leygardagur 11. apríl 1981síða 6

telf. 14720. 1 1820 box 76, 3800 Torshavn p/f sosiålurin Utgevari: Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Ljótasta gerðin UNDAN VALINUM varð av borgarligu flokk- unum dúgliga ført fram, at vit høvdu eina borgarliga stjórn fyri neyðini. Vit máttu fáa eitt »systemskifti« varð sagt. TAÐ FINGU VIT. ikki bert eitt borgarligt landsstýri, men ikki minni eitt »system- skifti«. Higartil er tað serliga okkara núver- andi løgmadur sum hevur virkað eftir einum nýggjum »systemi«. Uppgávan hjá Føroya løgmanni má sigast at vera nógv broytt, síð- ani Pauli Ellefsen tók við. AT HANN IKKI er førir fyri at gjøgnumskoda problemini, kann í ávísan mun geva honum umbering fyri, at hann ikki dugir at loysa tey. Ístaðin fyri at royna at gera sítt besta fyri land og fólk, sum hann er valdur til, hevur hann líka síðani hann kom í løgmansstélin heldur funnið umberingar fyri sítt egna evna- loysi. FYRST VÓRU tað tær mongu miljónirnar sum »mangladu« í kassanum, og sum undan- farna landsstýrið hevði skuldina fyri. Síðani hevur hann roynt á ymiskan hátt at fjala útyvir tørvandi politisku evni síni. Í seinast- uni hevur hann á hverjum tingfundi fingið bæði ein og fleiri frammaná — eisini frá sínum egnu partamonnum. Tá maðurin so- statt stendur kroystur í ein krók, og ikki kann tala um tað sum talað verður um, mugu onnur vápn takast í nýtslu. AT FORMAÐUR Javnaðarfloksins, fyrrver andi legmaður, Atli Dam, varð settur sum dagligur leiðari av »Realinum«, hevur opna nýggjar undanstøkkingarleidir hjá løgmanni Her var ein møguleiki at fáa fólksins eygu vend frá dagsins politiska leiki, og tað er júst tað, sum P. E. hevur brúk fyri. UM HETTA HEVUR Pauli Ellefsen grein i Dimmalætting seinasta leygardag, har hann rættiliga fær víst sín óndskap. Aðrarstaðir í blaðnum í dag er svar til nevndu grein, og tí er ikki neyðugt at viðgerða hana her. Lat tað vera nóg mikið við seinasta brotinum í grein Paulasar, har hann sigur at henda setan man vera hin ljótasta sum Føroyum og føroying- um hevur verið fyri. Nei, Pauli Ellefsen. Ljót- asta gerð, sum gjørd er móti Føroyum og før- oyingum var, tá løgmaður okkara kom at eita Pauli Ellefsen. Tað munnu alt fleiri fara at sanna. Heldur tú ikki SOSIALURIN Svar til nevndina i Brukara- - felagnum Nevndin i Brúkarafelagn- um hevur í ellum føroysku blødunum nú fyrst í apríl vsopið bræv« til undir- ritaða. Brævið snýr seg um góðskuna á feroyskari mjólk, har víst verður til 5 reglur úr viðtalu við meg í Dagblaðnum 27. mars 1981 um hetta evni. Nevndin útleggur hesar reglur soleiðis, at ivi er um, at fólk gerast sjúk av eitran, tí mjólkin er dálk- að. Utleggingin er reing- ing av samreðuni, bein- leiðis órein og illviljandi. Meira nýttist ikki at verið sagt um hetta. Men eg skal kortini greiða eitt sindur frá, hver upprunin var til skriving- ina í Dagblaðnum, eins og eg skal royna at siga eitt sindur um mjólkini Tann 25. mars var eg uppringdur av Ola J. Ró- lantsson frá Dagblaðnum, har hesin hevði nakrar fyrispurningar um mjólk. Í hesum sambandi greiddi eg frá, at vit farin undir at regluligar kanningar av mjólkini frá føroysku neytahaldunum. M. a. nevndi eg, at hesar kanningar snúðu seg um góðskuna á vóru gera góðskuna á mjólkini; men eg nevndi eisini, at eg helt tað vera rættari, um Ola J Rólantsson vitjaði okkum, so hann kundi eina meiri nágreiniliga frá- greiðing um hesar kann- ingar, so at sleppast kundi undan tí vánaliga >telefon- journalistikki«, sum tyk- ist at vera nógv nýttur í Feroyum í dag. fáa Tað, sum eg sipaði til, tá ið nevnt var, at góðskan er vánalig, er tað, sum flestu brúkararnir = óivað eru greiðir yvir, at ein av og á fær súra mjólk í selubúð- unum, og hiðani verður mett, at ivi er um góðsk- una, so leingi hetta kemur fyri. Fyri at koma hesum til lívs, er umráðandi at fram- leiðsluumsteðurnar í fjós- inum eru góðar, eins og neyðugt er at flutningurin av mjólk er væl skipaður. M. a. kann nevnast, at ein fortreytin fyri mjólkar- framleiðslu er, at mjólkin verður keld skjótast gjør- ligt, eins og dentur eigur at vera lagdur á, at rein- førisvidurskiftini tryggandi. I okkara grannalondum er vælskipad eftirlit við hesum vidurskiftum, og er hetta mett at vera avgjørt eru neyðugt fyri at tryggja brúkarunum fríska mjólk Mjólkin frá hverjum neytahaldi verður kannað regluliga, og fær framleið- arin úrslitini av hesum kanningum og kann á tann hátt gera eitt miðvíst arbeiði fyri at beta um góðskuna. Bert tað, at framleiðararnir kundu fáa hesi úrslit, ferdi beinan- vegin til stóran bata. Í hesum arbeiði hava vit staðið á berum; men tær - kanningar, sum vit eru byrjaðir at