leygardagur 3. oktober 1981síða 7

SOSIALURIN Framtaksleiðir innan havbúnaðin »3 vegir fera til undir- gang«, segði Pompidou, „Kvinnur, spæl og serfreð- ingar. — Hin mest hugna- ligi er við kvinnum, hin skjótasti er við spæli, men hin mest sikri er við ser- frødingum«. Mær nytist neyvan at nevna dømi um, at eisini hjå okkum hevur henda yvirtrúgv uppá serfreð- ingar ført til »undirgang« — og verður áframt at gera tað, um vit ikki læra okkum at skilja, at ser- frødingurin i veruleik- anum er eitt vanligt menniskja við hollari vitan innan eitt nógv av- markað eki, men tíverri al- oftast bert við lítlum og Állur er eitt av teimum havdjórum vit eiga at leggja dent á at ala í framtíðini. Her verður állur fóðraður í sjálvari vatnyvirflatuni + Uppliva havheimin sum froskmenn * Byggja serføroyskt akvarium * Eiga ikki at brúka syntetisk fóður Orðaskifti um fiska- aling og havbúnað ongum praktiskum lívs- royndum. Japanska super- maktin Um allan Vesturheimin „leitar samfelagsgransk- arar og aðrir serfreðingar eftir orsøkini til, at ídnað- arlond sum t.d. USA, Hóast „pinkutjóða í tonsum — so stórir í dygd * Vit eiga at eggja komandi ættarliðnum at gerast havbúnaðarmenn- og kvinnur Vestur-Týskland, Stóra Bretland, Frakland, Sveríki, o.s.fr. stødugt dragna afturúr í mun til teknologisku supermakt- ina Japan. Serstakliga í USA, V. Týsklandi og Sveríki eru teir lærdu yvirhevur samdir í, at í hvussu so er tvær av grundunum helst eru: i. Tørvandi dirvi at kvetta vid ti vanabundna — ella sagt eitt sindur ødrvisi: Tervandi dirvi at hugsa og virka eftir »6vanligum« leiðum. (Menniskjan nýtir sum kunnugt í dag bert umleið 1/4 av heilanum, so møguleikarnar hava vit!) FÅ Ein nærum óhugnalig trúgv uppá »ekspertuttal- ilsire í mun til álit á menniskju við hollum lívs- royndum. Í hesum sambandi verður ofta víst á eitt nútímans japanskt orða- tak, ið ljóðar nakað so- leiðis: >Lurta 4 ferðir so nógv eftir smiðinum sum eftir serfrødinginum!« Feddur við... Eins og sagt verður um norðmannin, at hann er »føddur við skíum á bein- unum«, verður sagt um føroyingin, at hann er »føddur við ár í hond«. Men tað er ikki tilvild- arligt, at Noreg í mun til fólkatalið er skítjóðin fram um allar aðrar, ella at Feroyar í mun til fólka- talið er fiskivinnutjóðin fram um allar aðrar. — Tað er hevur kenni. Skítjóðin Noreg: Kapa- kløddu fjøllini, jøklarnir, fridurin í tí óspiltu, vøkru náttúruni og upplivanin — gleðin — at ferðast á skílum í hesum undur- fagra umhvervi sum barn, sum unglingi og sum til- komin. Fiskivinnutjóðin umhvervið, ið skapt hesi eyð- Fer- oyar: Havið í logn, havið í . # ? „at - Kurvarnar eru á tremur við ostruynguli. Eisini henda skefafisk eiga vit at royna at ala i Føroyum ódn, upplivanin sum barn at vera skipari á sjálv- bygdum flaka, at fanga síl, glasáll og krabbar, at fiska murtar og ulku, ella upplivanin sum unglingi í fjørdinum við sneri, á seiðabergi, at síggja trol- arar og línuskip landa, at egna línustampar o.s.fr. Ikki romantikkur Romantikkur? Nei, tvert- urímóti. Tílík upplivan er Tórmóður Dahl, ídnaðarráðgevi skrivar: uttan iva av týdningar- mestu lívsroyndum feroy- ingsins. — Royndir, ið tí- verri so alt ov nógvir ser- freðingar antin ikki hava ella køva, tí tað er ikki vis- indaliga nokk at viðganga týdningin av slíkum lívs- royndum, tí tær kunnu hverki vigast mátast, edv- viðgerast ella roknast út í krónum og oyrum.— - - - Og kanska tú, sum lesur hetta, nú skilur betri ta djúpri meiningina við orðum Pompidous og við japanska orðatakinum, sum eg endurgav frammanfyri, og tí heldur mær til góðar, at eg havi brúkt so nógvar linjur — eðrumegin at flongja ser- frødingin og hinumegin at leggja dent á stóra týdn- ingin av hollari lívsroynd innan tað ekið, ið skal geva okkum »okkara dag- liga breyd«. Lat tó hetta verða sagt beinan vegin so eingin misskiljingur skal stan- dast av tí: Serfreðingin kann nútímans samfelagið ikki vera fyri uttan. — Men hann fært tú altíð fatur á hann verður mongdaframleiddur á lærdu háskúlunum kring allan heimin Havbúnaður í dag og í morgin! Týdningarmesti spur- ningur hjá okkum, tá tað snýr seg um havbúnaðin vil sostatt vera: Hvørji framtek eiga og megna vit at seta í verk í dag, sum vilja geva okkum slíkar lívsroyndir, at feroying- urin um t.d. 20 ár verður skírdur ikki bert >feddur við ár í hond« men eisini: »føddur við skeljum í hond?« Eg havi eina »upp- skrift«, men hon er so sanniliga eisini treytad av, at vit håva dirvi at kyetta vid vanabundin menning- armynstur — dirvi at ganga leiðir sum >Tekno- logisk Institutt« helst sigur er tað reina slutur. Uppskriftin ljóðar: Síða 7 1. Steðgið beinanvegin allar ætlanir, ið liggja fyri um bygging av hesum reyp- andi klorvatns svimjihøll- unum (Tað er jú sum kunnugt eisini prógvað, at klor elvir til krabbamein). o Nýt ein lítlan brotpart av tí, sum hesar hallir koma at kosta til at girða inni hóskandi (kyrrir) hyljar við strendurnar í okkara firðum og sundum. Hevur bygdin/býurin einki tílíkt nýtiligt eki, ella er fjerð- urin kloakkdålkadur -— sprong so út ein hóskandi hyl í helluna, legg eitt rer út i streymasjógv og pumpa henda reina, sunna sjógvin í hylin í so stórum nøgdum, at tilsetan av klor ikki er neyðugt. 3. Keyp fyri ein annan lítlan brotpart av tí svimjihall- irnar kosta froskmanns- búnað (»4 mm våtdrakt«) til øll skúlabern og -ung- lingar og lær tey at væla um hann. (Til kunning skal her bert stutt við- merkjast, at búnaðurin hevur tann eginieika, at vatnið lekur so seint gjøgnum hann, at hitin frå likaminum fær stundir at hita upp sum kemur at kroppinum til umleid 30—35 C, sjålvt um hitin í sjónum annars bert er 3—4 C. Tá tú svim- ur í slíkum búnaði er tað tí sum svam tú í einum hyli har vatnið var 30—35 C). sjógvin 4 Nýt hyljarnar til at læra tey at svimja við fitjum og at nýta froskmannsmasku (-brillur), so tey kunnu uppliva gleðina við at síggja tann ótrúligt vakra, livandi og fjelbroytta heimin undir vatnskorp- uni Aftaná fyltu 16 ár skal ollum standa í boði ókeyp- is veruligt froskmanna- skeið (læra at nýta lufttól, Framhald á síðu 12