hósdagur 22. august 2002síða 7

12 Nr. 159 - 22. august 2002 Nr. 159 - 22. august 2002 13 UPPHAVSRÆTTUR Ingrid Bjarnastein KODA fer nú rættiliga at gera innrás í Føroyum. KODA er eitt felag, sum vegna tónaskøld, yrkjarar og tónleikaútgevarar umsit- ur bæði føroysk, donsk og altjóða upphavsrættindini tá tónleikur verður spældur ella framførdur alment. Fleiri handlar í Havn hava í hesum fingið nøkur pappír frá KODA, sum teir eru bidnir um at útfylla, tí tónleikur verður spældur í handlum ella matstovum teirra. Nógv kunnu tykjast ikki sørt skelkað av at fáa eina »rokning« fyri tónleik tey longu hava goldið fyri á fløgu, ella at skula gjalda fyri útvarpið einaferð aftur- at. Men hetta hevur felagið rætt til. Tónleikur ella ikki KODA hevur ongantíð ver- ið nakað serliga aktivt í Føroyum. Fá eru, sum hava hoyrt um tað, og uppaftur færri eru, sum gjalda til KODA. Útvarpsstøðir gjal- da tó eitt ávíst gjald til KODA um árið fyri at spæla tónleik, og eigur eitt hvørt stað, sum er opið fyri almenninginum, eisini at gjalda pengar til KODA. Og aftur her kann tað tykj- ast eitt sindur tvørligt, at skula gjalda útvarpsgjald, og so eisini gjalda pening til KODA fyri at hava út- varpið frá í handlinum. Hetta kann tykjast sum eitt dupult gjald, men Kristian Blak, nevndarlimur í Kom- ponistafelagnum í Føroyum sigur, at tað er tað als ikki. – Um tú spælir tónleik í handlinum, matstovuni ella einum og hvørjum almenn- um plássi, so eigur tú at gjalda. Tað kann vera líka- mikið, hvat tú brúkar fyri at fáa tónleikin fram, um tað er eitt sjónvarp, eitt radio, ein fløguspælari, internet ella hvat tað nú skal vera. Antin velur tú at hava tón- leik ella ikki, sigur Kristian Blak. Kristian Blak vísir á, at hetta er ein skipan, sum hevur verið í londunum rundan um okkum í fleiri ár, og nú er tað upp á tíðina, at hon eisini kemur til Før- oya. – Gjaldið er ikki so høgt, sigur Kristian Blak. – Og hetta er ein tænasta, sum tú velur at hava, júst sum allar tænastur. Og aðrar tænastur skalt tú jú gjalda fyri, og tí eigur tú eisini at gjalda fyri at spæla ttónleik. Minsti prísur fyri at spæla tónleik alment er 420 krónur pr. fjórðingsár og annars er ein fermetraprísur eisini settur. Kristian Blak sigur eisini, at í Føroyum hava vit bara havt konsert gjald, og tað KODA nú er farið í holt við er at upplýsa handlar og onnur um, at tey eiga at gjalda fyri tónleikin. – Hetta er í fyrsta umfari upplýsing. Vit skulu ikki halda, at vit kunnu vera eins priviligerað í Føroy- um, sum í útlondunum, og ikki noyðast at gjalda fyri tað onnur gjalda fyri. Allir handlar fáa nú upplýsingar um hetta, men tað fer at taka nøkur ár áðrenn hetta fer at virka sum tað skal í Føroyum, greiðir Kristian Blak frá. Kompinstafelagið í Før- oyum ynskir eisini at fáa hesa skipanina at virka sum hon skal í Føroyum, og upplýsingarfundur hevur eisini verið um hetta, har millum 250 og 270 limir tóku lut. Sølufremjandi Fleiri handlar undrast á um hetta átakið hjá KODA er lógligt, og um tað ber til at fara fram á henda hátt. Høgni Zachariassen, stjóri í 3´aranum í SMS, vissar um, at hesum er onki galið við. – Eg veit eitt nú, at SMS hevur havt eina skipan við KODA í fleiri ár, sigur Høgni Zachariassen. – Men tá tónleikur verður nýttur til sølufremjandi til- tøk, so eigur tú at gjalda KODA, og soleiðis er