gera, verða sjálvsagt eitt stig á rettu leið fyri at beta um hesi viðurskifti. Góðska og dálking Nevndin í Brúkarafelagn- um fær bent spurningin- um um góðsku yvir í tað, at ein kann gerast sjúkur av at drekka føroysku mjólkina. Í vanligari talu verður spurningurin um góðsku og vandin fyri at gerast sjúkur av at drekka mjólkina ikki tengdir sam- an. Higar er heldur ikki grett eitt orð um, at nakar er vorðin sjúkur av at drekka foroyska mjólk Fyri mjólkarfram- leiðslu, sum fyri alla aðra matveruframleiðslu, er tann vandin til staðar, at framleidda veran kann verða atvold til sjúku hjá fólki. Fyrr var tað ikki ókent í eðrum londum, at fólk gjørdust sjúk av at drekka mjólk, og ti komu reglur um, at øll mjólk skuldi hitaviðgerast (pas- teuriserast). Mjólkarvirkir hava verið i Føroyum í umleið 60 ár, og framleiðsluum- stødurnar á hesum virkj- um hava ongantíð verið so góðar sum í dag. Sama kann sigast um fram- leiðsluumsteðurnar í fjós- inum. Regluligt eftirlit við framleiðsluni á mjólkar- virkjunum hevur bert verið tey seinastu árini. Við hesum í huga verður mett, at góðskan á før- oysku mjólkini hevur ong- antíð verið so góð sum nú, og vandin fyri at gerast sjúkur av hesi veru hevur ongantíð verið so lítil sum nú. Men so leingi brúkarin ikki hevur fulla vissu fyri, at mjólkin hann keypir, ikki er súr, er sjálvsagt neyðugt at beta um hesi viðurskifti. f. Heilsufreðiligu Starvsst. J. Olsen Fólk og datamaskinur | hevur nógv um í i seinastun! verið skrivað data maskinur, og hverja ávirk- an hesar hava, og fara at hava framtíðini. Eg sá eitt lesarabræv í B.T. her- fyri, sum eg helt var rætti- Kundi tikið hetta iga viðkomandi Sosialurin ikki ) bræv upp Per Der var et indslag om amerikanske børn, der blev undervist af data- mater, i den sidste af TV's udsendelser om fremtids- perspektiver. Det var et fællestræk hos børnene, at de stort set var begejst- rede for deres datamat Enkelte havde fået et næsten menneskeligt forhold til den Det giver stof til efter- tanke. Især hos mig, som i otte »forbandede« år kæm pede mod folkeskolen og dens læsertyranni, psyko- loger m. v. Grunden til, at disse børn elsker deres datamat, er ganske betydeligt, at datamaten behandler dem på den rigtige måde. Alle får samme behandling Tiltaleformen er den samme, uanset hvordan barnet er, ligesom de får ros og opmuntring pá samme måde. Det sker uanset, hvordan de selv er, fordi datamaten ikki er udstyret med følelser For at sige det groft, kan datamaten hverken have kæledægger eller syndebukke Der har altid været gode og dårlige lærere. Digte- ren H. C. Andersen er et godt eksempel på et men- neske, der blev tyrannise- ret af en lærer. Det skete i hans første tid som ungt menneske i København. Desværre er der en hel del af lærerne i folke- skolen, der ikke er i be- siddelse af den for lærere så vigtige kvalifikation: menneskelighed. Så det er nok en god idé i højere grad at benytte dissa datamater. De skaber da i hvert fald ikke samfunds- tabere. Lærerstanden er en hel- lig ko, uangribelig. En kendt skolemand sagde engang til mig, at lærere skulle have lov at søge deres egne job hvert 3. sller 4. år. Så ville man / have mulighed for at sor- tere dem. I dag er det om- vendt, lærerne sorterer vore børn fra 1. klasse. Og det mærker dem ofte for livet. Niggju mans, eitt høvd Sum borgari og skatt- gjaldari i Gøtu kommunu siggi eg tað sum mína skyldu, at finnast at Getu bygdaráð viðvíkjandi framferð teirra móti einum borgara í somu bygd. Síðsta stóra bragdið frá- farna bygdaráðið útinti, áðrenn tað fór frá, var at siga skúlatænaran upp uttan nakra sum helst grundgeving. Fyri at vera heilt vísur í, at hetta skuldi eydnast, varð bíðað til ein av bygdaráðslimunum var burturstaddur, tí eitt vóru limirnir greiðir yvir, at eykamaðurin, sum inn kom, hevði somu sjúkligu tankagongd sum teir sjálvir. Tá tveir av bygda- ráðslimunum, sum ikki vóru afturvaldir, vórðu spurdir hví hetta var gjørt móti skúlatænaranum, var svarið: Tosað við for- mannin. Legið. Tordu teir ikki at svara, ella var tað onkur, sum hugsaði fyri teir? Nyggja bygdaráði, undantikin ein lim, hevur eisini havt somu steðu. Løgid er, um hesir bygdaráðslimir, sum umboða stersta partin av bygdini, verða stuðlaðir av sínum veljarum, tá ið talan er um at forfylgja einum menniskja, tí annað enn persónsforfylging er hetta ikki, tá ongin grund- geving um uppsegn er. Ein skal vera rættiliga kyniskur, tá ið talan er um at gera ein mann arbeiðs- leysan og taka breyðið úr munninum á honum. Setið tykkum í somu steðu og vitið hvussu spennandi tað er. Men hesir 9 bygda- ráðslimirnir sýnast ikki at hava fingið svevnleysar