leygardagur 28. mars 1981síða 7

SOSIALURIN Fyrispurningur frå Vilhelm Johannesen til Eilif Samuelsen: Arbeiðsleys fáa ikki ta hjálp tey hava rætt til Grein 9 í lóg um almenna forsorg heimilar øllum, sum hava tørv á hjálp, at fáa hjálp, sigur Vilhelm Johannesen m. a. í við- merkingum sínum til fyrispurning til Eilif Samuelsen. Løgtings- formaðurin boðaði frá fyrispurninginum mikudagin og hósdagin avgjørdi løgtingi6, at landsstýrismaðurin skal svara fyrispurn- inginum Fyrispurningurin er so- lj6dandi: 1. Er landsstýrið vitandi um, at nógv fólk hava verið arbeiðsleys hesar seinastu tríggjar mánaðarnar og framvegis eru tað, og at hesi hava rætt til hjálp sambært $ 9 í lógini um almenna for- sorg? 2. Er landsstýrið vitandi um, at hesi fólk kortini ikki fáa ta hjálp, ið tey hava rætt til sambært $ 9 í lógini um almenna forsorg? 3. Ætlar ella vid lands- styrid, vid upplysing og ødrum tiltøkum tryggja, at fólk, sum eru arbeiðs- leys og tí ikki kunnu vinna sær og sínum til lívsins uppihald, fáa ta hjálp, ið tey sambært $ 9 í lógini um almenna forsorg hava rætt til? Arbeiðsfólk og út- róðrarmenn í inn- tekuloysi Í viðmerkingunum sigur Vilhelm Johannesen: Orsakað av tí ringa veðurlagnum, sum hevur verið hesar seinastu mán- aðarnar, hava tey fólk, sum vanliga fáa sína úrteku við heimaútróðri ella við arbeiði á landi í sambandi við heimaútróð- urin, í rættiliga stóran mun verið í arbeiðs- og inntekuloysif. Orsakað av skerdum veiðumeguleikum ta sein- astu tíðina hevur ein part- ur av tí fólkinum, sum vanliga fær sína úrteku við fiskiskapi á mið- og fjarleiðum, verið í somu steðu, og útlit er eisini til, at fólk, sum hava verið í ymiskum annleggsarbeiði hjá tí almenne, eisini verða rikin út í arbeiðs- og inntekuloysi. Veitast í »trangs- tilfælde« Arbeidsloysistrygging er ikki i Føroyum, men vit hava lógina um almenna Nógv arbeiðsloysi hevur verið í vetur. Hetta hevur ser- liga rakt tey, sum arbeiða innan fiskivinnuna. Tveir teir fyrstu mánaðirnar í ár vóru bert heilt fáir dagar, arbeiði var á flakavirkjunum forsorg, sum ikki ásetir ávísar orsøkir fyri, at fólk fáa hjálp eftir lógini, men tverturímóti sigur lógin um almenna forsorg, at hjálp kann og skal veitast vi trangstilfælde«. Í $ 1 í lógini um almenna forsorg verður sagt: >Det offent- lige er forpligtet til at komme enhver til hjælp, som ikke er i stand til at skaffe sig og sine det for- nødne til livets ophold«. Higartil hevur arbeiðs- loysi ikki verið, og tí hevur $ 9 í lógini um almenna forsorg bert verið nýtt, tá sjúka ella tílíkt hevur forð- að fólk í at vinna sær og sínum til lívsins uppihald. Tað, at forsorgarlógin hig- artil er praktiserað so, hevur einki við lógarinni- haldið at gera, men er hetta eitt fyribrigdi, ið stavar frá teimum viður- skiftum, sum hava verið galdandi her á landi, nev- niliga at einki arbeiðsloysi hevur verið. Orsøkirnar til tørv ikki avmarkadar Tað er eingin ivi um, at orðini í $ 9 í lógini um al- menna forsorg ikki av- marka orsekirnar til terv- in, men heimila ellum hjálp, sum hava terv á slíkari, og eisini tá orsekin til tervin er arbeiðsloysi. Niðursteðan má tí verða, at $ 9 í lógini um almenna forsorg fevnir um øll sløg av tørvi, sum almannalóg- gåvan annars ikki fevnir um. Á donskum máli verður hetta lýst sum eitt »sikkerhedsnet«. Vit hava onga almenna arbeidsåvising. Ti hava vit heldur ongar reglur, hareftir arbeidsloysi skal prógvast. Hetta kann kortini gerast á ymiskan hátt. T. d. ber tila t nýta avvarðandi | kommunur, vinnufeleg, lengjaldsstov- ur og sterri virkir og arbeiðsgevarar. Tann 1. apríl í ár er van- liga uppihaldshjálpin eftir $ 9 í lógini um almenna forsorg hendan: stek kr. 2.197,00 um mánaðan, hjún kr. 3.233,00 um mánaðan, og fyir hvert barnið verða goldnar 427,00 kr. eyka um mánaðan. Á Feroya legtingi, 25. mars 1981 Vilhelm Johannesen Uppskot um sosialar eindir: Karmurin um eina betri