leygardagur 16. mai 1981síða 6

Síða 6 - sm telf. 14720. 11820 søsialurin box 76, 3800 Torshavn Útgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Søgulig hending SEINASTA vikuskifti fór fram søgu- lig hending í Fraklandi. Sosialisturin Francois Mitterrand vann á tí liberala Giscard d'Estaing og verður hann franskur forseti komandi sjey árini. Fyrsta uppgáva Mitterrands verður, tá hann tekur við um mánaðaskiftið, at seta verandi stjórn frá fyri síðani at seta sína egnu fyribilsstjórn, sum skal stjórna Fraklandi til eftir valið til tjóðartingið í juni. UM TAÐ FER at eydnast sosialistun- um at vinna eisini hetta valið er sjálv- andi ivasamt. Um so verður, verður tað gjørligt hjá Mitterrand at stjórna Fraklandi uttan hjálp frá høgra- flokkum. Um ikki, verður hetta seinra neyðugt. Men hvusuu verður og ikki við valúrslitinum til tjóðartingsvalið er her talan um eitt tíðuligt tekin um eitt streymaskifti í fronskum politikki. INNAN FRONSKU vinstraflokkarnar eru sum vera man stór fróði um val- sigurin, og nú stendur eftir politiski gerðandisdagurin. Mitterrand fer nú til verka at fremja tey mál, sum hann undan valinum boðaði frá. Fyrst og fremst at hækka minstulgnina hjá arbeiðarastættini. Somuleidis fer hann at ognartaka 11 stór ídnaðar- virki og nakrar av bankunum. EINS OG nógva aðrastaðni í heim- inum hava tær miltinationalu fyritøk- urnar ovurhonds stórt vald í Frak- landi, og tað er hetta ið Mitterrand vil royna at avmarka. Eisini er arbeiðs- loysið í landinum stórt og sosialu vidurskiftini í mongum fórum vána- lig. Hetta eru hansara høvudsmål. OG HETTA ER politikkurin, sum franska fólkið hevur valt hin 65 ára gamla Francois Mitterrand til at fremja i verki, sum fyrsta sosia- listiska forseta Fraklands i 23 år. - SOSIALURIN Rættleiding til ummæli av Hemsoyingum Í Sosialinum nr. 35, 9. mai hevur Jógvan Isaksen eitt eftir mínum tykki heldur óstortsligt og ónæriligt ummæli av týðing míni av Hemsoy- ingum. Tessvegna loyvi eg mær at koma við hesi rættleiðing : Fyri nekrum fáum árum síðan fekk Emil Thomsen áheitan frá einum svenskara um at fáa útgivna á Bókagarði bókina Hemsoyingar i føroyskari tyding, vid tað at so nógv var komið út har úr eðrum Norður- londum, men enn einki úr Sveríki. Emil Thomsen bað meg fara undir at týða bókina og segði við meg, tá handritið var greitt til prentingar, at Bjørn Hagstrøm, professari, vildi gjarna lesa hand- ritið, áður tað varð prentað, fyri at møgulig- ar misskiljingar kundu verða rættaðar. Eg kann ikki siga annað enn, a eg var glaður um hetta. Frá Hagstrøm fekk eg so handritið aftur við ymsum leiðbeiningum, og við fylgdi eisini bræv, dagfest 19. februar 1980, sum gevur upplýsing um ta vanskepling, tygum leggja meg undir at hava framt móti bók Strind- bergs. Í brævinum verð- ur m. a. soleiðis tikið til: >Tá ið Strindberg skrivaði Hemsøborna niðri í Týsklandi, var hann í skarpari andsteðu móti bókmentafreð- ingum og forlagsmonnum í Sveríki. Tí vildi hann arga bæði forlagið og lesararnar við ymiskum grovum naturalistikum lýsing- um og samreðum. For- lagsmenninir — serliga Albert Bonnier sjálvur — strikaðu og tóku burt- ur, og Strindberg gjerd- ist illur professara sendandi at begynna vid. Adur enn bókin varð prentað, góðkendi høv- undurin tó tær broyt- ingar, sum forlagið hevði skotið upp. So statt eru so at siga allar útgávur av Hemsøborna prent- aðar uttan at hesir part- arnir av tekstinum eru tiknir við. Allar umset- ingar eru gjerdar á tí grundarlag, sum tann styttri teksturin gevur, og tí haldi eg tað er bein- ast, at eisini tann fer- oyska útgávan fær tann stutta, klassiska formin. Eg havi tosað við Ørjan Lindberger um hetta. Hann er profess- ari i bókmentum i Stock- holm og ein ógvuliga væl royndur maður í slíkum spurningum. Hann var samdur við meg um at tað sum var strikad í handritinum og sum Strindberg góðkendi at tað skuldi takast burtur, tað átti heldur ikki verið við í tí feroysku út- gávuni. Tey petti, sum skulu takast burtur, havi eg markað við reyðum so- leiðis (-)...