leygardagur 2. mai 1981síða 15

Í SOSIALURIN Meðan hundraðtals bilar í alskyns litum — parke- samfelagið Feroyar, sótu fimmhundrað fólk inni í Læraraskulahøllini og hoyrdu hvussu illa er stætt í hesum samfelag, nú fiskiflotin verður stongdur úti alla staðni. Í | raðir úti á Frælsinum — bóru boð um vælferðar- | Tað var seinasta mikukveld og hóskveld at Føroya Fiskasøla skipaði fyri almennum fundum um aktuel fiskivinnumál. Endamálið við hesum fundum var at gera steðuna upp hjá fiskivinnuni og fiskastovnunum undir Føroyum, at viðgera selumál, at viðgera framtíðar meguleikar og Ikki færri enn 10 mans luttóku við hver sínum innleggi, og síðani varð hevi hjá fólki at seta teimum spurningar. Vit fara í blaðnum í dag og | | | | | ymiskt annað. vinna er komin i. Um utflutningsvirdid segði Birgir Danielsen, at meðan vit í 1976 fingu 29% av útflutningsvirð- inum undan Feroyum, so vaks hetta tal í 1980 til 55,6%. Fyri flestu aðrar leiðir er. hetta minkað munandi, eitt nú fyri Grenlandi frá 16,0% í 1976 til 10,6% í 1980 og fyri Norðsjógvin frá 31% i 1976 til 8,0% í 1980. Samanumtikid kann sig- ast, at vit i 1980 veiddu 86% av /øllum fiski i føroyskum sjógvi. Hesin fiskur útgjerdi 55,6% av samlaða útflutnings- virðinum. — Við eðrum orðum hevur henda broyting í fiskiveiðumynstrinum gjørt, at nøgdirnar eru minkaðar undir Feroyum aftaná, at vit sjálvir hava tikið ábyrgdina av okkara egnu fiskastovnum, segði fiskaselustjórin. Birgir Danielsen nam eisini við beinleiðis til- skotstudulin til fiski- vinnuna. Í 1980 var hann uppá 200 mill. kr., sum eru heili 22% av samlaða feroyska út- flutningsvirðinum av ellum fiski. Til sam- metingar nevndi Birgir Danielsen, at vit í 1974 bert lótu 10 mill. kr. ella 3% av útflutningsvirð- inum í beinleiðis tilskoti til fiskiflotan. Hann vísti síðani á, at tað er ikki rætt at geva hækkandi oljuprísunum alla skuldina fyri hesi til- skothækkan. Tað er bert ein partur av málinum. — Stersti parturin av til- skotinum úr landskass- anum er annars farin til tann flota, sum fiskar undir Føroyum og við Ís- land, meðan flotin, sum veiðir á fjarleiðum og í eisini í komandi blað at tríva í nakað av tí, sum kom fram á fundinum. Í dag taka vit upp nakað av tí Birgir Danielsen, Jákup Sverri Joensen og Olaf Olsen segdu á fundinum mikukveldið. Hilmar Kass, legtingsmaður hevði annars eisini eitt innlegg. Har viðgjerdi hann mest tær sátt- málasamráðingar, sum hava verið við onnur lond um fiskiveiðurættindi. Tað var annars rættiliga nógv fólk komið til teir báðar fundirnar. Læraraskúlahellin man sjáldan hava verið so á tremur sum hesar dagar. Hetta ber uttan iva prógv um, at fólk fylgir við teirri heldur hættisligu steðu, sum okkara fiski- Norðsjónum hevur fingið munandi minni. Birgir Danielsen setti eitt stórt spurnar- tekin við, um tað er rætt at lata so stór tilskot úr landskassanum til at trá- royna heimaleiðirnar. Hann helt, at vit eiga at royna at finna alterna- tivir til tað vit hava mist á mið- og fjarleiðum. — Myndin sær depur út, segði Birgir Daniel- sen víðari. Alt bendir á, at í 1981 fer tilskots- upphæddin til fiskivinn- una at vera einar 30 til 40 mill. kr. hægri enn í 1980. — Vit standa við ein krossveg. Verður einki gjørt so er vandi fyri, at útflutningsvirðið í 1981 bert verður 60 til 70% av tí, sum tað var í 1980. At enda í sínum innleggi segði Birgir Danielsen, at hann hevði eina fasta trúgv uppá at tað finn- ast alternativir megu- leikar til okkara gamla fiskiveiðumynstur. — Vit hava eisini fólk í Feroyum og aðrastaðni, sum vilja gera nakað, so- leiðis at vit kunnu rekja tann arv, sum okkara forfedrar góvu okkum og lata hann víðari til okk- ara eftirkomarar. — Ráverugrundarlagið í dag er neyvan nóg mikið til at meta avbjóð- ingunum í framtíðini, men eg meti, at tað, sum vit uttan egnu skuld hav mist aðrastaðni, skulu vit fáa aftur her og aðra- staðni. — Samstary má verða aðaltátturin í okkara framtíðar strategi. Bir- gir Danielsen vónaði, at orðaskiftið, sum her varð komið í gongd, fer at bera ávekstur og verða fert víðari fram- yvir. Jákup Sverri Joensen, fiskifrødingur: Jákup Sverri