leygardagur 3. oktober 1981síða 9

NA SOSIALURIN Brunnar til víðari fóðring á Sunndalsera ymsan hátt og fáa tað al- menna betur at skilja neyð turvuligheitina í, at tað lat pengar til gransking innan aling. Um ár 1970 vóru tað nógvir alarar, sum stóðu seg serliga væl hvat fram- leiðsluni viðvíkti. Men tað vóru eisini nógvir, sum høvdu gjørt skeivar iløgur og sum av eðrum orsøkum vóru komnir i figgjarligar trupulleikar. Konsentratións- hóttan Tey góðu úrslitini hjá ávísum alarum gjørdu, at fleiri stór og rík »konsern« ynsktu at seta pening í alingina. Teimum tervaði tó ekspertisu. Hesi feløg, sum nú komu uppí aling — í 70-unum — keyptu tær alisteðirnar, sum vóru í fíggjarligum trupulleikum og bygdu tær upp aftur til tær eftir fáum afum bóru seg. Henda útviklingin vóru teir minni mentu alararnir bangnir fyri, tí teir sóu eina konsentratión av framleiðsluni til nakrar fáar stórar alisteðir, og vildi tað føra við sær, at teir kundu blíva útihýstir frá marknaðinum, tí tær størri steðirnar kundu brúka aðrar prísir. Teir tóku tí stig til yvir- fyri myndugleikunum at fáa í lag eina skipan um loyvi til aling. Hetta ferdi við sær, at tað frá almenn- ari síðu í 1973 varð sett ein fyribils lóg í gildi um loyvi til aling. Gjegnum hesa lóg kom ein stýring við, hverjir persónar skuldu sleppa at ala og hvussu stórar steðir skuldu byggjast. Stórtingið viðger aling Fram til 1977 virkaði henda skipan mest sum ein skráseting. Hareftir varð steðgur settur í verk fyri = ellum nýggjum loyvum, meðan bíðað varð eftir,“ at stórtingið hevði viðgjert alingina í Noregi, um hverja uppgávu henda vinna skuldi hava. N Stórtingið hevur síðani viðgjert alivinnuna. Niðursteðan er tann, at fiskaaling skal vera við til at styrkja vinnumegu- leikarnar á utjadarøkjum við strondina, har lítið arbeiði er frammanundan. Eisini var niðursteðan, at steðirnar = skuldu av- markast í stedd fyri at spjaða tær meira, men ikki gera tær so smáar, at tær ikki kunnu lena seg. Víð- ari vísti Stórtingið á, at tað eigur at verða miðjað ímóti at kanna og útvikla alternativar alihættir. Sela og marknaður Stovnanin av >Norsk Ørredsomsætning« var ikki nóg mikið at forða fyri, at tað bleiv ein óheppin marknaðarútvik- lingur miðskeiðis í 1970- unum. Orsekin til hetta var, at limirnir ikki hevdu skyldu til at lata fisk, og at felagið heldur ikki hevði móttekuskyldu. Haraftrat heyði felagið ikki góðar fíggjarligar umsteður at arbeiða undir. Frá 1971 til 1973 arbeiddi felagið við at fáa meira fasta selu í lag av sílum, og hetta eydnaðist í 1973. Gjegn- um >Distrikternes Udbyg- ningsfond< fekk felagið í 1974 lániveðhald til at geva alarunum selu forskot og hetta ferdi til, at upprunaliga selufunk- tionin hjá Norsk Ørreds- omsætning helt uppat, og í staðin kom tann meira náttúrliga >ferstehánds- omrætningsfunktion«. Saman vid Norsk Fiske- oppdretteres Forening ar- beiddi Norsk Ørredsom- sætning at seta å stovn eitt . logartryggjad selu- felag. »Fiskeopdretternes Salgslag« varð ti sett á stovn i 1978, og grundar- lagið undir Norsk Ørreds- omsætning var ti burtur. Tann primera ætlanin vid Fiskeopdretternes Salgslag var at bøta um stýringina við prisåseting- ini gjøgnum åsetan av minstuprísum og fáa eina skipan í lag við keyparan frá heilseluliðum í Noregi. Henda myndin vísir okkum, hvussu fiskaaling við sínum eyðkendu flotohyljum í dag meira og meira er vorðin eitt * nýtt sereyðkenni fyri norsku náttúruna framvið strendurnar Síl heima — laksur úti Næstan alt, sum verður selt av sílum fer til heima- marknaðin. Í 1977 fór 90% av síla- framleiðsluni til heima- marknaðin. Orsøkin til hetta eru teir hegu toll- satsirnir fyri innflutning av sílum til EF, sum annars er stersti keyparin av tí fiski, sum verður út- fluttur úr Noregi. Tollurin á laksi er har- afturímóti tí ikki so høgur, tí EF enn hevur rættiliga lítla framleiðslu av laksi. Tí vera útflutt millum 85 og 90% av laksafram- leiðsluni til EF. Eg vænti, at Europa- marknaðurin kann taka ímóti einum enn sterri mongd av laksi, enn tað sum verður útflutt úr Noregi ídag. Men ein fyri- treyt fyri einum tílíkum vekstri vil vera at arbeiða meira á hesum mark- naðum við at útbyggja selutóli í teimum londum, sum framleiðslan fer til. Teir sterstu trupul- leikarnir, sum norskir fiskaalarar tí í dag hava er tí ikki í útflutninginum, men á heimamarknaðinum har umsetningurin oftani er ov lítil. ; Skeljadjóraaling Hvat viðvíkur aling av skeljadjórum liggja norð- menn ikki so frammarliga. Teir eru so smátt farnir at vísa hesi alingini. áhuga, og tí er sett á stévn ein royndarsteð | nærhendis Bergen, sum ber. heiti »Norsk Akvakultur«. Tad . verdur -serliga miðjað ímóti at ala kræk- ling og ostru, Meðan kræklingur = í Noregi verður mett sum ein bílig vera, verður ostra hin- veginmett sum ein dýr vera. Við ostru er steðan tann, at tað letur seg gera Se at ala og selja, men trupul- leikin liggur i ti, at tørvur er å ynguli. Viðvíkjandi kræklingi er tað ein spurningur um at arbeiða so bíliga sum gjørligt. Tað verður helst gingið ta leið at gera rættiliga stórar. . stødir sonevnd: „lóng line« har ein fram- leiðsla '” åv krækling: verður í minsta lagi 100 tons um árið. Vit halda vi: kunnu fáa hetta at mæla runt 1 dag. Sum tað sær ú: i dag kunnu vit um nøku: fá ár framleiða stórar negdir. Framhald á síðu 17 ANNO: