leygardagur 5. september 1981síða 4

Síða 4 SOSIALURIN Landslæknin skrivar oNnore Gonore er vanligasta kynsjúkan um okkara leiðir. Í Danmark eru gott 10.000 nýggir til- burðir árliga. Í Feroyum hevur tal- ið á nýggjum gonoretil- burðum seinastu árini verið: Ar: Tilburåir : 970 29 971 74 1972 45 973 68 1974 50 975 81 1976 62 977 43 978 53 979 29 1980 42 Í år eru higartil komn- ar fráboðanir um til- samans 27 gonoretil- burðir í Feroyum. Vit hava eina lóg við- víkjandi kynsjúkum í Feroyum, og er enda- málið við henni at fáa bast smittandi kyn- sjúkum Hesar sjúkur aloftast bein- frá fólki til fólk við kynsligari samveru og taka seg upp í kyn- gøgnunum (kynsorgan unum). Tær verda ti nevndar |; „1irn1 ir veneriskar sjukur eftir elsinil ástargudinnuni róm versku Venus, henni tó lítlan sóma.á Av tí at gonore er nógv vanligasta kynsjúk- an skal í hesum greina stubba og einum seinni verða nomið við hesa sjúku serliga um, hvussu sjúkan tekur seg upp, tilsløg (kom- plikatiónir), viðgerð og um atgerðirnar til tess at minka um vandan fyri smittu Gonore er ein smitt- andi sjúka, ið er elvt av bakteriunum gono- kokkar. Tíðin frá ein er smittaður til sjúkan ger um seg (tilgerðar- tíðin) er vanliga 2—7 dagar, men stundum ganga 3 vikur, áðrenn ein gerst varur við sjúkuna. Í hesum sam- bandi er av alstórum týdningi at leggja dent á, at hjá næstan 1/3 av mannfólki og 1/2 av konufólki ger sjúk- seg, at 1 IKKI Varnast, er vorðin Og hesi ýdningi t ning, at oll, ið halda, at tey kanska eru smittaði við gonore, venda sær til lækna at fáa tikið dyrk- ingar til kanningar til tess at útihýsa ella staðfesta sjúkuna Hesar kanningar eru sambært nevndu lóg um kynsjúkur ókeypis, og kanningarnar kunnu verða gjerdar hjá kommunulæknun- um ella hjá landslækn- unum. Sjúkueyðkennini hjá teimum, ið kenna nakað, kunnu hóskandi verða vidgjørd fyri hvert kynið sær. Gonore hjá monnum: Fyrstu sjúkueyðkenni eru sviði, tá ein skal kasta sær av vatn- inum, og flot frá vatn- ræsismunnanum (urin- rørsmunnanum). Flotið er í byrjanini lítið og sliput. Eftir einum degi gerst flotið ofta tjúkt og gulligt. Flotið er mest fyrstu vikuna og minkar so ofta aftur, so tað nakrar vikur seinni bert er heilt lítið at síggja. Gonore situr fyrstu dagarnar bert í fremsta (uttasta) partinum av vatnræsinum (urinrer- Verður sjúkan ikki vidgjørd, kann tað sláa til, at hon setist aftara partin av vatn- bleðruháls- kertilin og hjáeistini. Hesi tilsløg (komplika- tiónir) eru tó íkki vanlig, og oftast koma tey eftir fleiri vikum Gonore í blødruhåls- kertlinum kann elva pínu yvir kokubeinið, pínu í samband við at hjálpa sær sjálvum og trongd til at kasta sær ofta av vatninum. Kemur gonore í hjá- eista, gerst ein vanliga knappliga sjúkur við fepri og ávirkandi al- mennsteðu, samstun- dis sum hjáeistað er ógvuliga sárt og trútið. Viðhvert gerast bæði hjåeistini sjúk, og hetta kann gera tað, at hin sjúki verður lívs- serur (sterilur), t.e. kann ikki fáa bern. Gonore kann eisini sita í baktarminum. Vanliga eru eingi sjúkueyðkenni, ið benda á, at sjúkan er har, men viðhvert er sviði, skriði og eitt sindur av gulligum tloti inum) ræsinum, ngonore finst oftari, enn fólk áður hava hildið. Vanliga kenst einki at