leygardagur 14. februar 1981síða 2

A —————"— dr, DDT 25 á“ Í seinastu grein var ætlan mín at leggja upp til alment kjak um Fer- oya Fiskaselu og um fiskaselupolitikk yvir- hevur. Her skal verða nomið við blaðmannayrkið og leiklutin hjá Óla Breck- mann í hesum sambandi. Sum eitt av vælferðar- samfelegunum í demo- kratiska vesturheim- inum hava vit í Føroyum eina fría og frælsa pressu. Kortini er tað ein sannroynd, at pressan neyvan er so frí, sum tað so vakurt ljóðar á papp- írinum. Men nakað rekkur so skrivifrælsið hóast alt. Vit hava her fingið latið upp í hendurnar at brúka nekur rættindi, sum tey manga aðra- staðni ikki hava. Men hvussu ber tað so til, at Dagblaðið og Óli Breck- mann heldur hava valt at missbrúka hesi rætt- indi við at geva eina ein- oygda og niðurbrótandi upplýsing, sum í hevuðs- heitum háðar, vanvirðir og spillir út tann, sum hugsar eðrvísi, tann, sum lítið og einki eigur og tí verður lagdur undir at vera dovin, tann, sum er ófullferur og tískil fær sosialhjálp. Hvussu mong fólk, feleg, stovnar, ja heilar bygdir eru ikki vorðin rakkað niður í sand og esku við alskyns ónæris- ligum ókvamsorðum frá Óla Breckmann ! Frá Brix til Stein- bjørn Jacobsen Er nakar i iva, um hald er i hesum, so far å béka- savnið og kaga i Dag- blødini hesi seinastu árini. Har finnur tú nøvn sum: Brix, Skansastova, Kvinnufylkingin, Sosial- ráðgevarafelagið, Stein- bjørn Jacobsen, Árni Dahl, grannaklandurið í Tjørnuvik, lønin hjá Jåkup Lindenskov fyri bert at nevna nøkur dømi Soleidis horeiggjar al- fadirin hjá føroysku Mið- leingjuni sinum egna ófrælsa og ódemo- sær 1 1 1 KratiSsKa vi Fad } } ar að UI Breci blad- maður á Sosialinum skrivar: Jan Miller, mann, sum einsamallur (pluss hansara harkalið), sum í dag ráddu fyri borgum í Feroyum, tá hevði als einki skrivi- frælsið verið. Tá høvdu hverki Sosialurin, 14. september ella Oyggja- tíðindi sloppið at verið til. Tað ber hansara fana- tiska, einoygda, harð- renda og intoleranta blaðmanna- og blað- stjóraskriving prógv um. Eitt handaverk Sjálvur meti eg blað- mannayrkið sum eitt handverk eins og mong onnur handverk. Virðir og rekir tú ikki títt hand- verk á rættan hátt, tá er vandi fyri, at tað fer at vera tær sjálvum og tínum brúkarum til stóran skaða. Og ringt er at byggja upp aftur, tað sum einaferð er niður- brotið. Skulu vit blaðfólk vænta okkum, at fólk fær virðing fyri okkara arbeiði, tá mugu vit fyrst sjálv virða hetta handverk — tað er at skriva blød. Tað inniber bæði ábyrgd, reiðiligheit og ærligheit at arbeiða sum blaðfólk. Ta kensluna skal lesarin eis- ini hava, tá hann lesur bleðini. Hvussu hevði steðan verið í samfelagnum, um ikki fiskimaðurin rekti og virdi sítt arbeiði til fulnar og læt fiskin so væl frá sær, sum hann eigur — og um ikki flaka- kvinnan legði seg eftir at handfara flakið á rættan hátt — og um ikki selu- fyritøkan gjørdi sær 6- mak at fåa fiskin av land inum í góðum standi! Hvat virði hevði okkara fiskur, løgdu øll hesi fólk- ini — handverkarar hver á sínum eki — sær ikki nær at gera sítt arbeiði til fulnar! Og hvussu stór hevði tá virðingin millum aðrar verið mót- vegis okkara fiski! Og hvat virði hevur pressan — bleðini, um ikki hesin handverkarin blaðfólkið leggur sær í geyma at skriva 5 Ea erliga og »hurod VIKU SOSIALURIN Oli Breckmann máar stóðið undan