leygardagur 16. mai 1981síða 8

Síða 8 Teir halda | Partur av føroyska hjólunum gangandi Føroyska »høgguslokkaævintyrid« í Afrika er byrjað. Tey tvey fyrstu føroysku fiskiskipini, Logos og Svalbard loystu frá landi og settu kós móti canarisku oyggjunum í vikuni. Við hesum tiltakinum er enn einaferð skjøtil settur á og ein nýggj roynd byrjað í tey skjótt 100 árini føroyingar hava rikið fiski- skap á opnum havi — hesaferð fyri at bjarga tí vinnu, sum longu er í gongd og sum nú er' við at vera stongd burtur frá ødrum fjar- leiðum. Um talan verður um nakað nytt høggu- slokkaævintyr í Afrika eins og vit hava havt eitt rækjuævintýr í Grønlandi er ov tíðliga at siga nakað um enn. Men um einar 14 dagar fara trolini í sjógvin fyri fyrstu ferð við afri- kansku strondina. Tá fæst at vita, um aðrir skulu fylgja eftir og í enn nøkur ár bera veiðuna góða til lands fyri at halda samfel- agshjólunum her heima gangandi. Tað er ikki bert talan um skip úr jarni, um tel á pappirinum, um sáttmálar vid fremm- andar tjóðir. Talan er eisini um eina stóra broyting hjá føroyska fiskimanninum. Fyrr gekk leiðin norður til Ísland og Grenland, norður til kaldari sjógv og klima. Nú gongur leiðin suður móti ekvador, har hitin mangan liggur upp ímóti teimum 30 stigunum. Eru hetta umstødur at bjóða einum føroyskum fiskimanni, sum hevur traditiónir fyri at fiska har frostur og ódnarveður mangan er hvønn- dagskostur! Tad er greitt, at her verdur talan um eina sinnalagsbroyting hvat vidvikur arbeiðsum- stødunum hjå fiskimanninum. Frå at hava arbeitt í 25 kuldastigum skal fiskimadurin nú knappliga venja seg vid at arbeia í 25 hita- stigum. Tv. s. ein munur uppå 50 stig — sjålv- andi til tíðir. Umframt hitan, so verður tað eisini ein broyting knappliga at skula arbeiða saman við koreanarum og arabarum. Hetta eru félkasløg, sum ikki áður hava roynt seg umborð á føroyskum fiskiskipum. Her verður tað eisini ein spurningur um at skilja hvønn annan, tí talan er um fleiri ymisk mål. Men áhugavert verður tað so vist hjá bæði skipaeigarumog teimum sum manna skipini og ikki minst hjá okkum sum sita eftir á hesum klettum at meta, hvat úrslit fer at spyrjast burtur úr hesum royndum at halda føroysku samfelags hjólunum gangandi við somu ferð í enn nøkur ár. Livst so spyrst. Jan SOSIALURIN rækjuflotanum i Grønlandi leggur nú um til høgguslokk við afrikastrondina Logos og Svalbard féru avstad í vikuni Mikukveldið og hós- kveldið í hesi vikuni fóru tey bæði fyrstu skipini av tilsamans fimm suður til Canarisku oyggjarnar, haðani tey um einar 14 dagar skulu byrja veiðu eftir hegguslokki og eðrum fiskasløgum. Logos fór avstað miku- kveldið og Svalbard fór hóskveldið. Við teimum báðum skipunum eru um- leið 10 mans. Skipari á Svalbard er Absalon Absalonsen, úr Vági, meðan Pauli Reinert Pet- ersen úr Saltnesi er skip- ari á Logos. Fimm skip Tilsamans fimm feroysk fiskiskip hava gjørt sátt- mála við eina fyritøku á canarisku oyggjunum um at sleppa at veiða allan botnfisk uttanfyri strond- ina hjá Mauritania. Sátt- málin er fyri tvey ár og sigur hann, at feroyingar skulu avreiða fiskin til dagsprís í Las Palmas, hevuðsstaðnum á cana- risku oyggjunum. Nevnda fyritøka, sum hevur gjert sáttmálan við feroysku skipini, skal síðani selja fiskin víðari, serliga til japanska marknaðin. Umframt Logos og Svalbard er sáttmáli eisini gjørdur fyri trý onnur rækjuskip. Tey eru Hegi- fossur, Leikur og Orion. Tey royna í letuni í Eyst- urgrenlandi. Tað tekur einar 8 til 10 dagar at sigla til Las Pal- mas og er ætlanin at bæði føroysku skipini skulu byrja fiskiskap um 1. juni. Góðar vónir Vit hevdu Absalon Absa- lonsen í telefonini, beint áðrenn Svalbard fór av- stað