leygardagur 16. januar 1982síða 2

Síða 2 Fólkaheilsan í vanda! Fólk brúka sin kropp minni og minni — Bert fá s0 frægt sum ganga ella súkkla, men koyra í stórum bili ella bussi. Tað er her ítróttin hevur sín storsta týdning: at geva fólki moguleikan at brúka sín kropp. Ein annar týdningur hjá ítróttini er, at fólki býðst høvi at fara til annað, enn tað tey gera í sínum dagliga arbeiði. Hetta og annað við skrivar Hans Holm, lærari í »Sjønarmid« í dag. (Sama grein stendur í nýggju bókini >Neistin 50 år«, sum júst er utkomin). Ítrótt er gamalt tiltak. Frá elstu tíðum er hon kend, og á ellum mentun- arstigum kemur hon fyri. Gjegnum allar tíðir og í ellum kulturum hevur ítróttin havt tydning. Tann. ið hevði vunnið sigur við olympisku leik- irnar í forna Grikkalandi varð mettur javnt við tann, ið hevði skrivað besta sjønleikin, og hesir vóru menn sum t.d. Euri- pides Í nýggjari tíð er met- ingin um ítrótt ikki tann sama sum fyrr — í hvussu so er ikki allar staðir, og eitt tað staðið, hon man standa lægst í metum, er akkurát í feðilandi okkara. Hetta skilst av tí, ein hoyrir verða sagt mann og mann ímillum, av tí met- ing, hon fær av myndug- leikunum í mun til t.d. parkeringspláss, av tí við- gerð, hon fær í okkara pressu, og tí steðu, hon hevur í skúlanum. Ofta hoyrir tú fólk umreða ítrótt sum »fjas« og »tidarspill«, og um tey, sum brúka tíð upp á ítrótt, verður sagt, at »okkurt skulu tómar hendur hava at gera< ella >tey máttu havt okkurt meira skiia- gott at tikist vid«. Okkara myndugleikar avmarka seg í stóran mun til orð, siga, hvussu tað gleðir teir, at ungdómurin hevur nakað at taka sær til, og hvussu takksamir teir eru teimum, ið syrgja fyri ítróttarligum arbeiði. Tann umreða, ítróttin fær í okkara pressu, er ofta tilvildarlig og merkt av tí persónliga áhuga, tíð- indamaðurin hevur fyri einari ella aðrari ítróttar- grein, og oftast sært ella hoyrir tú onga aðra við- gerð enn úrslitið av kapp- ingum, ella hver hevur vunnið tað ella tað meist- araheitið. Í skúlanum hevur ítróttin tey seinastu 25 árini fingið færri og færri tímar, í dag bert tveir tímar um vikuna. Aftrat er virðing- in fyri lærugreinini ikki heg, hetta vísir seg m.a. við tí, at hon er ein tann lærugrvinin, vikarar oftast verða settir til. Í okkara grannalondum eru fólk tey seinastu árini vorðin meira og meira greið yvir, at okkurt skeivt er í hesi stødu — og tað dylst ikki fyri hóast alt, at einstakar reddir í síðstuni hava verið at hoyrt um tað sama, eisini her á landi. Broytingin í vinnulívsbýtinum í nútím- ans ídnaðarsamfelagnum hevur fert tað við sær, at færri og færri fólk hava kroppsligt arbeiði, og må- savnanin av íbúgvum landanna hevur ført til skapanina av stórum — við hvert mammut- stjórum — býarsamfel- egum, har meguleikin fyri ítrivum í frítíðini er sera avmarkaður, um ikki fólk taka seg saman fyri at skapa slíkar meguleikar. Saman við mekaniseringini hevur alt hetta havt við sær, at fólk brúka sín kropp minni og minni, bert fá so frægt sum ganga ella súkkla, men koyra í stórum bili ella bussi. Danska ítrótt- arlærarinnan Karen Inge Halkier vísti við eini kann- ing millum tey 15—16 ára gomlu á, at teirra kondital vanliga var s6 lágt, at tað bert kundi góðtakast, um tey hevdu verið 65—70 ára gomul. Hvenn týd- ning, ið hetta hevur og ikki minst kann koma at fáa fyri fólkaheilsuna, vit flest ell helst í dag. Tað er júst her, ítróttin hevur sín stersta týdning: at geva øllum fólki møgu- leikan at brúka sín kropp, so at hann kann virka, sum hann skal, hóast at tey í sínum dagliga yrki annars ikki fáa hevi til tess. Ein annar týdningur hjá ítróttini er tann, at fólki býðst hevi at fara til nakað annað enn tað, tey gera í sínum dagliga arbeiði. Her má vera uppá sítt pláss at gera vart vid, at tað eru nógv onnur ting enn ítrótt, ið kunnu brúk- ast til frama fyri hetta mál, t.d. musikkur, sjón- leikur og mangt annað mennandi. Tíverri er steðan í viss- an mun tann, at tað er lukkast at spæla slíkar áhugabólkar út móti hverjum eðrum, so at teir evunda hverjum eðrum í staðin fyri at samarbeiða, sum hevði verið mest ná- túrligt. Hetta førir sidan tað við sær, at ístaðin fyri fritidaritrivum, verður