leygardagur 1. november 1980síða 15

SOSIALURIN Síða 15 EN ————nnawdwiw...... S#iF Slóðbrótari á sosiala ekinum Áðrenn Javnaðarflokk- urin tók við tí politisku leiðsluni í 1959 vóru tey sosialu viðurskiftini í Føroyum út av lagi vánalig. Hjá hinum flokkunum var eingin vilji at gera nakað við hesi viðurskifti. Besta prógvið um hetta er, at Javnaðar- flokkurin ferð eftir ferð líka frá 1929 og til 1959 legði uppskot fram á ting um ábetur uttan at hesi uppskot fingu undir- teku frá eðrum enn ting- monnum javnaðarfloks- ins. Men tá Javnaðarflokk- urin í 1959 tók við polit- isku leiðsluni kom vend í. Vit fingu tá lógirnar um fólka- avlamis- og einkjupensión v.m. Av teimum seinastu 22 árunum hevur Javnaðar- flokkurin havt ta polit- isku leiðsluna í 18 ár. Í hesi ár hevur flokkurin eisini umsitið tey sosialu málini í landsstýrinum. Og ábetur eru staðugt framdar á hesum eki. Tað seinasta stóra fram- stigið var sjúkradaga- peningaskipanin, sum fór at virka miðskeiðis í farna ári. Tá sosialu lógirnar vórðu framdar í 1959 varð ein felags sosial nevnd sett. Í hesi nevnd sita umboð fyri danskar og føroyskar myndugleikar. Lands- stýrismaðurin í sosialum málum situr sum fastur limur í hesi nevnd, og vit tað siga, at Javnaðar- flokkurin í øll hesi 18 árini, hevur átt umboð í nevndini. Arbeiðið hjá nevndini er at geva teimum polit- isku myndugleikunum í Danmark og í Feroyum tilmæli um broytingar og ajourferingar á sosi- ala økinum. Í hesum ári hevur felags sosiala nevndin hildið tveir fundir. Fyrri fundurin varð hildin í Keypmannahavn í juni. Tann seinri í Feroyum um mánaðarskiftið sept. okt. Nevndin er samd um at mæla teimum politisku myndugleikun- um til at hækka fólka- avlamis- og einkjupensi- óninar við tilsamans 18 miljónum kr. um árið, og eisini er nevndin samd um at týðandi broyting- ar verða gjerdar í for- sorgarlógini, soleiðis at fólk, sum fyribils eru óarbeiðsfer, fáa munandi sterri hjálp enn nú. Tað verður eitt komandi legting og eitt komandi landsstýri, sum skulu taka steðu til hesi tilmæli frá nevndini. Teir borgarligu flokk- arnir tosa um niður- skurðir í almennu út- reiðslunum. Av royndum út øllum lond- um vita vit, at eitt tað fyrsta eki teir borgarligu seta spariknívin á, er tað sosiala eki. So frá teimum, kunnu tey sum eru fyri sosialum fram- stigum, ikki vera viss í at vænta sær tey stóru framstigini. Í feroyskum politikki hevur Javnaðarflokkur- in verið slógbrótarin eis- ini á tí sosiala økinum. Eru tit fyri sosialum framstigum er bert ein meguleiki. Tað er at seta krossin fyri Javnaðar- flokkin. Tá eru tit viss um, at atkveðan hjá tykkum ikki verður nýtt til tað øvugta. Vilhelm Johannesen Framhald av s. 13 við einum kompromipoli- tikki. Tað, sum hetta hevur kostað uppá, og sum er orsekin til, at javn- aðarflokkurin ikki hevur fingið løn fyri hetta i at- kveðum, er, at vit hava ikki megnað at leggja hetta fram fyri veljarun- um sum veruliga stór demokratisk framstig. ENDURSKIN lívstrygging fyri gangandi Før FYRI TT dele 1 Ikki atkveður — men úrslit — Fer eisini framyvir at verða gjerligt at fremja javnaðarpolitikk við at gera kompromiir við borg- arligar flokkar? Tað meti eg so av- gjørt. Ein má hava sum mål alla tiåina at royna at fåa i hvørt fall ein part vid hvørja ferå | — Men hví ikki kortini velja hin møguleikan at menna seg í andsteðu í eina tið ? — Ein kundi valt eitt annað alternativ, og tað er at fara heilt yvir í hina veitina. Tað er at gera ein kompromileysan sosial- demokratiskan politik og ongantíð ganga við til at gera avtalur við teir borg- arligu ! Men tá meti eg, at líka torfert tað er at fáa len í atkveðum fyri tey framstig, sum gjerd eru, líka nógv hevði ein mist, um ein ongantíð sá nekur úrslit. Tá høvdu sosialistarnir í Feroyum bert verið ein lítil sekt, tey fáu reinu í hjørtunum — og høvdu so- statt ikki havt meguleika at nakað fyri nakran fremja vanlig fólk Tey vinstrumegin — Men Atli Dam! munnu tey ikki kortini vera nógv i javnaðarflokkinum, sum heldur vilja hava ein mí hjartanum reinan politikk<, heldur enn ein rossahandilspolitikk ? — Tað er vanlagnan hjá øllum sosialdemokratisk- , at tað altíð vinstrumegin eru nekur fólk, sum halda, at tað er betur at vera negdur við at Vita, at ein hevur ta einastu rettu meiningina heldur enn at vita, at ein kann hava hesa rettu dis kann skapa betri kor fyri hin vanliga mannin uttan at fáa na framda fulnar Endamálið við politikki kann ikki vera bert at hava rætt tann politiska ideein er jú fostrað fyri, at hon skal skapa sjónlig úrslit fyri fjøldina Kompromipolitikkurin hevur synt at geva urslit, men hin kompromileysi politikkurin — bædi tann ultrakonservativi og tann reindyrkaði sosialistiski hava synt okkum, at teir bera ongan åvøkstur í teoriini. Sjálv Hesir troysta sær at tala um blítt lívskveld — men tað er altso bert í valtíðum. Til dagligt er tónin hesin: Dagblaðið 11. nov. 1977: Svarta kórið: Seinasta dømi um, hvussu samfelagsgagnligur okkara ferdi sosialpoli- tikkur er: Ellis- og rektarheimið á Tveroyri Fyri tær 14. milj. kr., hendan institutión kostar at byggja til 25 starvsfólk (og til 28 búfólk), kundu vit bygt eini 45 vanlig sethús ítil t.d gomul eila ung, sum vildu havt síni foreldur heima). Fyri tær 3 milj. kr., hendan institutión kostar at reka um aríð. kundu vit havt 60 dagrektarar í arbeiði alt árið við løn upp á 5 0 kr. um árið Hvat hepi er í at tveita miljónir í slíka institution, táið 901 Føroyum hava umsókn inni um skattalætta ? Sosialpolitikkurin, sum skal verja »hin minni menta« er ; hyklarí og ránsveiða eftir atkveðum. UI fá. ag í úi tað reina