mikudagur 29. oktober 1980síða 11

SOSIALURIN Síða 11 Samtíðarskatting eitt rímuligt krav Fyritreytirnar fyri okkara vinnu eru nógv broyttar seinastu árini. Í dag hav vit avmarkað fiskirætt- indi á nærum øllum økjum og allar útreiðslur í sam- band við vinnuna eru hækkandi, eitt nú oljan. Tað, er her havi nevnt, hevur havt og kemur at hava stórt árin á okkara samfelag. Tað er tí neyð- ugt meira nú enn nakran- tíð at hava vakið fólk á tingi, fólk, ið duga at leggja okkara politikk so- leiðis, at vit framvegis fylgja við og hava tað liviligt. Ein altavgerðandi tátt- ur i føroyska vinnulivinum er fiskivinn- an, tad veri seg fiskiskap- ur ella fiskiidnadur. Tey fólk, ið eru i hesi vinnu, eru ikki fastlent, tey hava ti ongan møguleika framman undan at siga, hvat tey koma at vinna i komandi árinum. Í ár kann inntøkan vera góð, næsta ár kanska lítil og ongin. Umframt hesa óvissu lenarliga, hava hesi — fiskimenn, útróðrarmenn og tímalenti arbeiðarin — heldur ikki ta stóru inn- tekuna, lat tað vera sligið fast. Ferð eftir ferð hava vit sæð, at hesi ikki hava somu meguleikar at halda Ólavur Heinesen valevni f ds sína inntøku undir broyttum imstødum skeiva vegin, ella við ødrum orðum tá tað gongst sam felagn gum illa Vit hoyra dagliga, at hópur av peningi úti í ógoldnum skatti. Tað er klárt, at okkara samfelag, ið ikki hava eina javna innteku, merkja sviðan, tá illa gongst. Skatturin skal gjaldast av eini innteku, ið vunnin var árið fyri, og ikki er givið, at inntøkan árið eftir stendur mát við hana. Eitt mál javnaðarmanna er samtíðarskatting. Tá omanfyrinevnda er tikið fram, er tað fyri at undir- strika, at flokkurin gong- ur inn fyri hesi skattaskip- an og vil vera við at skapa hana, so hon kemur hesum stætti til hjálpar, samtíðis sum hon gevur øllum okkara fólki betri meguleika at gjalda sín skatt. Hetta geva tit okkum rætt í góðu veljarar, veljið tí javnaðarflokkin. stendur tey l Tað er so stutt síðani, teir polittisku flokkarnir reistu runt og greiddu fólki frá síni polittisku hugsan og stevnumiði. Hvat er so hent hesi 2 seinastu árini? Hvussu er steðan í dag og hvat er ætlanin í framtíðini ? Líta vit tvey ár aftur um bak, so var mikil ágangur frá andsteðuni um yvir- tekur sum vildu kúga fólk- ið niður í armóð. Hetta var at hoyra tíðliga og seint í skrift og talu. Tað, sum tá var farið framm var at umsitingin av heilsuverkinum og skúlaskapinum var komið á føroyskar hendur. Yvirtøkan av postverk- inum var eisini framd. Yvirtøkan av postverkin- um er eitt gamalt mål å løgtingi. Tad var tann fyrsta samgongan undir heimastyrinum millum sambandsflokkin, javnad- arflokkin og gamla sjålv- stýrið, sum viðtók yvir- tekuna av posthúsinum, men neyvan hava allir verið so heitir fyri hesum, tí yvirtekan bleiv ikki framd í verki tá, og nú málið skuldi framjast 30 ár eftir løgtingsvidtøkuna setti sambandsflokkurin seg við fetur í spenn ímóti og startaði tað vanligu ræðumyndagsingina. Hett- ar eru vit so vanir við nú, at teir borgarligu flokk- arnir seta seg hart í móti hverja ferð nakað nýskap- andi skal fremjast. Soleið- is gekst nú eisini við vetr- arsiglingini hjá Smyrli. Tað skal sigast teimum gomlu sambandsmonn- unum frá 40 árunum til rós, at teir vildu vera við til nyskapan og yvirtøku av ymiskum, men nú glógvar ikki í, sambands- flokkurin í dag fyrikemur mær sum at royta grís — ein egiligur gangur men eingin ull. Postverkið hevði eitt nettoyvirskot seinasta ár uppá 13 milliónir kr. Aft- urat gevur frímerkjadeild- in arbeiði til nógv brekaði Nógv arbeiði er í Eysturoynni === Niklas Mikkelsen valevni í Eysturoynni AAA—TTTRL fólk við tí úrsliti, at frí- merkir eru týðandi táttur í okkara útflutningi. Steðan hjá okkum í dag er soleiðis, at tað er nógv arbeiði í flestu steðum, og ein áhaldandi