mikudagur 5. november 1980síða 9

SOSIALURIN Arbeiðarapolitikkur skal rekast í samráð við fakfeløgini Arbeiðarin skal hava fult endurgjald fyri prisvøkstur Jóannes Dalsgaard valevni í Suðurstreymoy Okkara samfelag hevur tey seinastu árini upplivað eina tímiliga framgongd sum ongantíð áður. Hetta síggja øll, sum líta seg í kring og samanbera viður- skiftini í dag við samfel- agsviðurskiftini fyri 20 árum síðani Korrini eru partar av fólkinum, sum ikki hava fingið sín rættvísa lut í tí materiella vælstandi, vit hava skapt hesi árini. Her verður sjálvsagt hugsað um tey tímalentu arbeiðs- fólkini á landi. A hvenn hátt eru so tey tímalentu fyri vanbýti, og hvussu kann hetta broyt- ast við loggåvu? Hugsað verður her fyrst og fremst um sjúkradag- peningin, endurgjald fyri prishækkingum, trygd móti > arbeidsloysi og trygdina á arbeiðspláss- inum. Sjúkradagpeninga- skipan endurskoast Sjúkradagpeningaskipanin var eitt stórt framstig men nú má hon broytast, so eingin munur verður í millum tímalent og fast- lent her. Peningur má lat- ast frá fyrsta degi eins og læknaváttan ikki skal verða neyðug fyrr enn eftir fjórða dag. Javnaðar- flokkurin stríddist í áravís fyri sjukraløn til timalønt. Hann er greiðir yvir teir skeivleikar, sum eru í skipanini og fer at virka fyri at rætta upp á hesar. Reallenar trygging Størsta hóttanin móti real- lenini eru tær åhaldandi príshækkingar, ið eyð- kenna okkara samfelag. Tað er tí altumráðandi at fáa til vega eina prístals- viðgerð av tímalenum, ið gevur fult endurgjald fyri prísvekstur. Lætt verður hetta ikki — tað má blankt viðgangast, tí teir borgar- ligu flokkarnir óttast fyri, at prístalsviðgerð av tíma- lønum, skal virka inflati- ónsskapandi. Tað er tí um- ráðandi, at teir borgarligu flokkarnir ikki fáa so nógv vald, at tað skal kunna eydnast teimum framvegis at forða einasri rímuligari og skilagóðari prístalsviðgerð av tíma- lønum. Arbeidsloysis- trygging Tað verður ofta ført fram, at als einki arbeiðsloysi er í Feroyum. Hetta er sjálv- sagt ikki heilt beint. Tað, sum hugsað verður um, tá soleiðis verður tikið til, er hetta, at vit ikki hava tað heilt stóra stóra arbeiðsloysi, sum grannar okkara. Vit vita øll, at vinnuloysi er í uppilegum og tíverri millum tey ungu - serliga millum kvinnur og ungar gentur Móti hesum eru tvey ráð: Fyri tað fyrsta alla tíð- ina at fera ein aktivan bú- skaparpolitikk við tí eina høvudsmåli, at øll skulu hava arbeiði. Hetta letur seg gera, men hetta letur seg neyvan gera við einum borgarligum tingmeiri- luta, um vit døma eftir, hvussuleiðis teir borgar- ligu fera búskaparpolitikk í okkara grannalondum t.d. Sveríki og í Bretlandi, har tríggjar milliónir eru uttan arbeiði. Fyri tað næsta má og skal nú ein arbeiðsloysis- trygging setast á stovn, ti sjálvsagt kunnu her koma so stórir trupulleikar, at sjálvt ikki tann skilabesti búskaparpolitikkur kann bjarga okkum undan einum ávísum vinnuloysi. Tað verður ofta frá borg- arligari síðu sagt í móti eini arbeiðsloysistrygg- bert ing, at hon verður ov dýr tí hon krevur ov stóra um- Hetta er als ikki neyðugt, ti sjálvandi lata vit fakfeløgini siting sjalvi umsita bæði arbeidisloys ispening og arbeidsåvis skuldu umsitið sjúkradagpening in Ing, eins og tey Trygdin Eitt mál, ið er av stersta týdningi fyri tað arbeið- andi fólkið, er trygdin á arbeiðsplássinum Lógin um arbeiðara vernd og trygd á arbeiðs- plássinum er væl nýtilig sum hon er, tí hon er ein rammulóg. Tað vil siga, at tað er upp til myndugleik ar, arbeiðsgevarar og arbeiðsfólk at fáa hana at virka so, at hon veruliga verður til gagn og trygd fyri arbeiðsfólkið Hvussu kann gerast? Tað kann gerast við at geva arbeiðseftirlitinum tær játtanir, id ti tørvar fyri at gerast nog effek- tivt, og hetta kann gerast við einari miðvísari og um hetta fatandi útbúgving av álitisfólkum og trygdarumboðum á ar- beiðsplássunum Hesi eiga samstundis við lóg at verða vard móti uppsegn ella líknandi móttiltekum frå arbeiðs- gevarans síðu. Hesari her nevndu útbúgving eiga fakfeløgini sjálv at skipa fyri, meðan tað almenna skal gjalda hana av tí, at tað er ein sjálvsegd sam felagsuppgáva at tryggja lív og limir arbeiðaranna Ein hevur varhugan av at júst á nakað við at hesum OK! er henda takkað verið framskygd um og dugnaligum fakfel Tad er ti agstoikum ur ráðandi, at hesi fólk. og tað tey eru við at seta gongd, verða stuðlað, av t almenna tað umráðandi, at politikkur. ið heila tikið er allur viðkemur arbeiðsfólkinum verður