meini, viðhvert eitt sindur av hálsilsku. Í einum greinastubba verður m.a. umrøtt: gonore hjå kvinnum, sjåkuav- gerðin og viðgerð. komandi sekir sum nú er stóran part øv Sjællandi, t.v.s. næming- Málið um royndarstød og búnaðarskúla aftur á tingi: Hví kroysta alt upp í Havnina — leggið roynd- arstø0ina á Sandoynni Løgtingsmadur: — Steðgið fyrireikingunum at leggja royndarstød á Heygsgarði Málið um royndarstød og búnaðarskúla er nú aftur komið á tingborð. Legtings- menn og búnaðarmenn eru ikki samdir við landsstýrið, at steðin skal liggja á Heygs- garði í Kollafirði. Tá legtingið kom saman aftur í vikuni legði tí Tór- móður Mohr Olsen, ting- maður fyri Javnaðarflokkin í Sandoynni fram uppskot til samtyktar, har legtingið áleggur landsstýrinum bein- anvegin: Í. at steðga sellum fyrireikingum til bygging av nýggjari royndarsteð við út- búgvingarmeguleikum á Heygsgaði. 2. at fara undir fyrireikingar til at seta á stovn royndarsteð við út- búgvingarmeguleikum á Sandoynni. ir einki um, hvar í landinæum tann nýggja royndarsteðin skal liggja. Tann avgerðin varð í royndog veru latin landsstýrinum upp í hendur, og hevur legtingið helst tikið hesa avgerð í teirri vón, at landsstýrið fór at velja at leggja nýggju royndarsteð- ina á tað best meguliga hósk- andi plássið. Tá tað nú í seinastuni er vorðið greitt fyri almenning- inum, at landsstýrið í álvara umhugsar at leggja royndar- steðina á Heyggi í Kollafirði, má tað metast at vera beint at taka málið upp aftur eina ferð enn á Feroya Legtingi. Metast má, at tað er bæði beint og neyðugt at taka hetta málið upp aftur, grund- irnar til hetta eru fleiri, her skal verða víst á nakrar av teimum. Fyri tað fyrsta eru nógvir búnaðarmenn samdir um hetta, at Heygsgarður ikki er hóskandi til royndarsteð, við teimum mongu, sum eru av tí áskoðan, at Heygsgarð- ur er illa hóskandi til nýggja royndarsteð og til tann nýggja búnaðarskúlan, sum vónandi við tíðini kemur at liggja saman við royndar- steðini. Hetta uppskot til samtykt- ar er tí ein roynd at fáa log- tingið at velja eina skilabetri loysn enn ta loysn, lands stýrið nú tykist at vera í ferð við at føra út í lívið. Eisini er hetta ein roynd at steðga ætlanini við Heygs- garði, áðrenn alt ov long tíð og alt ov nógvur peningur verða brúkt uppá eitt pro jekt, sum uppá forhond má metast sum mislukkað. Steðan í hesum máli er sum nevnt tann, at legtingið 1978 tíverri gav landsstýrin Tórálvur Mohr Olsen liga ivaðist í, um Heygs- garður var rætta loysnin. Annars er málið um roynd- arsteð og landbúnaðarskúla eitt ógvuliga gamalt mál á legtingi, og má gongdin í hesum máli tí metast at vera tingmonnum kunnug. Tað er sostatt eingin orsøk til at koma við nekrum seguligum yvirliti. Annars sæst gongdin væl í legtingsmáli nr. 65/1976, 82/1977 og 69/1978 Uppskotsstillarin er samdur Í viðmerkingunum sigur løg- tingsmaðurin m.a.: »] 1978 samtykti legtingið at heimila landsstýrinum at skipa fyri bygging av nýggj- ari royndarsteð við megu- sum skal kunna virka sum leikum at skipa fyri útbúgv- búnaðarskúli, fyri tað næsta ing vísa tær viðgerðir, hetta mál Lógin, sum gav lands- hevur fingið á legtingi t.d. í stýrinum hesa heimild, nevn- 1977, at Føroya legting stór- Framhald á