leygardagur 1. november 1980síða 9

-SOSIALURIN Útbyggið ídnaðin —og forðið fyri arbeiðsloysi Hverjar leiðir vit skulu ganga fyri at vinna á arbeiðsloysi og hvussu vit eiga at bera okkum at fyri at fáa fleiri arbeiðspláss, hetta eru spurningar sum londini kring okkum drag- ast við dag og dagliga. Vit eiga ikki bert at hyggja, hvussu aðrir gera. Fyri okkum kann tað ger- ast álvarsamt, um ikki verður roynt av ellum alvi at byrgja fyri, at arbeiðs- loysi skal herja. Gjegnum sjeytiárini skrivaði og talaði Javnað- arflokkurin nógv um at skapa fleiri møguleikar fyri arbeiðsplássum. Vit settu skjetil á við útbygg- ing av føroyskum ídnaði, og nógv var skrivað og talað um, at vit fyrst og fremst áttu at keypa fer- oyskt framleitt av ellum, sum verður tilevnaå í Før- oyum. Vit eiga at ger a hesa áheitan á fólk, tí gera vit ikki tað, er tað skjótt til, at vit gloyma okkara egna, okkum sjálvi. Væl er tað ofta lættari bara at keypa tað, sum fyri hond er. Sjålvt um tað ikki skuldi verið bíligast. Men tað ið lætt kemur, tað lættari fer, tað ið skjótt kemur, skjótt fer, segdu teir gomlu. Lat okkum hvenn dag minnast til, tá vit fara til handils, at keypa tað sum er tilvirkað í Feroyum. Bæði til matna og klædna og annað við. Ikki skulu vit vera blind fyri, at tað kann gerast álvarsligt, um eitt ung- dómsarbeiðsloysi fór at taka seg upp av álvara. Samstundis sum vit megu erkenna, at tað er eitt ávíst ungdómsarbeiðs- loysi. Hetta hevði verið part- víst hjálpt, um vit keyptu meira av føroyskt fram- leiddum verum, tí vit hava fleiri virkir, sum tilvirka og sum gott kundu fram- leitt meira, um vit keyptu føroyska framleiðslu held- ur enn útlendska. Og vit vóru samstundis við til at minka um ta hóttan sum liggur í inflas- jón, uttanlandaskuld og aðrar uttanífrá komandi ávirkanir, sum vit heldur vildu verið slopnir undan. Javnaðarflokkurin hevur sum eitt av endamálum sínum fyrst og fremst at byrgja fyri arbeiðsloysi. Tað vil siga, at vit vilja gera alt, sum kann gerast fyri at fyribyrgja, at okk- ara fólk gongur virkis- leyst. Og her megu vit hava ungdómin fyrst og fremst í huga. Leiðin er ikki, at so nógv sum gjørligt sleppa niðan í Síða 9 Jákup Lindenskov valevni í Suðurstreymoy Hoydalar. Tað vil vera ein skeiv gongd fyri sam- felagið. Lærlingamálið er nú partvíst loyst, sjálvt um fleiri eru ivasom í tí av- gerð, tingið tók, so loysti hetta eitt av stóru trupul- leikunum hjá nógvum ungum, sum ikki sluppu í læru — og loysti ein álvar- saman knút hjá mongum foreldrum. Haraftrat er nú skjetil settur á, so vit nú kunnu vænta at fáa eina so nýmótans lóggávu á læruøkinum, sum vit kunnu vænta at fáa. Lat okkum stuðla flokk- in, sum setur samfelags- áhugamálini fremst — at fáa gerandisdagin hjá tí einstaka til ein virksaman dag hjá hverjum einstek- um. Tað er politikkur Javn- aðarfloksins. Liberalisman: Beina leiðin til ófrælsi og ójavna Hetta lítla orðið »libera- lisma< er yndisorð hjá teimum borgaligu flokk- unum og verður ofta nýtt av teimum at seta upp ímóti sosialismuni og ser- stakliga móti sosialistisk- um politikki. Tó at hetta orðið ljóðar væl, og tað ivaleyst kann leggjast nógv gott í tað av monn- um, ið duga at málbera seg so snildisliga, hava tunguna á rættum staði, men tá ið týdningur skal leggjast í tað eisini, er tað hin mest villleiðandi. Alt tað frælsið, ið leiðast kann av hesum, kann ljóða væl, men tað skal valla henda, at liberalistar sam- stundis greiða frá tí ovur- stóra vanda, ið fjalir seg aftanfyri hesa ofta bein- leiðis óhugnaligu libera- lismu. . Hesin frælsispolitikkur var kanska ikki heilt av leið, um allir borgarar samfelagsins høvdu somu Gunnar Stakså valevni i Sudurstreymoy startmøguleikar og stóðu á jevnum feti, men so er ikki, og um so var tá høvdu vit jú eisini hitt sosialistiska samfelagið, sum er óforeinligt við libe- ralismuna. Liberalisman í tí líki, allir borgarligu flokkar lovprísa, er einki minni enn eitt eitrandi sverð móti teirri stóru fjeldini av fólkinum. Hon leiðir til ójavna og óvfrælsi fyri tey mongu, hon leiðir til Til tykkum ungu Mangan verður spurning- urin: Hvat hava tit at bjóða teimum ungu, settur. Tey koma úr skúl- anum, vita mangan einki a taka sær til, tí ringt er hjá nógvum at fáa arbeiði. Hesi ungfólk kunnu ganga langa tíð á hendan hátt uttan at vinna sær nakað oyra, og hver annar skal so gjalda uttan for- eldrini. Sjálvandi gera tey tað eisini heldur enn fegin, men allastaðni er ikki nógv at taka av. Hvat kann so