leygardagur 8. august 1981síða 3

SOSIALURIN Formaðurin hjá sjúkrasystrunum: Næstan ótrúligt, men vit hava stríðst — Tá eg sjálv skal siga tað, so haldi eg tað vera ótrúligt, at vit hava fingið hesa skipanina við ar- beiðsloysisstuðli. Men vit hava so sanniliga stríðst fyri hesum. Soleiðis sigur formaðurin í Dansk Sygeplejerád Fer- oya deild, Selvá Paturs- son, meðan hon setir seg til rættis aftan fyri skriv- araborðið í teimum nýggju hugnaligu og rúm- ligu felagshelunum við Svalbardsvegin. Mikudagin kundi Sosi- alurin fortelja lesarum sín- um, at sjúkrasystrarnar — sum tann fyrsti lentakara- bólkurin í Feroyum — hevði fingið ein arbeiðs- loysisgrunn. — Men hvussu virkar grunnurin og hver kann fáa stuðul undir megu- ligum arbeidsloysi? — Fyrst og fremst krevst, at viðkomandi sjúkrasystur er limur í fel- agnum hjá okkum, at hon hevur verið limur í kolle- giala grunninum, sum ar- beiðsloysisgrunnurin kall- ast, í eitt ár. Og fyri at kunna gerast limur í grunninum krevst at sjúkrasysturin hevur arbeiði meira enn 15 tímar um vikuna. Og tá skulu tær vera limir. Skulu melda seg inn áðrenn 14 dagar — Kunnu nýútbúnar sjúk- Felagið hjá sjúkrasystrunum hevur fingið nýggj felagshøli. Sølvå Patursson og Helga rasystrar, sum kanska ikki fáa arbeiði, fáa ar- beiðsloysisdagpening ? — Tær kunnu fáa dag- pening, treytað av at tær hava meldað seg inn í grunnin áðrenn 14 dagar eftir lokna útbúgving. Og so fáa tær stuðul, tå ein mánaði er fráliðin. Men, um tær ikki melda seg inn í grunnin áðrenn hesar 14 dagarnar, hava tær ikki rætt til stuðul, fyrrenn eitt ár er gingið, og tá krevst eisini, at tær skulu hava arbeitt í 26 vikur. Í lærutíðini eru næm- ingarnir limir í felagnum, men ikki í grunninum. Limaskapur í felagnum ferir ikki beinleiðis til limaskap í kollegiala grunninum, men sekjast skal um limaskap. — Eru tað næmingar, sum ikki fáa arbeiði ? — Um allar tær, sum vóru lidnar í vár, hevdu sekt arbeiði í Feroyum, hevdu nakrar ikki fingið arbeiði. Sjey sterv vóru leys at sekja tá, meðan fimtan vóru lidnar. Eingin arbeiðs- leys í letuni — Er nakað arbeiðsloysi millum sjúkrasystrar? — Eingin gongur ar- beiðsleys. Nøkur størv eru leys at sekja. Men hinveg- in eru tað nógvar, sum ikki hava fast arbeiði. Hesar eru til taks og ar- beiða sum avloysarar av og á. Hesar kunnu sjálv- andi ikki fáa nakran ar- beiðsloysisstuðul. — Allar, sum arbeiða, eiga at vera limir í fel- agnum og í grunninum. Men tær, sum arbeiða færri enn fimtan tímar um vikuna, kunnu ikki vera limir í kolegiala grunn- inum. Stuðulin 90 pst. — Hvussu stórt er lima- gjaldið? — Allar aktivar skulu gjalda 91 kr. í limagjaldi um mánaðin til Dansk Sygeplejerád. Passivir limir gjalda 125 kr. um árið, men sambært okkara lóg hava tær ikki rætt at arbeiða sum sjúkra- systrar. — Harafturat kemur so gjaldið til grunnin, soleið- is at tær sum arbeiða millum 15 og 30 tímar gjalda 73,75 kr. og eru partvíst arbeiðsloysis- tryggjaðar, meðan tær sum arbeiða yvir 30 tímar gjalda 96,50 kr. um mán- aðin og eru fult tryggj- aðar. — Er stuðulin full len? — Nei, 90 pst. av fullari løn. — Hvussu nógvir limir eru í føroysku deildini av sjúkrasystraráðnum? — Limatalid er 495. Av teimum eru knappliga 150 annadhvørt passivar ella pensioneradar, meðan næmingatalið liggur um 60. Talið av teimum ak- tivu og sum eru limir í grunninum er 260. — Verða limir strikaðir, tá teir skylda t. d. lima- gjald? — Ja, tað verða tær eftir bert fáum