einsamalt hevur rokkið, er tað eingin, sum hevur ynskt at forkoma tí. Eingin ruta er tíkin frá teimum privatu — teir hildu sjálvir uppat — Tað hevur verið fert fram av fólkaflokkinum, at Strandferðslan eigur bert at rekja innanoyggja- siglingina — og lata teir privatu rekja uttanlanda- siglingina. Hetta er sum skilst ikki tín áskoðan ? — Júst her finna vit tann grundleggjandi mun- in í hugsanini millum teir borgarligu flokkarnar og javnaðarflokkin. Eg dugi ikki at síggja tann principiella munin millum, at tað almenna skal hava skyldu til at rekja innanlandssigling- ina — sum er tapsgevandi, og sum eingin privatur maður leggur í at taka uppá seg aftur — og tað at tað almenna ikki eisini hevur skyldu í uttanlands siglingini, har tað er ein ónektaður servicetørvur. Tað liggur eitt service- element í innanoyggjasigl- ingini, sum tað almenna hevur skyldu til at rekja. Men tað er eins væl eitt serviceelement í uttan- landasiglingini — hetta at skula flyta ferðafólk. Tað megu vit ikki gloyma. Mugu slóða fyri... Vit mugu slóða fyri nýggj- um útflutningshættum, slóða fyri hættum, sum kunnu geva brúkarunum bíligari verur og minka um útreiðslurnar hjá út- flytarunum. Hetta má tað almenna hava loyvi til, tá ið tað so skilliga vísir seg, at teir privatu ikki hava megnað at loysa júst hesa uppgáv- una. Vit vita, at teir privatu ætla sær ikki undir ferða- mannaflutning. Vit vita eisini, at siglingin við Smyrli hevur sýnt, at munandi peningur er at vinna júst í ferðamanna- sigling um summarið. Tað er eisini ávíst í út- rokningum, sum vórðu gjørdar við Lassa 2 sum fyrimynd ástaðin fyri Smyrli, at meira enn dupult so nógv kundi verið vunnið seinasta summar. So her er eitt eki, har teir privatu verða ógvuliga lítið nervaðir. — Men skulu tit tá als ikki flyta farm við Smyrli ? — Tað er greitt, at nakað av farmi eisini verð- ur fluttur. Men skal hetta sindrið av farmi, sum Smyril flytur, verða tað, sum bjargar einum væl út- bygdum farmaskipaflota — so má ein siga, at tað ikki eru teir meguleikar í at sigla við farmi, sum allir flokkar kortini hava verið samdir um. Pauli og veruleikin —Ábreiðslurnar móti hesi umreddu sigling hava ikki Framhald á s. 12 Sosialurin byrjar í dag eina greinarød, sum vit kalla „Prát við løgmann«. Ætlanin er at skifta orð við Atla Dam, løgmann um ymisk aktuel mál og um javnaðarpolitik mótvegis borgarligum politikki. Greinarnar fara at koma í teimum flestu av bleðunum fram til valið 8. november. Vit leggja fyri í dag við sonevnda siglingarmálinum Fólkafloksins dupultmoralur: Undirgravar samferåslu sum privata vinnulivid hevur størst fyrimun av — Dagblaðið hevur ferð eftir ferð nýtt orðið »Strandferåslan« í negativum týdningi í greinum sínum. Heldur tú, at henda skriving kann skaða virksemið hjá hesum stovni ? — Tá ið Dagblaðið av og á her hesa meining fram, so er tað tí Dagblaðið í stóran mun verður misbrúkt til at umboða nakrar heilt forskrúvaðar meiningar hjá Óla Breckmann persónliga, sum jú í ellum samfelagsmålum er asosialt hugsandi Eg hugsi ikki, at fólkafloksmenn sum heild eru av somu áskoðan sum Oli Breckmann, men kort- ini hava teir latið hetta ganga um seg — og hóast teir hava verið við til at útbyggja ta samferðslu, sum er í dag í Feroyum, so eru teir við at lata henda politiska hvelpin sleppa at halda fram at goyggja — við til at undirgrava steðið undir teirri samferðslu, sum fyrst og fremst tað privata vinnulívið hevur fyrimun av — Vil tú við erðum orðum siga, at talan er um dupultmoral innan fólkaflokkin ? — Tá fólkafloksmenn lata Óla sleppa at hóv- reiggja sær sum hann ger, so má ein siga, at teir standa fyri einum dupultmorali. Teir vilja heysta ágóðan av at skapa vinnulívinum góðar flutnings- meguleikar samstundis sum teir vilja vinna sær sjálvum atkveður við at upparbeiða eina miss- negd móti Strandferðsluni hjá skattaborgarun- um. So virksemið hjá Óla Breckmann á hesum eki er úttrykk fyri fólkafloks — dupultmoralin