síðu 15 Bror Smart aftur til Foroya Nú skipar Presto Book- ing fyri tiltaki saman við Havnar Jazzfelag. Hesuferð er tað blues- rockbólkurin Bror Smart úr Odense, sum kemur henda vegin. Teir = LÆ a LÅ eru vidakendir fyri sina gédu framferslu av góðum traditionellum bluesrocki, og vóru teir eisini væl fagnaðir sein- ast teir vóru í Feroyum. Karsten Vogel (Saxofon), Svend Bro- holm (Bass), Jens Slum- strup (Trummur) og Føroyski skúlin í Keyp- Seren Lindemann (Gui- mannahavn fer í ár inn í sítt tar), hava eina fjøl- 7. skúlaár. Ótatlskeru tey før- broytta skrá, til dømis oysku bern, ið hava gingið í kann hoyrast Little skúlans helum á Gasværks- Feat, Ry Cooder og J.J. vejen, men nú í ár verður so Cale. Eisini er eitt, sum flutt. Nýggi skúlin og helini er vert at leggja merki liggja: Nerrevold Skolen — til, og tað er, at Í 4 av Nerre Voldgade 28. Hesin teirra skrá er heima- skúlin liggur næstan beint smíðaður tónleikur. við Nerrepost statión og eru Annars; hava Bror tað eisini nógvir bussar, ið Smart verið í Grenlandi koyra tann vegin og til Nerre- í 3 mánaðir, frá oktober port, so skúlin kann næstan 80 til februar í ár. Ti- ikki liggja meira miðskeiðis í verri var Karsten Vogel býnum. Um so er, at feroy- ikki við teimum har ves- ingar í Keypmannahavn fáa tur, men av tí at Bror nýggj helir, so sum ætlanin Smart upprunaliga var er, so flytir skúlin í tey. ein trio, gekk tað heilt Feroyski Skúlin er eitt til- boð til ell millum 7 og 17 ár, tey sum ganga í 1. til 10. flokki í fólkaskúlanum. Und- irvísing og útreiðslur til ferð til skúlan eru ókeypis, skúlin Frá føroyska skúlanum í Keypmannahavn: arnir nýtast ikki at vera bú- sitandi í Keypmannahavn fyri at verða undirvístir á skúlanum, tey kunnu koma úr ellum kommunum og borg- ar so heimstaðarkommunan fyri ferð og undirvísing. Skúl- in er fyri ell, bæði danskt og føroysk mælt og ell millum- stigini. Hugsanin við skúlanum er, at teir næmingar, ið ikki fyrr hava lært føroyskt skulu fáa hevi til tað, og at teir næm- ingar, ið hava gingið í einum føroyskum skúla fyrr ella on- kursvegna hava lært fer- oyskt skulu fáa meguleika fyri at læra meira ella viðlíka halda tað, sum er lært. Har- umframt skal skúlin kunna næmingarnar um feroysk viðurskifti og mentan, landa- læru og segu. Skúlin er eitt tilboð til ell, men tað sigur seg sjålvt, at tað er avmark- að, hvat, ið kemur burturúr bert nekrum fáum tímum hvenn leygardag — undirvíst verður leygardag frá kl. 10,30 til kl. 13,30 — men hóast stuttu tíðina so er tað ikki heilt sert, ið kemur burturúr kortini. Fleiri av næming- unum, ið eru fluttir til Føroy- ar, hava havt framúr hjálp av undirvísingini og klára seg gott í vanliga feroyska skúl- anum. Sum sagt so byrjar skúlin virksemi sítt aftur leygar- dagin 5. august k!. 10,30 á Nerrevold Skulanum Nerre Voldgade 28. Tað ber til at melda seg inn bert við at koma sjálvi, siga frá á skúlanum í heimstaðar- kommununi ella hjá læraran- um. Tað ber til at byrja á skúlanum alt árið. væl kortini. Karsten Vogel, sum nakrar ferðir hevur verið i Føroyum og vitj- að sum solistur, verður við hendan túrin hjá bluesrockbólkinum TT »Bror Smart«. Nærri upplysingar gevur annars: Rógvi Thomsen tlf. (01) 244959 se rr EÐ To »