frá polit- iskari síðu gerast við hetta vandamál? Sjálvandi eiga vit at seta í gongd arbeiðs- skapandi virki í enn sterri Borgar Nybo valevni í Suðurstreymoy TAKAtA— ——""I mun enn vit hava í dag, og somuleiðis hava eina ar- beiðsávísingarskrivstovu, har ein og hver kann venda sær til. Hetta kundi verið ein hjálp, sum bæði tænti teim ymisku arbeiðs- plássunum og ikki minst teimum ungu, sum júst koma úr skúlanum, og ikki vita sær nakað at taka sær til arbeidsloysi, til miskunnarleyst monopol- styri, peningvaldsins morågirigu skaltan og valtan eftir egnum tykki, kúgan og trælkan. Liberalisma er ikki poli- tikkur fjeldarinnan — fiskimansins, arbeiðarans og løntakarans — als ikki, men tænir, og er teimum til vildar, ið sita væl í ovara enda samfelagsins, haðani tað er lætt umvegis politiskar meiningsfelagar og aðrar medarbeiðarar at snara samfelagshjólinum soleiðis, at tað verður eins- taklinginum ella tí eins- taka best at ganga. Hjá hverjum einstakum stendur tí valið millum javnaðarflokkin eðrumeg- in og fólkaflokkin, sjálv- stýrisflokkin, sambands- flokkin, tjóðveldisflokkin og framburðsflokkin hinu- megin. Fyri hina stóru fjeidina er valið rímuliga lætt, ið hvussu er tá ið tær læntu fjaðrarnar verða pilkaðar burtur av teimum. Læntar fjaðrar, ja, ti veruleikin er tann. at tað í dag ikki finnast borgarlig- ur politikkarar, ið tora trína fram uttan hann pyntar orð síni við eini hóskandi nøgd av sosia- ustiskum hugsjonum Andstøduflokkar- nir hjålptu ikki løntakarunum Øll við áhuga fyri poli- tikki, og sum hava fylgt við viðgerðum av málum í tinginum, mugu mang- an undrast yvir, hvussu politikarar okkara yvir bjóða hvenn annan fyri síðan at fara út til veljar arnar at burturforklára sínar egnu avgerðir Verður ein havnarætl an legd fram, so eru altíð nakrir, sum vilja hava 10—20 milliónir meira Skal studningur hækkast við 15 oyrum, so vilja aðrir hava Verður ein ferja keypt, so vilja aðrir hava tvær Tá so hesar lógir eru samtyktar og lýstar, so byrjar hver einasta við einum av hesum setning 20—30 oyru um: Úr landskassanum verður veittur studn- ingur Landsstýrinum verður landskassans vegna heimilað at veð- halda fyri láni Lands stýrinum er heimilað landskassans vegna at læna tervandi pening Landsstýrinum verður landskassans vegna heimilað at upptaka lán Hetta er tann fíggjar- politikkur, ell landsstýri hava fert síðan 1948 við ongun undantaki. Tað nyttar tí lítið at standa fram og siga, at uttanlandaskuld Feroya er blivin so ræðuliga stór, og rokna hesa ú uppá hvenn íbúgva íroknað abba- og ommu bern Tit hava allir sum ein verið við til at skaffa føroyingum hesa skuld, og tit hava øll verið við í kórinum, sum hevur vilj- að havt hesa enn sterri Politikkur javnaðarflok- sins er tann, at tað priv- ata fyritakssemið ikki einsamalt klárar ídnað- arútbyggingina í Fer- oyum. Heri liggur eingin undirmetan av tí privata fyritaksseminum — men ein rein konstatering Tað privata er ikki fert einsamalt at framskaffa allan pening til ílegur Hvat er so í vegin fyri, at tað privata og tað al- menna arbeiða saman við felags endamáli ? Tað er heldur ikki politikkur javnaðarflok- sins at leggja nakað at eki undir seg. Nei, l okkara er har tað privata I le £ Få ait er ført íyri a røkia uppgåvur sinar skal hetta vera so. Har Ernst Hansen valevni i Sudurstreymoy t einsamalt, kemur tað al- menna uppí á lika fóti, og har tað privata ikki hevur víst áhuga, men sum verður mett at vera landsgagn!igt, rekir tað Øll vita vit, at tað Krevst meir! peningur t ídnaðarvirki enn til at pakka pylsu ella selja nakrar sjokolåtaplåtur Í vår samtykti tingið sitt higartil størsta ålop á arbeiðarastættina tað málið, ar- Pristalsskipanin er strævnasta beidarastættin hevur vunnið sær. Væl vitandi um, at tímalent og fast- lent bert fingu um 75 % í endurgjaldi fyri prís- hakkanir, og vælvitandi um, at øll fakfeleg í land- inum á sakligan hátt høvdu mótmælt, kveistr- aði legtingið bæði mót- mæli og argumentatión burtur og samtykti eina verri prístalsskipan enn ta frammanundan. Vit fáa nú bert endurgoldið um 60 % Væl veit eg, at nakrir núverandi atkveddu hverki tey ella andsteðan komu við nekrum alternativi móti hesum tinglimir samgongu 1moti men Hvørki sam- bandsflokkurin, sjálv- styrisflokkurin, fram- burðs- og fiskivinnu- flokkurin eila teir tríggir í samgonguni veittu løn- takarunum nakra hjálp t okkara sters na var fyri á ting Lat x kkum ar = november kres fult endurg yr ris hækkanir. Latið okkun