mikudagur 4. november 1981síða 7

Dapurskygni | LE LE. SOSIALURIN Síða 7 sáðar missålit — Í løgmansrøduni er bert dapurskygni allan vegin, sum neyvan kemur at skapa framtíðarálit millum fólk. Tað er sjálvandi rætt at siga tingini, sum tey eru, men eg haldi, at ein hevur rætt at krevja av einum sitandi stýri, at tað kann vísa á, hvussu, ið ein vinnur á trupul- leikunum, og hvussu ein kann fóta sær undir broyttum umstødum, heldur enn at såa missálit millum fólk. M.a. hetta segði Tórálvur Mohr Olsen, tingmaður javnaðarfloksins í Sandoynni, tå løgmansrødan var til viðgerðar í summar. Vit prenta part av røduni, sum tingmaðurin helt: Til viðgerðar er tann frá- greiðing, ið løgmadur gav legtinginum á ólavseku 1981, vanliga nevnd løg- mansreðan. Vanligt er, at í hesi frá- greiðing ger legmaður steðuna upp yvir tað, ið fram er farið tað seinasta árið, og metir um útlitið framyvir og samstundis boðar frá, hvenn politikk sitandi samgonga vil fremja. Tá sitandi samgonga tók við fyrst í januar í ár varð boðað frá nýggjari politiskari kós. Tað var í vár at bíðað varð við einum ávísum spenningi eftir tí broytingar- uppskoti til tað framlagda fíggjarlógaruppskotið, ið fór at koma frá tí nýggja stýrinum. Men tá hetta broytingaruppskotið kom — vísti tað seg ikki at vidføra tær stóru broyt- ingarnar. Tað, ið ein legði til merkis, var, at nekur útbyggingararbeiði, sum vóru vinnuskapandi, vórðu steðgað. Umframt hetta vóru ikki tær stóru broytingarnar í mun til undanfarnar fíggjarlógir. Dapurskygni sum sáar misálit Hetta gjerdi, at man við uppaftur sterri spenningi bíðaði eftir frágreiðingini frá løgmanni nú á ólav- seku, tí ein hugsaði, at í vár var so stutt fráliðið, at tað nýggja stýrið hevði ikki rættiliga fingið ferð á seg og tí varð roknað við sum givið, at nú fór at koma nakað nýtt fram, um hverja politiska kós, ið haldast skuldi í framtíðini. Somuleiðis um hvar mun- urin var millum tann frammanundan ferda poli- tikkin og reinan borgar- ligan politik. Men her hendi heldur einki. Tí hendan legmansreðan sigur lítið og einki. Tað er bert eitt dapurskygni allan vegin igjøgnum, sum neyvan kemur at skapa fram- tíðarálit millum fólk. Tað er sjálvandi altíð rætt at siga tingini sum tey eru, men eg haldi, at ein hevur rætt at krevja av einum sitandi stýri, at tað kann vísa á, hvussu, ið ein vinnur á trupulleikun- um, og hvussu man kann fóta sær undir broyttum umsteðum, heldur enn at skapa misálit millum fólk. Vandamálini, sum vit standa yvirfyri, eru tó ikki sterri enn so, at um allar góðar kreftur taka hendur saman, so eru vit ferir fyri at klára tey. Broyttar fiski- vinnuumsteður Tað, sum hevur broytt fíggjarligu steðuna hjá okkum, eru broyttar fiski- vinnuumsteður, fjarleið- irnar eru mest sum allar farnar fyri skjeyti. Tað, ið eftir er, er fyri stórsta partin tað, sum vit hava handlað okkum til við umbýti við aðrar. Sam- stundis er trýstið vaksið so nógv á okkara egnu heimaleiðir, at neyðugt verður at seta avmark- ingartiltøk í verk fyri at verja fiskastovnarnar. Hetta kemur at fera við sær veiðumeguleikar fyri øll okkara fiskiskip. Hetta krevur, at tað verður funnið fram til nýggjar vinnumeguleikar. Og hetta nevnir løgmadur eisini. Hann sigur: >Fyri tað fyrsta mugu og skulu vit fremja tiltek innan- og uttanfyri fiskivinnuna, sum skapa inntekur til okkara samfelag. Tiltekini krevja í forhond stórar ílegur, meðan inntøkurnar í besta fall koma nakað aftanå«. Ferdamannaflut- ningur Ja, hetta vóru so orð løg- mans, og hetta er just tad, sum ein partur av seinastu samgongu gekk inn fyri og sum serliga javnaðar- menn gjørdu seg til tals- menn fyri. Hetta, fyri at finna fram til nyggjar vinnuvegir, og sum øll vita, kostadi samgongu- slit. Her hugsið eg serliga um tiltakið, ið varð gjørt við uttanlanda ferða- mannaflutningi, sum tað privata fyritaksemið hevði lagt frá sær. Men hetta varð steðgað bein- anvegin av núverandi samgongu. Tað var ellum greitt, tá ið hendan sigling varð byrjað, at í fyrstani kom hetta ikki at geva nógv av sær, og haraftrat kom, at tað máttu gerast stórar ílegur í hóskandi skip, men mett varð at sum frá leið, kom hendan vinna at bera seg. Men tí- verri var hesum tiltaki ikki lív lagað. Nú frættist tó, at aðrir, í samvinnu við útlendingar eru hugaðir at taka aftur um endan har, ið vit sleptu, og hetta haldi eg vera spell. Tí hvat skuldi verið meira nátúrligt hjá føroyingum, sum eiga so nógv útbúgvið fólk til hesa vinnu, enn at gjørt royndir á hesum eki fyri at skapa nýggj arbeiðspláss. Svartkjafta- alternativið Ein nýggj veiða, sum hevur tikið seg upp hesi seinastu árini, er svart- kjaftafiskiskapurin, og her boðar legmaður frá, at landsstýrið vil stuðla tær royndir, ið verða gjerdar at framleiða svartkjaft til matna bæði á landi (Bakkafrost og umborð á skipi (Giljanes). Tað er gleðiligt at hoyra, at landsstýrið er samt í hesum feri, tá ið hugsað verður um tiltakið við »Giljanes« ti í vår var hendan semjan ikki. Tad visti seg best vid, at tad var ikki landsstýrið, men fíggjarnevndin, ið mátti leggja málið fyri tingið, sum skapti meguleikar fyri at fara í gongd við hesi vinnu, og við hjálp frá andsteðuni varð málið samtykt. Um ikki so var, hevði tað verið ivasamt um hesin fiskiskapur, sum tað vísir seg verður ein framtíðarvinna, hevði verið byrjaður. Men sum sagt, er tað gott at menn nú eru samdir, tí vit hava ikki ráð at lata nakran meguleika óútnyttaðan í dag. Frystigoymslan Eisini verður nevnt, at alt bendir á, at rætt hevði verið við eini sterri frysti- goymslu til nýtslu hjá føroyskum fiskavirkjum, og hetta kann eg taka fult undir við, men eg vil eisini minna á, at seinasta sam- gonga fyri fleiri árum síð- ani sá hendan tørv og virk- aði fyri at fáa eina tílíka goymslu. Hverja lagnu hetta málið fekk skal eg ikki koma inn á. Tað munnu flest ell minnast, men ein tílík goymsla hevði havt verið tek í summar nú hegguslokka- veiðan er farin fram, og hesin fiskiskapur fleiri ferðir hevur verið steðgað- ur vegna goymslutrupu: leikar hjá fiskavirkjunum. Strandferðslan So er tað eitt lokalt mál, sum eg kundi havt hug til at nevnt. Tað er, at so vítt sum eg veit, eru menn á Strandferðsluni nú í ferð við at gera vetrarferða- ætlan fyri strandfaraskip- ini. Í hesum sambandi vil eg heita á tann landsstýr- ismannin, sum hevur hetta mál um hendi, at virka fyri, at bæði Ritan og Pride koma at sigla uppá Sandoynna og Skúv- oynna í vetur, tí um ikki bæði skipini vera tek til hesa sigling, so kann rok- nast við, at tað verður lítið skil á rutusambandinum og eisini á farmaflutning- inum. Sum kunnugt eru at- legumeguleikarnir í Sand- oynni ikki góðir. Í Skopun er havnin stongd, vegna tað byggiarbeiði, sum har fer fram. Í Skálavík kunnu vera dagar, tá ikki er at- -leggjandi, og tá er bert ein politikkurpolitikkurpolitikkur meguleiki eftir: at fara til Sands, so um ikki bæði skipini verða tek, verður eingin meguleiki at yvirhalda nakra ferða- ætlan. Tað hevði eisini verið ynskiligt, at ein ferðaætlan varð legd, sum skipini høvdu meguleika til at yvirhalda. Orkumál Tað var tann håttvirdi tingmaður Erlendur Patursson, ið nam við orkuspurningin, og í hesum sambandi segði hann, at hann ikki kundi taka undir við tí vitleysu vatnútbyggingarætlanini hjá SEV, men mælti ístað- in til at útnytta kola- orkuna og eisini at fáa kaðalsamband við eystur- landið í Íslandi. Fyrst er at siga, at SEV hevur eitt uppskot til eina vatnútbyggingarætlan. Hetta uppskotið er longu meira enn 3 ára gamalt, og tað er landsstýrið, sum skal geva loyvi til hesa útbygging. Her fyriliggur einki loyvi enn, og um tað verður givið veit eingin enn. Men her er so ein orku- kelda, sum kann útnyttast og nýtast til el-orku, og hetta kann blíva ein bílig orka. Tá ið ein tosar um at framleiða orku so sleppur ein ongantíð frá at rera við náttúruna, hvat orka tað so er. Um tað verður borað eftir olju, so sleppur man ikki undan teimum stóru boritornunum. Um tað er kolaframleiðsla, so sæst tað tíðuliga, hvar, ið kol verður grivið. Um talan verður um vindorku, so sleppa vit ikki undan at seta hesar stóru vind- myllurnar út í náttúruna. Men sjálvandi kunnu vit vera samd um, hvat, ið misprýðir mest og, hvat ið misprýðir minst. Sjálvur eri eg av teirri hugsan, at vit skulu út- nytta allar tær orkukeld- ur, ið vit eiga. Nevnt verðr eisini at leggja kaðal yvir til Íslands. So vítt eg veit, eiga íslendingar ongan av- lopsstreym at selja feroy- ingum, so um vit skulu fáa streym hagani, so megu ís- Framhald á síðu 16