tað jú í handlum. Eisini visti Høgni Zacha- riassen at fortelja um ringi- tónar til fartelefonir. Nógv- ir útlendskir tónleikarar og skrivarar hava fingið nógv- ar pengar burturúr hesum vælsignaðu ringitónunum. Og so løgið sum tað ljóð- ar, so er tað heldur ikki loyvi hjá einum handli, hotelli ella líknandi at spæla »Eine, kleine Nacht- musik« hjá Mozart meðan tann í hinum endanum bíð- ar eftir rætta viðkomandi. Eisini í hesum førinum eiga pengar at verða goldnir til KODA. Tó skulu tær ymsu fyri- tøkurnar nú heldur ikki halda, at KODA rættiliga fer at loypa á. – Hetta er fyrst og fremst vinarlig upplýsing. Vit vilja vísa á, at vit eiga at gjalda fyri tónleik, júst sum alla aðrastaðni. Nú fara vit hóv- liga og spakuliga til verka, men eg vænti ikki, at tað verður fyrr enn um nøkur ár áðrenn KODA fer at virka sum tað skal í Føroyum, sigur Kristian Blak at enda. KODA ger innrás í Føroyum KODA fer nú rættiliga at gera innrás í Føroyum og í Havn hava fleiri handlar í miðbýnum longu fingið skjøl at fylla út, um teir spæla tónleik í handlinum ella ikki Modellmynd: Finnur Justinussen Nornagestur og Columbus landa á Sandi FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Millum tey smáu fiskavirk- ini í Suðuroy, telist Delta Seafood á Tvøroyri, sum nú hevur sjey ár á baki. Eins og onnur virkir í oynni, hava tey ikki havt summar- steðg á Delta. Magnus Jespersen, stjóri, sigur, at arbeiði á virkinum hevur verið rættiliga støð- ugt, men hendan vikan hevur verið heldur sløk. - Tey 40 fólkini, sum arb- eiða á virkinum, eru annars til arbeiðis at kalla hvønn dag, og fáir dagar eru við ongum arbeiði. Øll til arbeiðis í senn Á Delta Seafood verður dentur lagdur á at virka saltfisk, men tá ið markn- aðurin er nýtiligur, sendir virkið eisini fesk fløk av landinum. Stjórin vísir á, at á Delta Seafood eru tað tey somu fólkini, sum skera, salta og pakka saltfiskin. - Sostatt eru øll arbeiðs- fólkini til arbeiðis í senn, sigur hann. Delta Seafood og Fiska- virking á Tvøroyri sam- starva um keyp av ráfiski. - Hetta er eitt samstarv, sum tænir báðum pørtum til gagns, sigur Magnus Jespersen. - Ráfiskanøgdirnar í ár eru á leið tær somu sum í fjør, men úrslit- ið er ikki líka gott, sigur Magnus Jesper- sen, stjóri á Sandoy Seafood. FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Í dag landa partrolararnir, Nornagestur og Columbus, tilsamans 200.000 pund á Sandi. Magnus Jespersen, stjóri, sigur, at meginparturin av veiðini hjá trolarunum er upsi. - Seinasta túr høvdu skip- ini hampuliga góðan upsa, leggur hann aftrat. Í vikuni hevur Sandoy Seafood eisini keypt 40.000 pund av upsa frá P/F Beta, og sum skilst, var hetta rættiliga góður upsi. Magnus sigur, at teir keypa ikki meira fisk hesa vikuna, tí hesi 240.000 pundini er nóg mikið hjá báðum virkjunum í oynni í eina viku. Næstsíðsta mánadag fóru tey aftur til arbeiðis á báð- um virkjunum í Sandoynni eftir summarsteðgin. - Á Sandi hevur verið heldur minni at gjørt enn í Skopun hesar fyrstu dagar- nar eftir steðgin, sigur stjórin. Meðan tey arbeiða salt- fisk á Sandi, verður flaka- skorið og fryst í Skopun. Somu ráfiskanøgd Magnus Jespersen sigur annars, at Sandoy Seafood hevur tikið ímóti á leið somu ráfiskanøgd í ár sum hesa tíðina seinasta ár. Hann hevði tó ikki neyvu tølini við hondina, tá ið vit