hóskveldið. Hann hevði góðar vónir um, at okkurt fer at spyrjast burturúr. Við Svalbard eru 14 mans. Tá teir koma til Las Palmas skulu aðrir 10 mans við skipinum. Hetta er eisini við í sáttmál- anum, sum gjerdur er. Tað verða nakrir suðurkore- anarar og nakrir mauri- tanarar. Suðurkoreana- rarnir eru við fyri at leggja føroysku manningini lag å, ti teir eru vanir at fiska á hesum leiðum. Stórt umskifti Tað verður stórt umskift hjá føroyskum fiskimonn- um at skula fiska so langt suduri. Hitin er um 25 stig, men tibetur er altíð eitt lítið lot, har fiskað verður. Feroyingar eru so gott sum ókendir við hesar fiskileiðirnar. Kortini hevur eitt føroyskt skip fyrr veitt har. Tað var í 1976, tá Rasmus Effersee gjerdi ein royndartúr har at fiska hemara og tun- fisk. Absalon sigur seg hava tosað við skiparan á Ras- mussi, sum sigur, a tað er onki ov heitt at skula arbeiða á hasum leið- unum, bert skipini hava eina góða ventilatión. Og tað hevur Svalbard. Teir hava júst verið á Skála og fingið ventilatiónina gjørda til hasi viðurskift- ini umframt annað við. Fleiri fiskasløg Talan verður um at fiska vanligu fiskasløgini har, te. høgguslokkur, tunga, heykur og okkurt annað fiskaslag. Mest verður helst talan um fleiri slog av hegguslokki, sum rættiliga góður prísur er fyri. Fiskurin verður frystur í blokk umborð og av- reiddur í Las Palmas. Prís- urin í letuni er góðar 20 kr. kilo, so her skuldu verið møguleikar at fingið nakað burtur úr. Í sáttmálanum við fer- oysku skipini og fyri- tøkuna í Las Palmas stendur, at skipini skulu lata 30% av veiðuni til fel- agið, sum hevur latið loyv- ini. Felagið letur sjálvt 17% í leigu til stjórnina í Mauritania fyri loyvini. Vit spurdu Absalon Absalonsen, um hetta ikki er nógv stórur partur hjá okkum at lata. Til tað sigur hann, at tað er tað ikki, um so er at teir fáa góðan prís fyri fiskin. Og tað er tað sum sagt alt, sum bendir á í letuni. Munandi verri sátt- málar við Canada Absalon vísir á, at teir fyrr hava havt sáttmálar við Canada, sum hava verið munandi verri enn hesin. Tá skuldu skipini av við upp ímóti 40% av veiðuinntekuni. Hetta var eisini ein orsek til, at Svalbard ikki fór aftur í canadiskan sjógv at royna. Vit spurdu eisini Absalon, hví teir ikki hava gjørt nakað burturúr at fara til Guinea Bissau at fiska, so sum varð tosað um herfyri. Hann vísir í hesum sam- bandi á, at tað er gott, at føroysk skip ikki fóru har at royna, tí sum ellum kunnugt brast jú kríggj á millum Guinea Bissau og grannalondini í fjør, og endin bleiv, at granna- londini ognaðu sær rættin til grunnarnar uttanfyri — júst har, sum avtalað varð, at føroysk skip skuldu sleppa at royna. Haraftrat kemur, at tað bert kann veiðast á teimum leiðunum ein part av árinum, orsakað av hit- anum í sjónum. Við Mau- ritania kann harafturímóti veiðast alt árið, tí hitin í sjónum er rættuliga stød- ugur. Russar ikki longur Absalon greiðir víðari frá, at tað hevur verið sera strilti at fáa ein sáttmála í lag við Mauritania, tí teir hava verið serliga varnir við at geva fleiri londum fiskisáttmálar. Hetta kemst av, at russar hava veitt á hasum havleið- unum í nógv ár, men nú eru teir so riknir burtur, ti menn mettu, at teir hildu ikki sáttmálarnar. Í dag er einki russiskt skip har. Tá ið tað var uppá tað mesta vóru tilsamans 800 skip, flest russisk við Mauritania og fiskaðu. Í dag er talið bert nekur fá hundraðf. Absalon sigur, at teir eftir langar og drúgvar samráðingar fingu ein sáttmála. Hetta kemst m. a. av, at teir, ið eiga fiskiloyvini ynskja at fáa skandinavar har suður at fiska heldur enn russar. Fyribils er so ætlanin at lata Svalbard vera verandi har suðuri. Manning verð- ur skift út nakrar ferðir um árið.