okkara mentanarligu og sosialu menning Keldan og álitið Lat okkum t.d. nevna keldurnar. Tað eru tey menniskju, sum blaðfólk spyrja um eitthvert, og sum síðani verður skriv- að í blødini. Eitt grundleggjandi krav til yvirhevur at kunna skriva blød er, at blaðfólkið endurgevur sinar keldur beint. Ger blaðfólkið ikki tað, >lukkar keldan av«. Tá kann tað verða ógvuliga trupult hjá eðrum blað- fólkum seinni at fáa nakað at vita ella okkurt úttalilsi frå kelduni. Hevur hon einaferð verið endurgivin skeivt —hev- ur hon samstundis mist álitið á blaðfólki. Hetta er nakað, sum ein ferð eftir ferð hevur rakt við. Og uttan at leggja nakran ávísan persón undir hetta, so eru mínar royndir tær, at mangur maður maður og mong kvinna kenna seg skeivt endurgivin í Dagblaðnum. Eg skal tó viðganga, at eisini Sosi- alurin hevur gjørt mistøk i hesum øki (og tað havi eg roynt at leggja mær í geyma). Tó havi eg ferð eftir ferð fingið at vita frá fólki, at tey ynskja ikki at úttala seg til bleðini, tí teirra úttalilsi til Dagblaðið eru vend á hevdið fyri at passa inni í krammið hjá Óla Breckmann. At hetta kemur fyri í Dagblaðnum í stóran mun er kanska ikki so legið. Tað er eirum manni fyri at takka, og hann er Óli Breckmann sjálvur. Síðani Óli Breckmann gjørdist blaðstjóri á Dagblaðnum er blaðið í einum og ellum ávirkað av hansara skriving og hansara hugsjónum. Hetta er spell, tí Dag- blaðið hevur einaferð verið eitt hampuligt tíð- indablað. Men í dag ikki meira enn anir tíðinda- blaðið Dagblaðið. Eg skal tó viðganga, at av og á eru greinir í blaðn- um, sum kunnu kallast veruligar blaðgreinir. Men nær kann lesarin kenna seg fullvísan í, at talan er um reiðiliga og rætt endurgivna blað- skriving, tá Óli Breck- mann jú framhaldandi ir frá oysir á penninum, og blaðfólkini skriva >med påholden pen«! Tann ósakligi pennurin Ferð eftir ferð finnur tú greinir í Dagblaðnum, tað verið seg vanlig tíð- indi ella referat av fund- um, sum eru merktar av Óla Breckmannsa hug- sjónum. Hvussu ber tað til, at eitt blað, sum hevur rættiliga nógv ár á baki og hevur eina tradi- tión, nú knappliga skal kunna blíva neyðtikið av einum penni, sum fyri stersta partin sprænir út gor og gall? Eg skal ikki meta um mínar egnu kvalifika- tiónir sum blaðmaður, men so mikið hevur ein lært av royndum sum blaðmaður í Feroyum í skjótt trý ár, at Óli Breckmann verður ongantíð blaðmaður — hvussu gjarna hann vil tað. Tað er hann alt ov ósakligur til at gerast. Men sum blaðstjóri og sum tann, ið hevur sínar egnu blaðmenn í sínari „hulu hond<, kanst tú Óli Breckmann megna at forkoma tí seinastu rest av tí blaðmannahand- verki, sum aðrir undan tíni tíð á blaðnum, bygdu upp. Jú víst hevur tú sáað misálit millum feroying- ar móti pressuni. Tú hevur í blaðstjóragrein- um — og somuleiðis latið tað komið til sjóndar í vanligu bladgreinunum — lagt eftir: ungdómin- um, kvinnunum, pensio- nistunum, fakfeløgun- um, almennum stovnum, fólki, sum arbeiðir innan hesar stovnar — og í sama viðfangi lovprísar tú kapitalinum, privata initiativinum, óskerda ognarrættinum, evnun- um hjá einstaklinginum, sum er komin >uppund- an< og ikki delgast á vanliga »arbeidara- pakk«-stødinum — og tú lovprisar Fiskasøluni. Skapar synda- bukkar Tin édåmliga skriving hevur einki mark fyri ti vanvirdandi. Tú tær syndabukkar finnur