útbygging fer framm fyri at. skaffa fleiri arbeiðspláss, tí stevnumið okkara er arbeiði til allar hendur. Í Eysturoynni eru fleiri stórarbeiði ígongd við ný- gerð og útbygging av havnaløgum vegum og virkjum til fiskaarbeiði og annan ídna. Fiskaaling av sílum og laksi, aling av skeljadjorum og troling eftur jákupskel. Utbyggingin kostar nógv, so vit mugu til ut- landið at lána pening, men vit halda tað vera rætt at útbyggja land okkara á ellum økjum, har møgu- leikar eru at skapa nakað landi og fólki at gagni. Uttanlandsskuldin = er upp á 763 milliónir kr. Fíggjarlógin seinasta er millum 600 og 700 milli- ónir, ella knapliga tað uttanlanda- sama skuldin. Samanbera vit hesi tel við telini í 1959, tá var uttanlandsskuldin 190 milliónir og fíggjarlógin 15 og ein hálv millión. Uttanlandsskuldin var so- statt 12 ferðir fíggjar lógina Vit eru tí nógvarferðir betri fyri í dag at svara hverjum sítt enn vit vóru tað í 1959 tá javnaðar- flokkurin hevði tikið við leiðsluni í landastýrinum, og farið varð undir at nú- tíðargera ell okkara vinnu- tól bæði á landi og sjógv Javnaðarflokkurin = er tann, sum kann skapa bestu + framgongd og trivna her á landi, tí hann stular alt sunt fyritaksemi bæði har tað privata og har tað almenna ganga á odda. Við at geva javnaðar- flokkinum tygara atkveðu 8 novembur eru tygum við til at skapa besta trivna hjá øllum her á landi. sum dag: Uttanlandalán bæði sæst 1lliga, at flokkarnir, sum hava verið i samgongu og teir, sum hava andsteðu, býta tal sum framborið verður í tveir partar. Flokk arnir frá slitnaðu sam gongu greiða deils frá ti politikki, teir ætla at føra, og deild verja tað, sum gjert er seinastu valskeið Andstødu flokkarnir greiða eisini frá tí politikki, teir ætla at føra, og deils finnast teir at tí politikki, hinir hava fert seinastu ár Soleiðis er og hevur tað altíð verið. verið x Eitt av teimum evnum, sum allir flokkar tríva í er uttanlandaskuldin, og lat okkum bara vera samd um, at hon er í sterra lagi, men sam- stundis mugu vit spyrja, hverji lán ikki skuldu verið tikin og harnæst spyrja, um tað nú stendur so illa til, sum sagt verður Summi rokna uttan- landaskuldina pr íbúgva. Gert tú tað, kanst tú ikki meta um gongdina, uttan so tú tekur hædd fyri lenar- vekstri Í dag er uttanlanda- skuldin 763 mió. kr ella pr. íbúgva 17744 kr. Fyri 20 árum síðani tóku javnadarflokk- urin, sambandsflokkur- in og sjålvstyrisflokk- urin uttanlandalån upp á 190 mió. kr. ella 4750 kr. pr. íbúgva (40.000 fólk). Í hesum 20 árun- um eru lenirnar hækkaðar minst 10 ferðirnar so nógv, so í vildi 500 kr. pr okkara pengum tað givið 47 Richard Johansen valevni í Eysturoynni A — —— íbúgva. Hesir tríggir flokkar skulu ikki last ast fyri tað velduga At an, 10 ter haraft- LOKU urimoti skulu ter hava stora unnar indir takk, cl tal framburå hava havt til dagin dag Tað må tá sláast fast, at uttanlandalán eru neyðug, um landið skal útbyggjast. Tað má eisini slåast fast, at lánini ikki eru tikin til orbrúk ella til stutt sum havnir. vegir skip. virki og anna idna. Vit hava sum sagt eina netto uttanlanda- skuld upp å 763 mill ella pr. ibugva 17.774 kr. Men vit eiga eisini at hava i huga, at av hesum er 533 mill. lån ur Danmark. At hava donsk lån er minni risiko enn lån úr eðrum londum, tí vit sama gjaldoyra. T.v.s fer danska krónan upp. so ter tann feroyska eisini upp. sama er um krónan fellur. Vit koma sostatt ikki illa fyri at meguligum ingum Harafturat eru vit í ríkisfelagsskapi við Danmark, so donsku lánini kunnu við einum hava 1 kursbroyt vissum rætti sigast at vera innlendislån, hvussu so er sæð frá sambandsins síðu Trekkja vit tey donsku lánini, 533 mill frá samlaðu uttan- landaskuldini upp á 63 mill., so hava vit eina skuld upp á 230 mill. ella pr. íbúgva 5.348 kr