tjakast um, hver bólkurin fær nógv og hver fær lítið ella kanska onki. Eru veitandi myndug- leikarnir á staðnum so av tí slagnum, at teir halda, at veitingarnar til hetta arbeiðið skuldu verið so smáar sum gjerligt, ber tað teimum væl til at gera tær tilvildarligar og smáar. Og tað kann henda tað, at tær verða minni eftir tervi, men kanska meira eftir prestige — nak- að, vit ikki eru heilt uttan kunnleika til her hjá okkum. Hondbóltur er næst- stersta ítróttargrein í Fer- oyum — í vetur luttaka 151 lið í landskappingini, av teimum 114 í ungdóms- deildunum. Tey seinastu 10 árini hevur ítróttar- greinin verið í ovurmiklari menning. Sum demi kann nevnast, at í 1969 — tað var áðrenn ítróttarhellin uppi á Hálsi varð tikin í brúk — hevði Neistin 6 lið við í landskappingini. Henda veturin hevur fel- agið 30, av teimum 25 í ungdómsdeildini. Hetta vísir tvey ting: 1. at tervurin fyri ung- dómsarbeiði í býnum er stórur og 2. at ítróttarfelegini hava eitt stórt og krevjandi arbeiði hvílandi á sær. Nú er hondbóltur ítrótt- argrein. sum fyrst og fremst verður íðkað innan- dura. Til hetta endamál Hans Holm, lærari skrivar »Sjonarmid« i dag Sjon- ar- mið hava vit í Havnini eina hell, sum 5 feløg mugu býta sínámillum. Við tí stóra luttakaratali til venjingar kanst tú koma út fyri tí, at tú hevur millum 30 og 40 smá ítróttarfólk undir hond ein heilan — tíma um vikuna. So samstundis sum tú kann gleða teg yvir greðina innan ítróttargreinina, mást tú gera vart við, at plássterv- urin er ikki nøktadur enn. Runt um landið koma fleiri og fleiri hallir, og áhugin fyri og luttekan í hondbólti er vaksandi, hetta sæst so skilliga á tí, at talið á luttakandi liðum í landskappingini ekist ár um ár — og tað munandi. Alt hetta kemur at skapa størri javnvåg feløgini ímillum við uppaftur størri menning til fylgju. Hetta stillar stór krev til leiðslurnar bæði í felog- unum og í Hondbóltssam- bandinum, tí skal alt virka, sum tað eigur, er neyðugt við kenum og útbúnum fólki til leiðara-, venjara- og dómara- arbeidi. Við tað at hondbóltur er reiðiliga ung ítróttargrein í Feroyum, og tann kraft- iga menningin ikki er komin fyrr enn tey sein- astu árini, eru tað ofta ung fólk, sum standa á odda fyri felagsarbeiðinum, ein byrða, sum ofta kann kennast teimum tung, tí fá eru til at vegleiða tey, men sum tey aloftast klára væl. Hetta sæst á menningini í ítróttargrein- ini, ein menning, sum hesi fólk, og bert tey, við sínum sjálvbodna arbeiði eiga heiðurin fyri, tí hjálp- in uttanífrá hevur verið lítil ella ongin. SOSIALURIN Otolin sum aluk- madurin. eftir Avgo Lynge Otolin eru vit eins og alukmaðurin eftirat síggja tað, sum skal rísa upp. Eystri lýsnar klárt sum vatn, hjarta bankar, og hendurnar taka eftir summarljósinum. So ungdómur, verið til reiðar, verið við Á fjallaroðunum daga sólargeislar, dagurin sum verður til, biður teg koma til arbeiðis. Styrk teg Enn sova nokur, vek tey, tey eru við at sova yvir seg. Og eggja teimum mótleysu og teimum ivasomu, gev teimum eina von Lat okkum savna okkum saman. Steinbjørn B. Jacobsen, týddi (Avgo Lynge fór við Hans Hedtoft) Í søgnini um alukmannin verður sagt frá, at son- urin fær yvirtala faðirin til at flyta úr heimbygd- ini, sum lá við Hvarvið. Tá teir hava verið heiman ífrá í mong ár, kemur longsil á pápan. Sonurin eftirlíkar sær, og báðir fara heim aftur. Sólarrenningin á tí fyrsta degnum ávirkar aluk- mannin so sterkt, at hann dettur deyður til jarðar framman fyri tjalddurunum. Kúgaður eftir Jens Geisler kúgaður hendur ílumma hyggur hann at meðan teir byggja »einki arbeiði til mína ov dovin fallin til drykk dimmhærdur hjólbeintur armóðin lýsir av klædunum ódugnaskapur hongur uppi yvir høvdinum arbeiðsleysur lægstlontur í mínum landi har fremmandir svimja í pengum svartir rovfuglar á vitjan myrkalagdur sjónarringur einkisigandi spýtt í morgin er tað aftur ein skuld Steinbjern B. Jacobsen, týddi (Jens Geisler var millum teir mongu ungu, sum gjørdu vart vid seg fyrst í sjeytiárunum. Teir virkaðu fyri heimastýrinum, og nú fyri at fáa Grenland út ur EEC. Tú kann hjálpa teimum eitt sindur, við at senda nekur oyru til Giro 305) f É oe pE ————— || rr F %