“ Tá tveir so mætir við- skapsmenn sum Hag- strøm og Lindberger tóku tílíka avgerð við- víkjandi føroysku útgáv- uni, so hevði eg ikki minsta illbata av, at so- vorðið brotsverk skuldi verða framt móti Strind- berg sála, sum tygum vilja vera við, at eg havi verið atvoldin í. Tygum, sum tykjast vita so væl um Strindberg og verk hansara, átti at komið til hugs, at tað fanst ein so- nevnd klassisk útgáva av Hemsoyingum, sum áður nevndu vildu hava í foroyskari týðing. Eg vil mæla til, næstu ferð tygum fara at ummæla, at spyrja — skulu vit taka tygum fyri fult. Eyðun Winther Oppurtunistar ella vingliskøltar? Sosialurin kann siga og meina um Reyda 1. mai, hvat hann vil. Eitt stendur tó fast: Í hesum 1. mai degum er hetta ein- asti politiskt bólkur við eini ætlan, sum ikki er at fara skeivur av. steðufasti Hvat meinar Sosialur- n? Jú, blaðstjórin bedýr- enn einaferð leygar- gerast Fólkatingið vidgjørdi hósdagin í farnu viku fleiri uppskot frá sosial- málaráðharranum um hækkingar av pensjón- unum og eðrum sosial- um veitingum, sum upp á ársbasis kosta 680 milj. kr. í meirútreiðslu hjá Statskassanum. Eftir hesum hækk- ingum verða donsku fólkapensjónirnar hesar: Fyri stek kr. 24.936 um árið. Fyri hjún kr. 45.792 dagin 2. mai, at tað sum stendur í blaðnum ikki nýtist at vera støda blaðs- ins. Reyði 1. mai, eins og ell onnur, fáa loyvi til at siga sína hugsan í Sosi- alinum. Í samband við 1. mai fari eg tí at loyva mær at spyrja blaðstjórin, um leiðarin í blaðnum sama Munurin á foroysku og donsku pensionunum ugt storri stóðu um árið (2 x 22.896). Stjórnaruppskotini fera ikki við sær, at fer- oysku pensjónirnar hækka. Nýggja landsstýris- samgongan samtykti, beinanvegin hon var skipað, at vraka avtal- una, sum fráfarna lands- stýrið hevði gjørt við sosialministaran, um at hækka sosialu veitingar- nar nú í 1981. Hetta var avtala, sum fráfrana landsstýrið dag skal takst fyri fult. Har stendur, umframt vónin um at arbeiðara- stættin eftir loknar sam- ráðingar kann fara væl negd aftur til verka, og at Sosialurin unnir ellum eðrum allar góðar sømdir, at: »Um nakað rættvisi er eftir i hesum landi, åtti arbeidsmadur og arbeids- hevði 1980. Uppskotið hevði ført við sær at føroysku pen- sjónirnar nú vóru hækk- aðar við íalt kr. 18 milj. Um uppskot okkara varð framt sambært semjuna við ríkisstýrið, vildu pensiónirnar verið: fyri stek kr. 24.156,- fyri hjún kr. 36.228,- Gloppini millum fer- oysku og donsku pen- sjónirnar gerast soleiðis sterri fyri hvenn dag gjørt á heysti kvinnan at fingið væl í sín part afturat, áðrenn nakar annar fekk eitt einasta oyra«. Skal hetta skiljast bókstaviliga, als ikki skilj- ast, ella er hetta tað, tit rópa javnaðarpolitikk? Kapitalurin framhaldandi friðast, men molarnir so sanniliga javnast ? J.J.G. við- merkingar sum líður. Hetta skyld- ast einans Vviljaloysi landsstýrisins at ganga uppskoti Javnaðarfloks- ins á meti. Donsku hækkingarnar verða í tveimum um- forum. Frá 1/4 1981 við 2% og frá 1/4 1982 við 0,5%. Tað eru allar veiting- arnar, sum verða hækk- aðar, bæði grundpen- sjón, pensjónsískoyti, veitingin til fólk sum eru Framhald á síðu 12 i Fi