leygardagur 17. januar 1981síða 4

Síða 4 Litilsmet ikki lívið bokarummæli Hedin Bru Endurminningar (Emil Thomsen, Tórshavn 1980 389 sidur vid fotomyndum Kr. 140) ) 1 ðað ef gal x - 01 > SK 1 K OR 1 € AKT TX S YY tid i enda Tær fyrstu 170 síðurnar ið siga frá uppvekstrinum fram til 1918, hava áður verið prentaðar í Varða- num bind 40—45 — og tað tó onkrar smávegis máls- ligar broytingar her í bók- ini — og hesin parturin er tann mest livandi og tann við flest brigdum í lýsing- ini av persónum og um- hvervi. Helst tí, at jú long ur aftur í tíðini ein hend- ing er farin fram, jú lætt- ari er at draga hana upp í ljósmála í dag, uttan at alt 'v nógv fara upp á gos Vaksnaárini fáa tí lutfals- liga stutta viðgerð, og ógvuliga fáir persónar verða nevndir við navni; hesin parturin stendur tí hóast vælskrivaður eitt sindur glæsur og blóð- lítil. Tað er kanska eisini ilt at hugsa sær, at hetta Kann ve 1 NoOgV eðrvísi fámentum ao so lamentum og ættarkærum samtelag, og Heðin Brú ger í endanum bókini vart við, at hann evur hildið seg aftur und skrivingini av endur- nningunum ), sum eg havi ætlað mær EF rm n ngum. te sum eg nú } tt skriva og sum eg Máti skal vera við at vera lítillátaður ! Skaldskapurin hjá Heð- ini Brú hevur verið við til at bróta upp úr nýggjum og skapað føroyskum bók- mentum føtafesti, so at komandi hevundar hava havt eitt steði at arbeiða út frá. Men frá feðingini var honum ikki júst spádd nekur dugnagóð framtíð, og ein maður skal hava sagt um hann, tá ið hann var 17: ára gamal „Hatta, nei hatta er ikki lívfert, tak um beinini og slá hevdið í ein stein um skapast einki burtur has- SOSIALURIN úr í hvussu er.« Øll barna- og vakstrarårini — og seinni vid — er hann nerv- aður av sjúku, einahelst vegna skeiva og vidhvørt vånaliga fødi. Men akku- råt henda vanheilsa er einahelst orsøkin til at Heðin Brú fekk áhuga fyri lesnaði og gjerdist land- búnaðarráðgevi og rit- hevundur og ikki fiski- maður, sum hinir úr somu k« rum sum hann Humor Humorin hjá Hedin Brú vísir seg á ymiskan hátt í skaldskapinum, m.a. við at hann lýsir hvussu bern men fata tað fólk siga bókstaviliga ikki abstrahera, Hetta slagi av humor finst t.d. í tí yndisligu, lyrisku seguni hæddina í „Emanuel<, men byrjanini av »Endurminningunum« Tá ið umhvervi og hend ingar skiljast heilt bók- staviliga av einum smá- drongi slepst ikki undan, at tey fáa ein skemtiligan dám, og tá ið hann ikki fre: nakra reiðiliga frágreið- ing, upp á tað hann spyr um og noyðist at gera sína egnu, eru vit ofta í ko- mikkini. Smádrongurin fær frá mammu síni at vita, at hann má ikki signa hundin, tí hesin er heiðin „Eftir sat eg og grund- nær aði yvir, hvat tað var at vera heiðin, kom til, tað var at hava hala, fann mær so okkurt at binda upp á síðan meg til hala, gek k málmikil um roykstovuna Heilaga andan fatar drongurin soleiðis: >{ ir Gu | var ein dugva, tad var heil agi andin. Hann så « bønum vidhvørt, men síð an visti eg einki um hann soleiðis “ Bókin er annars gjegn- umsúrgað av tí eyðkenda varliga humorinum hjá hevundanum, sum hend- ingaferð verður til barokk ar »småleikir« Sum bókmentamann kenni eg meg eitt sindur sviknan av, at Heðin Brú næstan einki sigur um sína skriving, men bert hissini nevnir hana, og hon er aldrin evni í bókini Kanska vil hann halda, at bekurnar tala fyri seg sjálvar, og ikki hava nakra útdýping ella frágreiðing fyri neyðini, men tað hevði nú verið stuttligt og upp- lýsandi, um lesarin hevði sloppið at kagað verkstaðin hjá num. inn í hevunda- Endurminningar og og skaldskapurin Tað liggur nær at hugsa sær ein samanburð millun endurminningarnar og skaldskapin hjá Heðini Brú, fyri á tann hátt at finna út av í hvussu stór- an mun hann beinleiðis nýtir egnar royndir. At grundarlagið í Bellum skaldskapi er egnar roynd- ir — á ein ella annan hátt - er sjálvsagt, og Heðin Brú hevur í einum eðrum samanhangi „Ég skrivi helst fyri at siga frá mini bygd.