sum tu gevur skuldina fyri trupulleikunum í samfel- agnum. Hesir synda- bukkar hava skyldina í, at privata initiativið ikki hevur 100% fríar ræsir. Nú vil onkur spyrja, um vit á Sosialinum halda okkum vera lýta- leysar. Sjálvandi eru vit ikki tað — og so langt í frá — vit gera dagliga mistek. Men her haldi eg, at munurin er tann, at ein hóast alt roynir at byrgja fyri, at mistekini endurtaka seg ov ofta. Onkur vil uttan iva siga, at Sosialurin er eitt politiskt blað eins og Dagblaðið. Sosialurin verjir sosialdemokratisk sjónarmið meðan Dag- blaðið verjir borgarlig. Rætt skal vera rætt. Vit, sum arbeiða sum blaðmenn á Sosialinum, gera alt vit eru mentir at skilja ímillum politiska tilfarið og so vanliga blaðgreinatilfarið í blaðnum. Blaðið sum so verjir sosialdemokratisk sjón- armið. Hetta kemur til sjóndar í oddagreinun- um og viðmerkingum við navni undir. Hvat viðvíkur lesarabrevun- um kann ein og hver senda slík til blaðið, uttan mun til politiskan lit. Blaðmenninir á Sosi- alinum skriva eingi les- arabrev uttan at skriva sítt navn í brevunum. Uppgávan hjá blaðfólki Uppgávan hjá okkum blaðfólki er fyrst og fremst at lýsa spurning- ar og viðurskifti í tí sam- felagnum vit liva í — utt- an at draga okkara egnu politisku ella persónligu meiningar í greinirnar. Nú vil onkur kanska siga, at tá verður skriv- ingin turr, keðilig og óin- spirerandi. Tað hevur ein sjálvandi loyvi at halda. Men eru bleðini ikki júst forum fyri einum breið- um kjaki, har ein og hver kann koma við sínum blaðfóik skulu harafturímóti upp- lýsa um, hvat fyriferst í samfelagnum. Fyri at eingin misskilj- ing skal vera, so lat meg gera tað heilt greitt, meiningum Í Vit eg á ongan hátt ynski, at hesar metingar mínar skulu bera minsta dám av sjálvgóðsku. Tað er tó ógvuliga umráðandi, at ein sjálvur er vitandi um sína egnu steðu sum blaðmaður. Ikki politiskt blað Eg haldi annars at tað ber til at viðgera samfel- agsmál sakliga og objek- tivt — eisini á einum blað, sum í politiska tilfari sínum (oddagrein- unum) umboðar sosial- demokratisk sjónarmið. Í Sosialinum hava vit blaðmenn roynt at hildið eina kós í blaðskriving- ini, sum ikki er litað av politiskum sjónar- miðjum. Roynt hevur verið at vísa á støduna og trupul- leikarnar hjá teimum minni mentu í samfel- agnum: pinku- og smá- bernunum, sum ikki fáa gjert vart við seg — vánaligu umstødurnar hjá mongum av teimum brekaðu (ikki bert í handicapárinum), og síðani hava vit víst á steðuna hjá teimum gomlu og sjúku, sum mangan eru ov ússalig at gera vart við seg og biðja um hjálp. Tað er á tílíkum økjum, at blað- fólk eiga at gera upp- sekjandi arbeiði — soleiðis at tey betri steddu í samfelagnum gerast vitandi um steð- una hjá hesum minni mentu. Somuleiðis hevur blaðið eisini tikið upp ymsar táttir í vinnulív- inum bæði innan land- búnaðin, fiskivinnuna og ídnaðin. Vit kunnu td. taka landbúnaðin. Hann hevur sum er ikki ov góðar umsteður í dag. Men tað er ein sann- roynd, at feroyingurin aftrar seg at biðja um olmussu ella hjálp — tí hann vil klára seg sjálv- an. Hann fer tí heldur ikki í bleðini og »répar« upp. Hann velur at tiga, og just ti er tad upp- gávan hjá blaðfólki at gera onnur í samfelagn- um vitandi um teir trup- ulleikar sum bøndurnir hava at dragast vid t.d. i teirra órættvísu kapping við innfluttar verur.