Joensen, fiskifreðingur greiddi frá steðuni hjá fiskastovn- unum undir Feroyum. Hann vísti á, at veiðan í 1920-30 árunum var um 60.000 tons. Síðani vaks hon við tað, at fransar og týskarar eftir kríggið og inn í 60- og 70 árini fóru at fiska upsa, kongafisk og blálongu á djúpum vatni undir Feroyum. Upp og so niður Í 1970 var veiðan undir Feroyum 95.000 tons, í 1977 var hon 130.000 tons. Men so hendi tann stóra broytingin. Tey næstu trý árini frá 1977 til 1980 gekk niður á bakka og hevur miðalveiðan hesi árini ligið um 90.000 tons av botnfiski undir Fer- oyum. Jákup Sverri Joensen greiddi síðani frá, hvussu nógv kann fiskast undir Feroyum fyri ikki at nerva stovnarnar. Hann segði, at hetta velst fyrst um, hvussu fiskiskapurin fer fram, hvussu gamal fisk- urin er, og hvussu stórur hann er, tá hann verður veiddur. 130.000 tons um rætt verður atborið Hann vildi leystliga meta, at vit kunnu veiða 120.000 —130.000 tons av botn- fiski undir Feroyum, um rætt verður fiskað, og stovnarnir verða rektaðir á rættan hátt. Hetta er munandi meira, enn fiskað er seinastu árini. Um hví tað hevur verið veitt so lítið hesi seinastu árini segði Jákup Sverri Joensen, at við toska- stovninum er steðan tann, at vit i 1972/73 og 74 hevdu nakrar sera góðar árgangir. Av hesum góðu árgangum hevur so verið fiskað tey fylgjandi árini, og 1976 varð tá eitt metár til toskaveiðu. Her hendi F | Hevur skund við stýring av fiskiskapinum undir Føroyum Síða 15 Okkara tríggir fiskifreðingar tosa við fiskimálaráðharran. Munnu teir geva honum góð ráð! so ólukkan við tað, at stórur partur av fiskinum varð veiddur sum 2—3 ára gamal. Henda ovfisking førdi sostatt til, at toska- veiðan frá at vera 42.000 tons í 1976 fall til 21.000 tons í 1980. Mistu nógv av ovfisking — Vit mistu her nógv tons av góðum og dýrum fiski av berum kleyvarskapi, leggur Jákup Sverri Joen- sen aftrat. Og hann spurdi síðani, um vit hava lært nakað av hesum! Sjálvur helt hann, at tað hava vit tíverri neyvan. Hann helt fram og segði, at toskaárgangurin frá 1978 tykist vera sera góður og við hesum stovni kundu vit ment stovnin og okt um veiðuna nekur ár fram í tíðina. Men eisini her hava vit borið okkum skeivt at. Longu í fjør og í ár hava vit fiskað burtur av hesum árgangi — og tikið bert 3 ára gamlan fisk. Fiskimenn ikki skyldina — Eg eri bangin fyri, at tað er fiskað ov nógv longu nú, og tí er ilt at meta um, um nakað mun- andi verður at fiska av hesum toskaárgangi næstu árini. — Eg vil ikki klikkja niður á fiskimannin fyri at hava tikið ov nógvan smá- fisk. Tann stóri fiskurin er í minking og tí verður. meira tikið av smærri fiski. Heldur vil eg klikkja niður á myndugleikarnar fyri hesa gongd, segði fiskifrødingurin víðari. Um hýsuárgangirnar frá 1972/73/74 segði hann, at teir hava verið avbera góðir, og at veiðan tey fylgjandi trý árini tí hevur verið góð. Síðani hava verið smærri árgangir av hýsu, 1978-árgangurin tykist tó at vera meðal- góður. Trýstið á hýsu- stovnin hevur ikki verið so stórt sum á toskastovn- in, tí her er m. a. meska- víddin sett upp. Upsin sveik Um upsastovnin segði Jákup Sverri Joen- sen, at her hevur ikki verið fiskað nógv fyrr enn tey seinastu árini. Tað hevur víst seg at vera minni til av upsanum, enn menn - høvdu mett, men orsøkin til hetta er ikki ovfisking. Heldur er orsekin hon, segði Jákup Sverri Joen- sen, at tað hava ikki verið so góðir árgangir av upsa eins og tað hevur verið galdandi fyri tosk og hýsu. Nú sær tað kortini út til, at 1978-árgangurin er góður: Hetta fer vónandi at vaksa nakað um upsa- stovnin, men tað er so ein treyt, at tann smærri upsin ikki verður tikin. Svartkjaftur og laksur Síðani kom hann inn á teir pelagisku stovnarnar. Hann segði, at tað er ilt at meta um, hvussu nógv kann veiðast av svart- kjafti. Men nú TAC skal åsetast, faa vit nærri at vita um tad. Hann setti annars stórar vónir til henda stovnin, serliga hvat viðvíkur framleiðslu av svartkjafti til matna. Um laksin segði Jákup Sverri Joensen, at her eru vit í eini truplari steðu, tí laksurin verður sleptur út aðrastaðni og síðani gongur hann og etur seg Framhald á síðu 9