« Men á ein bógvin fellur tað trupult at síggja tað á hugaverda í eini åvisan av sagt: mær samsvari millum ævisøgu og yrking, medan eg å hin bógvin må vidganga, at eitt grundleggjandi for- vitni bydur mær at gera hendan samanburå Tad er fyrst og fremst Høgna úr »Lognbrå- Fastatøkum« lesarin kennir aftur i endurminn- ingunum. Høgni er ikki Hedin Bru, men tad er nógv í teirra umheimsfat an og upplivingum frá barnaárunum og fyrstu ungdómsárunum sum lík- ist. Longu frá fyrst av í »Lognbrå« meinar Høgni seg illa viðfarnan, og Heð- in Brú heldur seg eisini hava fingið í meira lagi oman yvir sin kropp: »Og at eg var eitt óargadýr, var einki at ivast i, so mik- ið varð njelt á meg um dagarnar.« Men hann kennir ikki, mótvegis Høgna, at yngstu árini vóru ólukkulig eydnu- loysiskenslan kemur tó seinni „Hóast hetta ræðuliga víggið, sum stóð um meg mangt myrkt ) barnaarunum rr sun eitt UÚg reiður Fyrstu fjallaferðirnar hjá Heðini Brú og Høgna eru ógvuliga líkar, og eins og hjá Hegna broytist um- heimsfatanini hjá Heðini Brú, eftir at hann hevur verið uppi á fjallinum og hann reiðiliga skilur, at tað finst ein heimur uttan fyri heimbygdina. Eina staðnis í >Lognbrá< verð ur tað knylt inn á Høg ti hann situr og lesur, og Heðin Brú hoyrir igjøgn- um allan uppveksturin, at hann lesur seg bý fa egg móði kur kk etri rt r eg rå r rr skyldmadur Símur Gomlust Hann las seg heilavillan r rð 4 yttailivinum.« Lysingin av Odnarvedri- num i Fastatøkum« o g tann i endurminningunum eru ógvuliga líkar, og tað er uttan iva tann sami stormurin sagt verður frá. Fyri Hegna fær ódnar- veðrið tann avgerandi týdning, at hann verður varur við meguleikan fyri týning og kemur at virðis meta lívið annarleiðis. Tað sum áður vóru trupulleik- ar, hann ikki kundi vinna á, verða við hesum bak- sýnið til týdningarleyst smáputl. Í »Endurminn- ingunum< verður tað sama sagt á henda hátt: sjálut lívið, sum nú alt í einum stóð so ómissiligt og ljómaði fyri mær, sá tað mestsum frá í >Tað var erva í dárandi ljósi og lit- um, hátt hevjað yvir allan gerandisdag. Nú dugdi eg ikki at fata, hví eg nakran- tíð hevdi kent hetta dýra lív sum eina byrðu, ið mær stóðst við og mangan heuði hug at kasta frá mær. Og eg 1 lovaði so staðiliga, eydnaðist mær at koma livandi burt- ir tí, sum nú leikaði á, kuldi eg aldri aftur lítils- meta lívið, hvat ið síðani ekk á og hetta havi eg trúliga hildið til henda Hetta seinasta stendur sum ein samandráttur av vsåskodanini hjá Heðini Brú Ein partur av stuttsegu- num eru minningarbrot, ra og minni tilevnaði, summi av teimum nnast aftur í »Endur- nningunum«: skúlatíð- (>Mín fyrsti skúladag- ur«, »Fløkatrøll«), at barn- ið hevur ilt við at skilja í millum yrking og veru- (»Ovari vegur« i savninum »Buravnurin«), ein vinmaður í barnaåru- num gerst blindur (»Hin langa nåttin« i savninum »Fløkatrøll«), ein vognferð i Danmark har høvundur- in koyrir sum vitleysur, hevur nógv í felag við søg- una „Rennur, rennur foli min«, sum stendur i allaskugganum“<. I leika »Endurminningunum« for telur høvundurin um ein dreym, har hann spælir og síðan berjist við eitt kópa- høvd; hann hevur jú aldr- in sæð annað av kópi. Hetta fyribrigdið gongur aftur í tí mytisku seguni »Innidagur« (>Búravnur- in«), har drongurin roynir at umskapa seg til ein kóp, men má lata sær lynda við hevdið, sum er tað ein- asta, hann kennir. Tann beiska segan »Landnåmsmadurin« (stendur í »JOlastjørnuni« 1972) har frásegumaðurin eftir at hava verið burtur í longri tíð kemur heim og finnur húsini hjá foreldru- num niðurtikin av elsta beiggjanum byggir lutvís á egnar upplivingar, ið sagdar verða frá í endur minningunum. Væl gagnist ! Sum nevnt í fyrstani er tann mest livandi og hug- vekjandi parturin av bók ini um barnaárini í Skála- vík, men eisini lestrarárini á Háskúlanum í Havn og á skúlunum í Danmark eru ótrúliga livandi avmynd- aði. Tær stívliga hundrað síðurnar, ið viðgera tíðina frá hann kemur aftur til Føroyar og fram til í dag eru áhugaverdar, og her serstakliga frásagnirnar rá ferðunum um oyggjar nar, á sjógvi og landi, ið bera henda partin. Samanumtikið: dráli ikki, men fái tykkum hendur á >Endurminning unum« hjá Heðini Brú og frei tykkum til uppliving- arríkar tímar saman við honum. Væl gagnist ! Jógvan Isaksen UA KSURUUTONRKRO . EET