til- veru hjá teimum menning- artarnaðu og brekaðu Uppskot til samtyktar frá javnaðar- flokkinum miðar í móti, at kommunurn- ar taka seg saman í stórri eindir fyri á tann hátt betur at røkja ymiskar sosi- alar uppgávur! Fyri javnaðarflokkin hevur Vilhelm Johanne- sen, legtingsmaður, lagt uppskot til samtyktar fram um stovnan av sosialum eindum. Hesar sosialu eind- irnar skulu fevna um fleiri kommunur, sum í nógvum førum hverki hava fíggjarligt ella fólkagrundarlag = hver fyri seg at fara undir sosial tiltøk. Í uppskotinum til sam- tyktar = verður álagt landsstýrinum, í samráð við sosialu umsitingina, kommunurnar, áhugafel- egini á sosiala økinum og sosialráðgevarafel- agið, at fyrireika uppskot til legtingslóg um sosialar eindir og at leggja hetta fyri tingið í vetratingsetuni 1982. Sosial tiltøk — kommunal upp- gáva Í viðmerkingum til upp- skotið sigur javnaðar- flokkurin: Tað, at byggja og reka ellis- og rektarheim, vist- ar- og umlættingarheim, vardar íbúðir og vard verksteð, veggustovur og barnagarðar, at fyri- skipa dagrekt av bern- um og at fyriskipa eðrum sosialum tiltek- um, eru kommunalar uppgávur, ið fáa fíggjar- ligan stuðul úr ávikavist landskassanum og ríkis- kassanum. Í Feroyum hava vit 50 kommunur. Tær flestu av kommununum eru so smáar, at tær hver í sínum lagi ikki hava meguleika fyri ella um- steður til at byggja og reka umreddu sosialu stovnar og heldur ikki at fyriskipa eðrum sosialum tiltøkum. Tær hava hverki fólkagrund- arlag ella fíggjarligt grundarlag til tess at fara undir hesi tiltøk hver fyri seg. Menningartarnað noydd at flyta til hevuðsstaðin Ein avleiðing av hesum er, at tey menningar- tarnaðu mugu flyta úr teirra heimliga um- hvervi til hevuðsstaðin, tá tað einans er hevuðs- staðurin, sum kann bjóða vardar íbúðir, vard verksteð, vistar og um- lættingarheim, undirvís- ing og heilsurekt til hesi fólkini. Ein onnur avleiðing er, at húsmeður úti um landið = kunnu vera arbeiðsleysar, hóast arbeiði er í bygdini ella nærhendis, tá tær ikki kunnu fáa bernini passaði. Og ein triða av- leiðingin er tann, at í 47 av teimum 50 kommun- unum kunnu fólk ikki fáa sosiala ráðgeving aðrastaðir, enn frá tí cen- tralu almannaumsiting- ini í hevuðsstaðnum. Felags sosial nevnd skal skipa fyri Javnaðarflokkurin hugs- ar sær eina lóg um sosi- alar eindir, har komm- unur innan fyri nærri av- markaði ekir. T. d. kom- munurnar innan fyri hvert av teimum ll læknademunum, verða skipaðar í sosialar eindir, at heilsumiðsteðirnar í teimum 11 læknadøm- unum koma at virka sum almanna- og heilsumið- steðir, at sosialráðgevari verður í hverjari eind, at hesir verða knýttir at heilsu- og almannamið- steðunum, at kommun- urnar í teimum sosialu eindunum velja eina felags sosiala nevnd, sum í samráð við avvarð- andi kommunur og landsmynduleikarnar fyriskipar bygging og rakstur av teimum sosi- alu stovnunum. Karmurin um eina betri tilveru Javnaðarflokkurin met- ir, at tað er av ómetaliga stórum týdningi, at brekaði fáa meguleika fyri at búgva og arbeiða í teirra heimliga um- hvervi, og at hesi í sterst meguligan mun eisini kunnu fáa undirvísing har. Flokkurin metir, at ein lóg um sosialar eindir, verður ein hóskandi karmur um eina betri tilveru hjá hesum fólk- um. Vit meta eisini, at ein slík lóg verður neyðug, um tann komandi endur- búgvingarstovnurin skal virka væl og koma ellum teimum til góðar, ið hava brúk fyri hesum stovni, uttan mun til hvar í landinum tey búgva. At enda sigur javn- aðarflokkurin í viðmerk- ingunum, at grundin til, at hann ikki setur lógar- uppskot fram í hesum máli, so kemst tuð av, at hann heldur, at tað er skeivt at fremja slíkt lógarsmíð yvir hevdið á kommununum, sosial- ráðgevarafelagnum og áhugafelegunum á sosiala økinum. Tí setir flokkurin fram uppskot til samtyktar. har lands- stýrinurn verður álagt at fremja hetta lógarsmíð í samráð við stovnar og feløg nevndu