formaður og samráð terdur við fakfelegini og ikki ímóti teirra ráðum Jóannes Dalsgaard At draga eina línu Vit, sum búgva í Feroy- um, hava fingið hetta landið at liva og virka í við teimum meguleikum, sum frá skaparans hond eru givnir, og sum vit ti eiga at nýta og gera brúk av á skilabesta hátt. Tey, ið undan fóru, lótu okkum upp í hendi tað, sum tey høvdu lagt úr hondum og bygt upp, og sum vit kunnu byggja á og fera víðari. Sum borgarar í hesum landi hava vit ábyrgd hver fyri eðrum á ymiskan hátt og helst hjá teimum, sum vera vald at manna Feroya legting, er henda ábyrgd krevjandi. Ti allar politiskar avgerðir koma á ein ella annan hátt at grípa inn í og hava ávirk- an á viðurskiftini hjá tí einstaka. Tað má vera skyldan hjá teimum, ið skulu log- geva, altid at minnast til, at tað eru viðurskifti hjá eðrum menniskjum ein ar- beiðir við, og tí mugu allar góðar kreftir sameinast í hesum at finna loysnir og taka avgerðir, sum virka rættvíst til gagns fyri hitt einstaka menniskja og tjóðina alla. Hetta er eitt mál og mið hin einstaki tinglimurin eigur at seta sær. Draga tey fólkavaldu umboðini eina línu við hesum setn- ingi fyri eyga, so trúgvi eg, at tað eisini í framtið- ini fer at spyrjast nakað gott og gagnligt burturúr. Hin feroyska tjóðin hev- ur upplivað lagnutíðir har samanhaldið í fólkinum var ein treyt fyri at yvir- liva og sum viðurskiftini sýnast at laga seg, eigur veljarin tí at vera vakin fyri ellum spjaðandi kreft um og samlast um menn og kvinnur, sum kenna tað sum fremstu skyldu sína at taka á seg ábyrgð- ina fyri landsins stýri í valevni í Suðuroy komandi tíðum. Og hetta vilja umboð Javnaðar- floksins gera Slóðaði fyri nytimans Olavur Heinesen valevni i Eysturoynni | grundsjónarmiðum javnaðarfloksins stend ur: Øll hava rætt til ar beiði agsmål at tryggja øllum arbeiði og Tað er eitt samfel rættvísa úr tøku av arbeidinum, so- leiðis at stødugur fram burður verður at skapa stødugt betri livilikindi Í okkara feroyska sam felag er vinnulívið so háttað, at tað skapar tær tortreytirnar aimenna flggjarlgu meðan tað eru feleg og einstaklin TS A leikar, ið kunnu troytast, eru beinleiðis stuðu ai menn vedhald og figging gging r øv né u NSKI ia og idnadur við k L fiskivinnuna. so un skipasmiðjur nask verksteð og virkir, ið ti virka fiskireiðskap Hesin partur av okkara vinnulívi er í dag rættuliga nutim okkara vinnulív er so nú tímans skyldast, at taí almenna og teir, ið virka vinnulívinum í felags skapi hava funnið nýtuligar loysnir og troytt teir meguleikar, ið hava givist. Tad almenna og priv ata mugu framhaldandi hava eitt grundleggjandi álit hvert á eðrum, so- leiðis at tað samarbeiði og samvinna, ið hevur verið higar til dags verður at halda fram og útbyggja, soleiðis at vit í framtíðini koma at hava eitt mennandi vinnuliv og vinnulívspolitikk Hyggja vit 20 ár aftur tíðina kom hópur av nýggjum fiskiferum til Ferovar. Javnaðarflokk- urin sat við landsins leiðslu og slóðaði fyri, at hesi skip kundu koma ti flotanum landið. Her byrjaði ein nýggj tíð, vit fingu ein eftir tátíðini nútímans flota, hava síðani fingið bygt nýggj skip og virk- ir á landi, ið kunna til virka ein stóran part av irr veið el veiðu hesi skip Her er eitt A leggja upp lit av har tal tað privata rs aiennå og not gingu saman og iovstu eina vinnulivs- og sam- felagsuppgávu Í dag eru veiðumegu leikarnir munandi skerdir, og hava vit nú næstan bert okkara egna landgrunn at líta á. Tað dag fiska á nær- og miðleiðunum verður lagt upp á okkara fiskavirkjum. So- statt eru arbeiðsplássin umborð á hesum skipum og á fiskavirkjunum ein tann tydningarmesti Hóast tað er ein stórur partur av teimum hesar! innu soleiðis fyr, at tey IKki Kunnu taa eina rimuliga urtøku At soleiðis er. skvldast m.a. at teir. ið eru við bátunum ikki Kunnu faa iskapris, ið fylgir 1 prishækkanunun samieiagnun aa oll Nskavirk Ka 1 ráver ferslu. Tað Aførur irbeiðspláss Ss rK KK K iða a arbej Fi ð ib er et. um E SKULU 2 «Tr ul LOKU rier 1gu MØgUuielk sxapas s ðis a rKir 1 SLørst meguig nun ta na so javnar vørutilførslu, at I lkið kann faa sina ar nntøku å virkinum Javnaðarflokkurin he enn eru tek at nugu tillaga kkara fiskivinnupolitikk broytingar, i3 koma in á okkum uttanífrá Javnaðarflokkurin + virka fyri. at vin verður gangandi, at tey ið starvast í vinnu kunna fáa sína úrteku »g at arbeiðsioysi verður ildið frá durunum Leygardagin verður farið á val. Javnaðar flokkurin hevur vist ihvred Far á val, vis javnaðar- flokkin: m ál