mánaðum, men R. Jacobsen hefta limablaðið, Vøka, saman. Umframt skrivstovurúmið fevna hølini um formanskontór, stórt fundarhøli, skjalagoymslu og køk. Umframt formannin starvast ein skrivstovukvinna fullan dag og ein í 10 tímar um vikuna + 7 3 — Hetta er ikki nakad, vit bert hava fingid. Vit hava sanniliga stridst vid at fåa hesa ar beidsloysisskipanina, sigur Sølvå Patursson um arbeidsloysisgrunnin, sum Dansk Sygeplejeråd hevur stovnað fyri Føroyar og Grønland. Grunnurin hevur gildið frå 1. juli i år, men sjúkrasystrarnar hava goldið í hann í eitt ár. Trupulleiki tók seg upp við limun- um hjá sjúkrasystraráðnum í Føroyum og Grønlandi, tå arbeiðsloysisgrunnurin hjá sjúkrasystrunum skuldi ríkisgóðkennast, ti Føroyar og Grønland koma ikki undir donsku arbeiðsloysislógina sjúkrasystrarnar = kunnu takast uppaftur sum limir við at gjalda tað sum tær skylda. Eisini arbeiðs- ávísing Skrivstovan hjá sjúkra- systrum er nú ikki bert ein fakfelagsskrivstova sum soleiðis, men er somuleiðis arbeiðsávísing hjá sjúkra- systrunum. Arbeidsuppgåvan er økt munandi og Sølvå sigur, at tað er ein rúgva av ting- um og lógargreinum, hon er noydd at seta seg inn í, nú skrivstovan eisini skal virka sum arbeiðsávísing og arbeiðsloysisskriv- stova. — Um tú nú fært ar- beidssøkjandi og tað eru sjúkrasystrar í festum starvi, men sum ikki eru limir í felagnum — v.e.o. óorganiseraðar — hvat gera tit í einum slíkum føri? — Kemur ein sjúkra- systur til mín og vil hava dagpening, er tað fyrst og fremst mín uppgáva at royna at skaffa henni starv. Hetta má gerast í samstarvi við fyristeðu- kvinnurnar á sjúkrahús- unum og á ellisheimunum. Um einki starv finst, og limurin annars lúkar treytirnar, fær viðkom- andi arbeiðsloysisdagpen- ing. — Um eg komi við eini arbeiðsleysari, og tað eru óorganiseraðar í arbeiði,ja so má eg bara fara avstað aftur við tí sjúkrasystrj- ini, sum er organiserað, meðan tann óorganiseraða kann halda fram at arbeiða fyri ta len og tær umsteður, sum felag okkara hevur samráðst seg fram til. Úrslitið verður, at vit — restin av sjúkrasystr- unum — vísa okkara soli- daritet og gjalda til ar- beiðsloysisgrunnin, med- an tær, sum meguliga upptaka stervini hjá teim- um arbeiðsleysu, einki gjalda. Hetta kann lata seg gera, tí vit hava ikki ein eksklusiv-sáttmála. Tað er tí ógvuliga umráð- andi at sjúkrasystrarnar hava organisatiónsviður- skiftini í lagi og standa saman, um tað skuldi hent seg, at tær gjerdust ar- beiðsleysar, endar Selvá Patursson samreðuna við Sosialin. Uppskot frá javnadarflokkinum: »Pappirsleysir« pápar skulu eisini hava foreldrarætt Sum er hevur bert mamman foreldrarættin, um »pappirsleyst- hjunalag« heldur uppat. Ødrvisi er tá fólk skiljast. Javnaðar- flokkurin mælir til at seta lóg í gildi, sum sigur at pápar eisini kunnu fáa foreldrarættin Påpar at børnum, sum eru fedd uttan fyri hjúnarlag, men sum ikki búgva saman longur, skulu eisini hava rætt at vera saman við børnum sínum eins og í einum fráskildum hjún- arlagi. Hetta miðar eitt upp- skot, javnaðarflokkurin hevur lagt fyri legtingið, í móti. Talan er um at seta í gildi nakrar ríkislógir, sum hava verið galdandi frá 1969. Í viðmerkingunum til uppskotið sigur Jákup Lindenskov fyri javnaðar- flokkin, at tað órímuligt, at rætturin til bern uttan fyri hjúnarlag ikki er hin sami fyri foreldur, sum hava livað saman, men sum so eru farin frá hverj- um eðrum, og foreldur sum eru fráskild. Framhald á síðu 4