frættu. - Árið í fjør var eitt gott ár hjá flestu virkjum kring landið, men árið í ár hevur roynst misjavnt. Onkur let- ur hampiliga væl at; aðrir siga, at úrslitið í ár er slak- ari enn í fjør. Hjá Sandoy Seafood hevur árið higartil ikki roynst líka væl sum seinasta ár, sigur stjórin á Sandoy Seafood. - Vit arbeiða at kalla hvønn dag bæði á Sandi og í Skopun, men tað er ikki altíð, at øll eru til arbeiðis í senn, sigur Magnus Jespersen, stjóri á Sandoy Seafood Saltfiskur og fesk fløk á Delta - Vit nýta tey somu fólkini at skera, salta og pakka; tí eru vanliga øll tey 40 fólkini til arbeiðis í senn á Delta Seafood, sigur Magnus Jespersen, stjóri - Tað skuldi ikki verið neyðugt við keyptari kvotu, tá ið sáttmálin sigur, at vit eiga kvotu eftir. Reiðarin, Anfinn Olsen, vildi helst, at Akraberg ikki fer undir útlendskt flagg, tí tá kann roknast við, at ein partur av ver- andi manning noyðist í land FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Í Sosialinum í gjár høvdu við samrøðu við reiðaran á Akrabergi, Anfinn Olsen, sum harmaðist um, at skip- ið noyddist at gevast í Irm- ingarhavinum, tí stríð er millum Føroyar og Grøn- land um kongafiskakvot- una. - Sambært avtaluni, eiga vit 500 tons eftir í Irming- arhavinum, segði reiðarin avgjørdur. Fýra møguleikar Anfinn sigur, at nú trupul- leikar um kvotuna hava stungið seg upp, hevur Akraberg fýra møguleikar. Tann fyrsti av øllum er, segði reiðarin, at vón er í hangandi snøri. Við hesum sipaði hann til, at landsstýr- ið ikki hevur slept málinum um tey 500 tonsini aftrat, sum vit halda okkum hava rætt til at fiska í Irmingar- havinum. - Vit hava annars fýra møguleikarnar við Akra- bergi. Ein er, at skipið verð- ur liggjandi, annar at keypa kvotu frá grønlendingum, sum sáttmálin gevur møgu- leikar til, triði er at fara undir annað flagg, og tann fjórði er at fara á onkra heilt aðra veiði. Anfinn sigur, at skal reiðaríið keypa kvotu, kost- ar tað pengar, og tað skuldi ikki verið neyðugt, tá ið sáttmálin sigur, at kvota er eftir. Hvørja aðra veiði, Akra- berg kundi farið á, sigur Anfinn, at tað dugir hann ikki at siga í løtuni. - Vit vilja helst hava skip- ið undir føroyskum flaggi, bæði tí tað kostar at fara undir annað flagg og tí, at skipið hevur jú sína mann- ing. Undir øðrum flaggi, noyðist ein partur av ver- andi manning helst at vera í landi, sigur reiðarin. Ljósafelli er í løtuni á kongafiskaveiði í Irmingar- havinum, og sum skilst, fiska teir av keyptari kvotu. Akraberg var ikki í vinnu í tíðini frá 10. desember síðsta ár til út í mars mán- aða í ár. Í hesum tíðarskeiði varð verksmiðjan nútím- ansgjørd í Íslandi og Føroy- um. - Síðan skipið fór til fiskiskap aftur, hevur gongdin verið á góðari leið, sigur reiðarin, Anfinn Ol- sen. Fyribils liggur Akraberg í Reykjavík og bíðar eftir, hvat úrslit spyrst burtur úr toganini millum føroyskar og grønlendskar myndug- leikar um kongafiskakvot- una. Í Fiskimálastýrnum, sig- ur Jens Helgi Toftum, at hann dugir ongar viðmerk- ingar at gera til málið í løt- uni. Jørgen Niclasen, Kaj P. Mortensen og Eyðfinn Finsson eru í hesum døgum í Grønlandi. Akraberg hevur fýra møguleikar Fyribils liggur Akraberg í Reykjavík og bíðar eftir, hvat spyrst burtur úr toganini um tey 500 tonsini, sum Føroyar skuldu átt eftir í Irmingarhavinum C M Y K 13 12